W latach 2005-2022 temperatura wody w arktycznej rzece Fuglebekken na Svalbardzie wzrosła o 6 stopni Celsjusza. Naukowcy z Instytutu Geofizyki PAN, którzy badali tę zmienność, podkreślają, że nie spodziewali się tak dużych wzrostów.
Badania przeprowadził przed laty zespół hydroklimatologów w składzie: Marta Majerska (doktorantka), profesor Marzena Osuch i dr Tomasz Wawrzyniak, którzy badają obieg wody w dorzeczach w pobliżu Polskiej Stacji Polarnej Hornsund, na południowy zachód od Spitsbergenu.
Wyniki jego najnowszych badań opublikowane w czasopiśmie Nauka o środowisku całkowitympokazują, że reżim termiczny zlewni Fuglebekken jest wrażliwy na trwające zmiany klimatyczne. „Rejon Arktyki jest szczególnie narażony na skutki zmian klimatycznych, a obserwacja temperatur wody w potokach arktycznych dostarcza cennych informacji na temat procesów tam zachodzących” – podkreślają badacze w rozmowie z PAP – Nauka w Polsce.
Reżim termiczny to charakterystyczny, rytmiczny przebieg temperatury wody w rzece w ciągu całego roku, ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji. „W przypadku badanych przez nas rzek arktycznych reżim ten wykazuje dużą zmienność sezonową i wieloletnią. Na temperaturę wody w rzekach wpływają czynniki meteorologiczne i hydrologiczne, a także rodzaj zasilania rzeki. Należy też pamiętać, że rzeki są tu aktywne tylko podczas stosunkowo krótkiego lata, np. Fuglebekken jest zwykle aktywny od czerwca do września” – wyjaśniają.
Naukowcy przeanalizowali zmienność obserwowanych temperatur wody zebranych w okresach letnich 2012–2022 dwiema metodami (w tym uczeniem maszynowym). Ich badania opierały się na stałym monitoringu meteorologicznym prowadzonym w Polskiej Stacji Polarnej Hornsund oraz wieloletnich badaniach hydrologicznych prowadzonych w sezonie letnim.
Wyniki przeprowadzonych analiz wskazują, że temperatura gleby i nasłonecznienie są najściślej powiązane z temperaturą wody w rzece Fuglebekken, co nie zaskoczyło badaczy.
„Nie spodziewaliśmy się jednak tak dużych wzrostów temperatury wody, która na koniec czerwca w latach 2005-2022 wyniosła aż +6,0°C. Wczesne topnienie śniegu oraz wyższe temperatury powietrza i gleby, które prowadzą do wzrostu temperatury wody w strumieniach, niewątpliwie mają ogromny wpływ na ekosystemy Arktyki” – podkreślają naukowcy.
Uzyskane wyniki wykazały istotny statystycznie wzrost temperatury wody w sezonie letnim. „Zmiany te wahają się od 0,5 do 3,5°C na dekadę. Największy wzrost temperatury wody odnotowano w drugiej połowie czerwca, co było związane z wcześniejszymi roztopami śniegu. W drugiej połowie lipca i sierpnia, podczas niskich przepływów, wzrost temperatury wody wiąże się z wyższą temperaturą powietrza i gleby. We wrześniu zmiany temperatury wody są skorelowane nie tylko z wyższą temperaturą powietrza, ale także ze wzrostem opadów” – podają.
Dodają, że temperatury wody w rzece Fuglebekken są nadal stosunkowo wysokie jak na rzekę Wielkiej Arktyki: maksymalne roczne temperatury wody wahały się od 11,3°C w 2012 r. do 17,8°C w 2020 r., a wartości te były wyższe od obserwowanej temperatury powietrza w Polskiej Stacji Polarnej Hornsund.
W przyszłych badaniach naukowcy planują rozszerzyć swoje analizy o dane z innych rzek w pobliżu Polskiej Stacji Polarnej Hornsund.
Naukowcy z Zakładu Hydrologii i Hydrodynamiki oraz Zakładu Badań Polarnych i Morskich Instytutu Geofizyki PAN przypominają, że temperatura wody w potokach odgrywa zasadniczą rolę w tworzeniu i utrzymaniu zdrowych ekosystemów. Wpływa na wiele parametrów fizykochemicznych i biologicznych, determinując tym samym rozmieszczenie i liczebność gatunków w siedliskach nadrzecznych i poza nimi.
Z tego powodu lepsze zrozumienie i ocena warunków hydroklimatycznych archipelagu Svalbard należą do najważniejszych potrzeb badawczych w Arktyce.
„Poprzez nasze pomiary, modelowanie i publikacje dostarczamy dowodów na zmiany klimatyczne i ich wpływ na funkcjonowanie dorzeczy. Temperatura wody jest jednym z ważnych wskaźników tych zmian, dlatego badania w tym obszarze są kluczowe dla zrozumienia obecnych i przyszłych zmian w środowisku Arktyki” – podsumowują naukowcy z Instytutu Geofizyki PAN. (PAPKA)
PAP – Nauka w Polsce, Agnieszka Kliks-Pudlik
akp/ barra/ kap/
tr. RL
Fundacja PAP umożliwia nieodpłatne przedrukowanie artykułów z portalu Nauka w Polsce pod warunkiem otrzymania raz w miesiącu wiadomości e-mail o fakcie skorzystania z portalu oraz wskazania źródła artykułu. Na stronach internetowych i portalach internetowych należy podawać adres: Źródło: www.scienceinpoland.pl, natomiast w czasopismach – adnotację: Źródło: Nauka w Polsce – www.scienceinpoland.pl. W przypadku serwisów społecznościowych prosimy o podanie jedynie tytułu i leadu przesyłki naszej agencji wraz z linkiem prowadzącym do tekstu artykułu na naszej stronie internetowej, tak jak ma to miejsce na naszym profilu na Facebooku.
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.