Europa Środkowo-Wschodnia doświadcza kryzysu demograficznego, a jej model rozwoju gospodarczego zorientowany na konsumpcję wymaga pilnej adaptacji. Ale nadal jest miejsce na znaczny wzrost.
W czasie, gdy wielkie mocarstwa europejskie decydowały, jak to zrobić rozbiór Polskiwspólnym wątkiem dyskursu dyplomatycznego było to, że był on nieco bardziej zacofany, w mniejszym stopniu zgodny z ideałami europejskiego oświecenia i w przeciwnym razie mógłby skorzystać z pomocy przewodniej, jeśli nie starszego brata.
Do tej pory to ogólne przekonanie pozostawało aktualne przez cały okres Rewolucje 1848 repokę przemysłową, okres sowiecki, a nawet okres poradziecki.
Z pewnością CEE jest znacznie biedniejsza. Na PKB PPP 2017PKB Polski stanowi około 30 procent PKB Niemiec, Węgier około 7 procent, Rumunii 13 procent, a Słowacji zaledwie trzy procent.
Jednak w PKB na mieszkańca według stawek PPPWartość 43 268 dolarów dla Polski stanowi 79 procent średniej w Unii Europejskiej, podczas gdy 41 887 dolarów dla Rumunii stanowi 77 procent, co jest zbliżone do PKB Węgier w ramach PPP wynoszącego 41 906 dolarów.
Utrzymują się duże rozbieżności: pod względem PKB na mieszkańca Bułgaria plasuje się na poziomie ok w połowie taki bogaty jak Austria. Jednak w powszechnym odbiorze te rozbieżności znacznie się pogłębiają.
W związku z tym warto omówić pozytywne aspekty EWG. Konkretnie: szerokiego wzrostu, którego wciąż brakuje, wsparcia przyjaciół, potencjału intensywnego wzrostu i geograficznej ekspansji samego terminu.
Pozostał rozległy wzrost
Powszechnie wiadomo, że EWG przechodzi okres spadek demograficznyz niektórymi najwyższe wskaźniki emigracji na świecie jak również niektóre niższy współczynnik urodzeń na świecie. Ponadto, zorientowany na konsumenta model rozwoju gospodarczego pilnie wymaga przynajmniej adaptacji.
To powiedziawszy, w rzeczywistości wciąż jest na to miejsce ekstensywny wzrost. Zacznijmy od tego, że obecny kapitał ludzki jest w rzeczywistości w dużym stopniu niewykorzystany. Po prostu o 15 procent ludności Rumunii w wieku produkcyjnym faktycznie ma wykształcenie wyższe – w Czechach odsetek ten wynosi 21 proc., w Polsce – 28 proc. Kontrastuje to z liczbą 47 procent w Wielkiej Brytanii, 34 procent w Japonii i 47 procent na Ukrainie.
Co więcej, stosunkowo niskie dane dotyczące bezrobocia w rzeczywistości ukrywają problem partycypacji zawodowej. O współczynnik aktywności zawodowej dla regionu jest dość niski: jedynie 51 procent ludności Rumunii w wieku powyżej 15 lat jest faktycznie na rynku pracy, przy czym w przypadku Bułgarii odsetek ten wynosi 56 procent, w Czechach 59 procent, w przeciwieństwie do 64 procent w Wielkiej Brytanii Japonia 62 proc. Po prostu tak jest statystycznie bardziej prawdopodobne aby kobieta pracowała w Japonii niż w Bułgarii, Rumunii, Polsce czy na Ukrainie.
Chociaż wszystkie trzy czynniki wskazują na problemy, wskazują również na pulę potencjalnego wzrostu, która nie jest wykorzystywana lub nie pojawia się w statystykach PKB. W rzeczywistości część spadku demograficznego można by zrekompensować po prostu zwiększając współczynnik aktywności zawodowej lub lepsze wyposażenie przyszłych pracowników. Niekoniecznie byłoby to łatwe zadanie, ale większa pula dostępnej siły roboczej nie jest powodem do narzekań.
Wspieranie przyjaciół
Ale co zrobiliby ci ludzie, gdyby weszli na rynek pracy? Tutaj wchodzi w grę drugi czynnik, a mianowicie wsparcie przyjaciół.
EWG jest na dobre lub na złe zakotwiczona w wielu przypadkach w strukturach Unii Europejskiej i NATO, a także Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Wiąże się to z zapewnieniem inwestorów, że zestaw ram prawnych będzie przestrzegany – lub przynajmniej wykonalny – a manewry polityczne będą utrzymywane w dość z góry ustalonych granicach.
Innymi słowy, sprawia to, że region staje się mniej lub bardziej bezpiecznym miejscem przemieszczania części łańcucha dostaw.
W rzeczywistości w kontekście friends-shoringu można argumentować, że ECO jest jednym z najlepszych miejsc do tego: dostęp do rynków UE, stosunkowo bliskie szlaki handlowe do Azji i regionu MENA oraz wciąż dostępna siła robocza znacznie tańsze niż w Europie Zachodniej.
Potencjał do intensywnego wzrostu
Jednakże w izolacji Friendly Shoring prawdopodobnie nie byłby w stanie w pełni zatrudnić całej niewykorzystanej siły roboczej w regionie. I tu pojawia się trzeci czynnik, a mianowicie potencjał intensywnego wzrostu opartego na technologii cyfrowej.
Jak Notatki McKinsey’aChociaż gospodarki cyfrowe w krajach Europy Środkowo-Wschodniej nie rozwijały się w ostatnich latach tak szybko, jak w krajach nordyckich, rosły szybciej niż gospodarki w Europie Zachodniej.
Zapotrzebowanie istnieje: liczba osób starszych korzystających z usług online wzrosła o ponad 40 procent w kontekście pandemii Covid-19, co daje łącznie trzy czwarte osób – czyli na poziomie średniej europejskiej.
Chociaż, jak zauważono w raporcie, Europa Środkowo-Wschodnia cierpi z powodu spadającego odsetka absolwentów kierunków STEM, stosunkowo niskich wyników badania PISA w matematyce i naukach ścisłych, a także „drenażu mózgów” obecnych talentów, nadal ma podaż, która zaspokoi ten popyt.
Co więcej, nie musi odtwarzać obszaru Zatoki Chińskiej ani Kalifornijskiej, aby zwiększyć intensywny, oparty na technologii wzrost gospodarczy – może po prostu potrzebować zaspokoić istniejący wcześniej popyt krajowy, głównie za pomocą istniejących technologii.
W przeciwieństwie do wielu platform informacyjnych i informacyjnych, Wschodząca Europa Czytanie jest bezpłatne i zawsze tak będzie. Nie ma tu żadnego paywalla. Jesteśmy niezależni, nie jesteśmy związani ani nie reprezentujemy żadnej partii politycznej ani organizacji biznesowej. Chcemy tego, co najlepsze dla wschodzącej Europy, niczego więcej i niczego mniej. Wasze wsparcie pomoże nam w dalszym promowaniu tego niesamowitego regionu.
Możesz przyczynić się Tutaj. Dzięki.
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.