Fundusze polityki spójności wzmocnią spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną polskich regionów oraz przyczynią się do realizacji kluczowych priorytetów UE, takich jak zielona i cyfrowa transformacja. Fundusze będą również wspierać konkurencyjny, innowacyjny i zrównoważony rozwój kraju, poprawiać włączenie społeczne oraz rozwijać umiejętności osób walczących o integrację na rynku pracy.
Zmniejsz zależność energetyczną i chroń środowisko
Fundusze polityki spójności będą wspierać zieloną transformację kraju. 17,9 mld euro zostanie zainwestowanych w odnawialne źródła energii i gospodarkę o obiegu zamkniętym w celu zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych. Fundusze wesprą również dekarbonizację sektora transportu kwotą 20 mld euro, zainwestują w transport kolejowy, ekologiczny transport publiczny i bezemisyjne paliwa oraz rozwiną transeuropejskie sieci transportowe (TEN-T).
Fundusz Sprawiedliwej Transformacji zapewnia 3,85 mld euro dla pięciu regionów najbardziej dotkniętych przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu (woj. śląskie, wielkopolskie, dolnośląskie, łódzkie i małopolskie). Fundusze będą wspierać restrukturyzację i innowacyjne podejścia, aby pomóc firmom przejść na gospodarkę niskoemisyjną. Będą również wspierać zatrudnienie w dotkniętych przedsiębiorstwach oraz podnosić jakość formalnej i nieformalnej edukacji w celu podnoszenia umiejętności siły roboczej.
Cyfrowa transformacja gospodarki i społeczeństwa
Umowa partnerska będzie wspierać zdolności badawcze i innowacyjne firm i instytucji, a także rozwój rozwiązań cyfrowych przez firmy i sektor publiczny. Pomoże również w skompletowaniu infrastruktury szerokopasmowej.
Budowanie społecznie integrujących i odpornych społeczności
Europejski Fundusz Społeczny Plus zapewnia łącznie 12,9 mld euro na wsparcie zatrudnienia i polityki społecznej, ze szczególnym uwzględnieniem udziału kobiet w rynku pracy i świadczenia usług opieki nad dziećmi. Fundusz będzie również wspierał integrację na rynku pracy osób niepełnosprawnych oraz osób ze środowisk migracyjnych. Finansowanie pomoże również poprawić umiejętności ludzi, w tym umiejętności cyfrowe.
Z całkowitej kwoty 3 miliardy euro zostaną przeznaczone na promowanie włączenia społecznego poprzez poprawę jakości i dostępu do pomocy społecznej i usług zdrowotnych. Kluczowym celem jest wspieranie usług opieki długoterminowej nad osobami starszymi i niepełnosprawnymi, podstawowej opieki zdrowotnej oraz usług zdrowia psychicznego. Fundusze te będą również wspierać integrację obywateli państw trzecich i Romów.
Wreszcie około 62 mln euro wesprze budowanie zdolności partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Partnerstwa lokalne
Ponad 3,5 miliarda euro zostanie zainwestowanych w większe zaangażowanie władz lokalnych we wdrażanie polityki spójności. Odbywa się to poprzez podejście oddolne i partnerstwa między władzami lokalnymi i innymi zainteresowanymi stronami w ramach zintegrowanych instrumentów terytorialnych, takich jak rozwój lokalny kierowany przez społeczność i zintegrowane inwestycje terytorialne.
Zrównoważony sektor rybołówstwa i akwakultury
Około 512 mln euro z Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury wesprze sektor rybołówstwa i akwakultury, ułatwiając jego przemianę ekologiczną. Fundusz będzie również wspierał ochronę środowiska morskiego i różnorodności biologicznej, a także restrukturyzację floty w celu dostosowania jej do dostępnych możliwości połowowych i poprawy odporności sektora.
Członkowie Kolegium powiedzieli:
Komisarz UE ds. spójności i reform Elisa Ferreirapowiedział: „Polska pozostaje największym beneficjentem funduszy unijnych, co odzwierciedla dążenie kraju do rozwoju i przekształcenia się w bardziej nowoczesną, bardziej ekologiczną i cyfrową gospodarkę. Odpowiada również wyzwaniom, przed którymi stoi Polska dziś iw najbliższej przyszłości. Umowa partnerska to nowe otwarcie z długofalową perspektywą na rzecz rozwoju polskich regionów. Wspieramy drogę Polski do dekarbonizacji i cyfryzacji.”
Komisarz ds. Zatrudnienia i Praw Socjalnych, Nicolas Kowalpodkreślone: ”Cieszę się, że Polska planuje wykorzystać fundusze europejskie do inwestowania w podstawowe usługi socjalne oraz do pomocy ludziom w podnoszeniu ich umiejętności i znalezieniu pracy. Promowanie usług opieki nad dziećmi i opieki długoterminowej może zwiększyć udział kobiet w sile roboczej, z pozytywnymi skutkami gospodarczymi i społecznymi. Finansowanie środków ochrony socjalnej i opieki zdrowotnej ma ogromne znaczenie. Polska wykorzysta również EFS+ do wzmocnienia potencjału organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, co zdaniem Komisji ma zasadnicze znaczenie dla zdrowej społecznej gospodarki rynkowej”.
Komisarz ds. Środowiska, Oceanów i Rybołówstwa, Virginijus Sinkevičiuspowiedział: „Niebieska gospodarka Europy odgrywa kluczową rolę we wspieraniu społeczności przybrzeżnych i dekarbonizacji naszej gospodarki. Ta umowa o partnerstwie stworzy korzystne warunki dla harmonijnego prowadzenia działalności morskiej i przybrzeżnej poprzez wspieranie przyszłościowej i odpornej transformacji sektorów rybołówstwa i akwakultury, ochrony środowiska morskiego i różnorodności biologicznej. Przyczyni się do międzynarodowego zarządzania oceanami, a także do rozwoju zrównoważonej niebieskiej gospodarki w Polsce.”
tło
Umowa o partnerstwie z Polską toruje drogę do inwestycji z funduszy polityki spójności w terenie. Obejmuje 8 programów krajowych, 16 programów regionalnych, 8 programów współpracy transgranicznej oraz 4 programy współpracy międzyregionalnej.
Umowa obejmuje również kwalifikowalność i wdrażanie Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i związanych z nim planów na rzecz sprawiedliwej transformacji w pięciu polskich regionach najbardziej dotkniętych zmianami klimatycznymi.
Każde państwo członkowskie przygotowuje umowę o partnerstwie we współpracy z Komisją. Jest to strategiczny dokument dotyczący planowania inwestycji z funduszy polityki spójności i EMFAF w trakcie wieloletnich ram finansowych.
Koncentruje się na priorytetach UE i określa strategię oraz priorytety inwestycyjne określone przez państwa członkowskie. Zawiera również wykaz programów krajowych i regionalnych, które mają zostać wdrożone w terenie, w tym orientacyjny roczny przydział środków finansowych dla każdego programu. Polska jest jedenastą umową o partnerstwie przyjętą na okres finansowania 2021-2027, po Grecji, Niemczech, Litwie, Austrii, Finlandii, Czechach, Danii, Francji, Szwecji i Holandii.
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów 2021-2027 państwa członkowskie muszą spełnić tzw. warunki horyzontalne i tematyczne realizacji programów polityki spójności. Jednym z wymogów jest zgodność z Kartą Praw Podstawowych UE. Przygotowując swoje programy, państwa członkowskie muszą ocenić, czy warunki są spełnione. Jeżeli Komisja nie zgadza się z tą oceną, nie może zwrócić wydatków na odpowiednie części programu, dopóki warunki nie zostaną spełnione. Państwa członkowskie muszą zapewnić spełnienie tych warunków przez cały okres programowania.
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.