Polska zawiesza program rekrutacji specjalistów IT ze wschodnich sąsiadów ze względu na problemy wizowe

Rozpoczęty za poprzedniego rządu program rekrutacji specjalistów i firm IT ze wschodnich sąsiadów Polski został zawieszony przez nowego ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego w związku z obawami dotyczącymi wydawania wiz.

Program był już wcześniej krytykowany za dalsze wydawanie wiz Rosjanom po inwazji na Ukrainę. Pojawiły się także zarzuty, że niektórzy wnioskodawcy wykorzystywali system do uzyskania dostępu do europejskiej strefy Schengen bez zamiaru podejmowania pracy w samej Polsce.

W piątek Departament Stanu poinformował, że Sikorski prowadzi program „Polska. Business Harbor” (PBH) – gdyż program „nie spełnił oczekiwań” i istnieją obawy „w zakresie wykorzystania wiz wydanych w ramach programu do celów niezgodnych z jego założeniami”.

Program pozostanie zawieszony „do czasu przyjęcia rozwiązań zapewniających odpowiednią weryfikację przedsiębiorstw i cudzoziemców, którzy są jego beneficjentami” – podało ministerstwo. Podkreślono jednak, że informatycy chcący pracować w Polsce nadal mogą ubiegać się o wizę normalnymi kanałami.

Program PBH został uruchomiony w 2020 roku w atmosferze protestów i represji na Białorusi po ogłoszonym, choć kwestionowanym, zwycięstwie wyborczym prezydenta Aleksandra Łukaszenki w tym roku. Był wówczas przedstawiany przez polski rząd jako sposób zarówno na wsparcie Białorusinów, jak i na pobudzenie polskiej gospodarki.

Program zapewnił przyspieszony proces imigracyjny, a także porady prawne i inwestycyjne, aby pomóc specjalistom IT i firmom w przeprowadzce. Szacuje się, że do 2021 roku do Polski przeniosło się około 10% białoruskich specjalistów IT.

W tym samym roku program został poszerzony o kandydatów z Rosji, Ukrainy, Gruzji, Mołdawii i Armenii. Według stanu na wrzesień 2023 r. w ramach programu wydano 93 512 wiz, z czego prawie 95% trafiło do Białorusinów – podaje nadawca Biełsatu.

Jednak według danych dostępnych ministerstwu liczba wydanych wiz spadła w 2023 r Dziennik Gazeta Prawna codziennie. Gazeta przytoczyła opinie ekspertów, którzy wyrazili obawy, że system jest wykorzystywany przez zagranicznych pracowników ubiegających się o dostęp do strefy Schengen i że niektóre wizy w ogóle nie trafiają do specjalistów IT.

Były rząd Prawa i Sprawiedliwości (PiS) również spotkał się w zeszłym roku z krytyką ze strony opozycji, po tym jak ujawniono, że w latach 2022 i 2023 w ramach programu Business Harbor zostanie wydanych ponad 1700 wiz, mimo że na Ukrainie trwa wojna, którą Rosjanie wydali.

„Co myślisz o sprowadzeniu rosyjskich specjalistów IT do Polski po ataku Rosji na Ukrainę? Co myślisz, że tak nieodpowiedzialnie zarządzasz bezpieczeństwem Polski?” – pytał Marcin Kierwiński, ówczesny poseł opozycji. Kierwiński jest obecnie ministrem spraw wewnętrznych w nowym rządzie, który objął urząd w zeszłym miesiącu.

Po piątkowej decyzji o zawieszeniu programu PBH Michał Szczerba, poseł nowej koalicji rządzącej i przewodniczący sejmowej komisji śledczej, zamieścił na Twitterze informację, że program został wykorzystany do „pompowania” wiz i zapewnił, że jego komisja zbada sprawę.

„Istnieją dowody na to, że rozpieczętowanie [visa] „System mógł poważnie zagrozić bezpieczeństwu państwa” – napisał. „Wyjaśnimy fakty i osoby odpowiedzialne za to rażące zaniedbanie!”

Poprzedni rząd PiS także w ubiegłym roku spotkał się z poważnymi kontrowersjami w związku z zarzutami, że korupcja w systemie wizowym pozwalała imigrantom skutecznie omijać kolejki w drodze łapówek.

Notatki z Polski są prowadzone przez niewielki zespół redakcyjny i wydawane przez niezależną fundację non-profit utrzymywaną z datków naszych czytelników. Bez Waszego wsparcia nie możemy robić tego, co robimy.

Główne źródło obrazu: MSZ (pod CC BY-NC-ND 3.0 PL)

Agata Pyka jest asystentką redakcyjną w Notes from Poland. Jest dziennikarką i studentką komunikacji politycznej na Uniwersytecie w Amsterdamie. Specjalizuje się w polskiej i europejskiej polityce oraz dziennikarstwie śledczym. Pisała wcześniej dla Euractiv i The European Correspondent.