Koszty finansowania zewnętrznego wzrosły w 11 krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Rentowności obligacji CEE-11 spoza strefy euro podwoiły się od końca 2021 r. (ilustracja 1), gdy lokalne banki centralne zaczęły podnosić stopy procentowe przed EBC i Rezerwą Federalną, aby powstrzymać deprecjację waluty, która zaostrzyłaby presję inflacyjną.
Wzrost kosztów finansowania zewnętrznego dotyczył krajów o specyficznych punktach presji, takich jak Węgry (obniżono rating Scope Rating do Perspektywa BBB/stabilna z BBB+/Negatywny w dniu 24 lutego) w związku z przerwą w przyjmowaniu środków unijnych.
Wyzwania zarządzania długiem publicznym
Zarządzanie długiem publicznym w niesprzyjających warunkach ekonomicznych związanych z wojną Rosji na Ukrainie stanowi wyzwanie dla rządów w Europie Środkowo-Wschodniej. Emisja zbyt dużych długów w lokalnej walucie zwiększa dochody krajowe i grozi wyparciem sektora prywatnego w krótkim okresie. Jednak nadmierne poleganie na zadłużeniu zewnętrznym naraża finanse publiczne na ryzyko walutowe spowodowane pogarszającymi się bilansami płatniczymi w warunkach podwyższonych i niestabilnych cen energii i surowców.
Rysunek 1: Rządowe wskaźniki porównawcze10-letni zwrot %
Płatności odsetkowe będą rosły pomimo relatywnie długich terminów zapadalności portfeli obligacji rządowych CEE-11. Słowenia ma najdłuższy w regionie średni ważony termin zapadalności długu wynoszący 10 lat, podczas gdy Polska należy do najniższych – 4,9 roku.
Profile długu państwowego większości krajów CEE-11 są mniej narażone na ryzyko walutowe ze względu na lepiej rozwinięte krajowe rynki kapitałowe i długi okres niskich rentowności w gospodarkach rozwiniętych, co zachęciło inwestorów zagranicznych do inwestowania w bardziej dochodowe instrumenty dłużne w walucie lokalnej , obniżając lokalne plony. Na koniec 2022 r. około jedna czwarta długu na Węgrzech iw Polsce była denominowana w walutach obcych, w porównaniu z odpowiednio połową i jedną trzecią w 2011 r.
W najbliższym czasie w krajach EŚW-11 prawdopodobna jest ograniczona konsolidacja fiskalna
Koszty finansowania zewnętrznego w walutach lokalnych i zagranicznych prawdopodobnie pozostaną wysokie w 2023 r., ponieważ banki centralne będą utrzymywać restrykcyjną politykę pieniężną w celu przeciwdziałania wysokiej inflacji. Dalsze zacieśnianie polityki przez EBC spowoduje utrzymanie stóp procentowych na dotychczasowym poziomie EuroObligacje skarbowe krajów Europy Środkowo-Wschodniej, takich jak Słowacja, Słowenia, Chorwacja i kraje bałtyckie, znajdują się pod presją, chociaż stopy procentowe pozostaną znacznie poniżej stóp finansowania ich odpowiedników spoza strefy euro, korzystając ze statusu euro jako globalnej waluty rezerwowej.
Oczekuje się, że pomimo trudnych warunków finansowania rządy EŚW-11 dokonają w 2023 r. ograniczonych dostosowań fiskalnych. Kontynuowane jest wsparcie budżetowe dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych i rośnie presja na zwiększanie wydatków i inwestycji w infrastrukturę obronną i energetyczną, nawet przy spowolnieniu wzrostu. Przewiduje się, że średni ważony deficyt budżetowy CEE-11 wyniesie 4,3% PKB w 2023 r., co oznacza niewielką zmianę w stosunku do 4,4% w zeszłym roku.
Aby poradzić sobie z wysokimi cenami energii, rządy przeznaczyły środki wahające się od około 9% PKB dla Słowacji do 2-4% PKB dla Czech, Rumunii, Polski i Węgier. Polska planuje zwiększyć wydatki na obronę z szacunkowych 2,4% PKB w 2022 r. do 4% PKB w 2023 r.
Ratingi państwowe większości krajów EŚW-11 korzystają ze skromnych pozostających w obrocie obligacji rządowych (Rysunek 2) w celu stworzenia swobody fiskalnej dla niezbędnych inwestycji. Oczekuje się jednak, że wskaźniki zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w większości przypadków w 2023 r. pozostaną na niezmienionym poziomie lub będą dalej rosły.
Rysunek 2: Dług publiczny% PKB
Wznowienie konsolidacji fiskalnej w średnim okresie będzie kluczowe dla powstrzymania dalszego wzrostu wskaźnika długu publicznego i kosztów finansowania zewnętrznego. Jest to szczególnie istotne w przypadku krajów, w których występują inne stresory lub źródła niepewności, takie jak zbliżające się wybory w latach 2023-2024 (Słowacja, Polska, Bułgaria, Rumunia) lub niepewność co do zapewnienia stałego napływu funduszy unijnych.
Efektywne wykorzystanie funduszy UE za pośrednictwem krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności (rysunek 3) ma kluczowe znaczenie, ponieważ to finansowanie pozagiełdowe na korzystnych warunkach mogłoby pomóc w finansowaniu większych deficytów budżetowych przy mniejszym uzależnieniu od pożyczek w walutach obcych.
Wykres 3: Postęp we wdrażaniu krajowego planu odbudowy i zwiększania odporności w regionie CEE-11
Warunkowość unijnej praworządności ma istotne implikacje dla perspektyw finansów publicznych, ponieważ stawia UE w silniejszej pozycji wpływania na państwa członkowskie. Nierozwiązane spory dotyczące praworządności przesłaniają perspektywy gospodarcze i fiskalne Węgier i Polski oraz stanowią ostrzeżenie dla innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej o stosunkowo wyższym ryzyku instytucjonalnym, takich jak Rumunia i Bułgaria, przed konsekwencjami regresu w zarządzaniu i rządach prawa .
Aby zapoznać się z przeglądem wszystkich dzisiejszych wydarzeń gospodarczych, zobacz nasze kalendarz ekonomiczny.
Levon Kameryan jest zastępcą dyrektora ds. ratingów państw i sektora publicznego w firmie ScopeRatings GmbH. Jakob Suwalski, dyrektor Scope Ratings przyczynił się do napisania tego komentarza.
The Artykuł został pierwotnie opublikowany na FX Empire
Więcej od FXEMPIRE:
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.