Czy Węgry Viktora Orbana pozostaną w Europie, czy staną po stronie Putina?

W 2012 roku pisarz i poszukiwacz przygód Sylvain Tesson upamiętnił dwusetną rocznicę odwrotu Napoleona z Moskwy, jadąc na zachód z Moskwy z powrotem do Francji (bocznym wózkiem z przyjaciółmi i dużą ilością wódki), naśladując podróż rozpadającej się armii Napoleona.

Kluczowym punktem tej podróży była bitwa pod Berezyną (Białoruś), gdzie nękająca armia rosyjska ścigała Francuzów w kierunku wypełnionej lodem rzeki Berezyny. Bohaterska praca inżynierów francuskich zaowocowała licznymi wojskami Napoleona, które z powodzeniem przekroczyły rzekę, by stawić czoła zimnie, głodowi, chorobom i dalszym atakom Rosjan.

Berezyna

Katastrofa w Berezynie była ostateczną klęską dla rosyjskiej kampanii Napoleona, zmniejszając prawdopodobnie największą armię, jaką kiedykolwiek zgromadzono, z 600 000 ocalałych do około 110 000 i ograniczając ambicje Napoleona dotyczące dominacji w Europie. Jedyną pociechą Napoleona było to, że Rosjanie nie naciskali na niego mocniej, obawiając się, że upadek cesarza spowoduje „jeszcze bardziej nieznośną” brytyjską supremację.

Czytając ten raport, niektórzy mogą pokusić się o stwierdzenie, że niewiele się zmieniło w kontekście inwazji Ukrainy na Europę, ale faktem jest, że ta wojna jest straszliwym zakłóceniem dziesięcioleci pokoju i pomyślnego nawiązania stosunków dyplomatycznych (pomyśl o Francji i Niemczech lub umowy wielkopiątkowej). Godny uwagi jest również sposób, w jaki wiele bardziej pozytywnych wkładów Napoleona – w edukację, prawo, służbę publiczną i infrastrukturę – wciąż definiuje sposób funkcjonowania Francji. Jest czwartą co do wielkości potęgą militarną na świecie i szóstą co do wielkości gospodarką lub piątą w zależności od funta.

W przeciwieństwie do tego, Rosja Putina jest wydrążona w wielu z tych zmiennych, a zwykli czytelnicy wiedzą, że często ubolewam nad sposobem, w jaki „silne” kraje, takie jak Rosja i Turcja, pozwalają, aby ich infrastruktura polityczno-gospodarcza rozrosła się do punktu, w którym nieuchronnie zaniknie kryzys. Ryzykiem dla Rosji jest teraz głęboka marazm gospodarczy i opanowanie przez chiński kapitalizm.

Geopolityka Europy

Poza tą straszną wojną, w cieniu Napoleona, pojawia się pytanie, jakie zmiany zobaczymy na geopolitycznej mapie Europy. Biorąc pod uwagę, że była to inwazja, o której niewielu myślało, że się wydarzy, odpowiedzmy na to pytanie w sposób twórczy.

Uwagę zwrócą zbliżające się w ten weekend wybory na Węgrzech, tym bardziej, że prawdopodobnie Viktor Orbán przedłuży swoje rządy. Niegdyś orędownik „społeczeństwa otwartego”, Orban dokonał mrocznego i tajemniczego przejścia do „demokracji nieliberalnej” podczas swojego życia politycznego, w jakiś sposób stając się magnesem dla rosyjskiej władzy i pieniędzy (mówi się, że FSB jest dobrze osadzona w Budapeszcie).

To, co wydarzy się później, będzie pod wieloma względami większym testem dla UE niż dla Orbana. Brexit otworzył krajom możliwość wyjścia z UE, a nowy nacisk UE na „wartości europejskie” czyni Węgry Orbana bardzo trudnym członkiem. Moim zdaniem po inwazji na Ukrainę pojawią się kolejne wezwania do ukarania Węgier (za bliskość Rosji) i znalezienia mechanizmu wymuszenia pełnego lub częściowego wyjścia z UE.

Białoruś

Rzeczywiście, niektórzy z sąsiadów Węgier mogą również znaleźć się pod ścisłą kontrolą – Serbia może spowolnić swoją drogę do członkostwa w UE, a Austria, pozornie szanowany członek UE, jest zmuszana do oczyszczenia swoich rynków wywiadowczych, bankowych, prawnych i nieruchomości, aby pozbyć się ich wszystkie rosyjskie wpływy.

Z jaśniejszej strony, Polska jest teraz siłą polityczną w Europie i ma szansę zawrzeć pokój z UE po wyobcowaniu jej ponad „wartości europejskie”. Wraz z geopolitycznymi „tygrysami” w krajach bałtyckich oczekuję, że Polska będzie starała się kierować bardziej jastrzębim europejskim podejściem do bezpieczeństwa w ogóle, a Rosji w szczególności. Sojusznikiem w tym zakresie będą Stany Zjednoczone.

W pewnym momencie ludzie zaczną kwestionować opłacalność obecności Rosji w innych krajach, zaczynając od roli rosyjskich najemników w krajach afrykańskich (o czym będziemy rozmawiać w „Człowiek na koniu), w wielu „stanach”, zwłaszcza w Kazachstanie i na Białorusi.

Po prostu za mało wiem o sytuacji na Białorusi, aby zrozumieć, dlaczego nie doszło do próby obalenia Aleksandra Łukaszenki (nieposłuszeństwo obywatelskie, sabotaż rosyjskich pociągów przez kolejarzy i doniesienia o niemal buntach w wojsku). Zmiana reżimu na Białorusi byłaby bardzo szybkim sposobem na destabilizację Rosji, gdyby ktoś chciał spróbować.

To potencjalny katalizator, który mógłby przyspieszyć kryzys geopolityczny i reakcję mapy politycznej Europy Wschodniej. Muszę jeszcze wspomnieć o wielu szerszych trendach – przekształceniu polityki energetycznej w Europie i nadchodzącej rewolucji w polityce obronnej i bezpieczeństwa.

W ciągu tygodnia, w którym szef francuskiego wywiadu wojskowego został zwolniony za popełnienie tego samego błędu, co armia Napoleona poprzez błędną interpretację Rosjan, świat, do którego wkraczamy, wkrótce doświadczy bardzo ostrych i zaskakujących zmian kierunku i stworzenia politycznej tożsamości.