Streszczenie
Na podstawie 4900 wywiadów z uchodźcami z Ukrainy przeprowadzonych przez UNHCR i partnerów w Czechach, na Węgrzech, w Mołdawii, Polsce, Rumunii i na Słowacji w okresie od połowy maja do połowy czerwca 2022 r., uzupełnionych siedmioma dyskusjami grup fokusowych w Polsce i Rumunii, ten regionalny sprawozdanie przedstawia główne ustalenia dotyczące profili i zamiarów uchodźców, aby zapewnić regularnie aktualizowaną podstawę do monitorowania i analizowania trendów i zmian sytuacji w odpowiednim czasie.
Ważne ustalenia
1 WIĘKSZOŚĆ UCHODŹCÓW Z UKRAINY TO KOBIETY I DZIECI,
Z WYSOKIM POZIOMEM WYKSZTAŁCENIA I ZRÓŻNICOWANYCH UMIEJĘTNOŚCI ZAWODOWYCH OSÓB DOROSŁYCH
70% respondentów opuściło Ukrainę z innymi osobami (głównie członkami najbliższej rodziny), a 90% wszystkich członków rodzin to kobiety i dzieci.
82% musiało rozstać się z co najmniej jednym lub kilkoma członkami najbliższej rodziny, którzy pozostali na Ukrainie w wyniku międzynarodowego konfliktu zbrojnego i/lub wyjazdu.
77% ankietowanych ma wykształcenie techniczne, zawodowe lub wyższe; większość ma doświadczenie zawodowe/zawodowe w sektorach związanych z usługami.
2 PODCZAS KIEDY WIĘKSZOŚĆ UCHODŹCÓW MA NADZIEJĘ NA POWRÓT NA UKRAINĘ,
WIĘKSZOŚĆ PIERWSZY RAZ PLANUJE POZOSTAĆ W OBECNYCH KRAJACH ZAMIESZKANIA
Większość uczestników dyskusji w grupach fokusowych wyraziła nadzieję na jak najszybszy powrót do rodzinnych społeczności. Pragnąc ponownie połączyć się z przyjaciółmi i rodziną, martwią się o tych, którzy zostali. Większość chce poczekać, aż działania wojenne ustaną. Jednak respondenci podkreślili wspólną niepewność co do przyszłości, która wpłynęła na ich zdolność do tworzenia bezpiecznych planów długoterminowych.
65% respondentów stwierdziło, że pozostanie w swoim obecnym kraju przyjmującym, a 9% planuje przenieść się do innego kraju przyjmującego w ciągu następnego miesiąca. Plany uchodźców różnią się znacznie w zależności od regionu pochodzenia, czasu, jaki upłynął od ucieczki oraz kraju, w którym aktualnie przebywają.
Wśród uchodźców, którzy zgłosili plany pozostania w obecnym kraju przyjmującym, nieproporcjonalnie dużo było: (i) osób podróżujących z osobami pozostającymi na ich utrzymaniu (niemowlęta, dzieci i osoby starsze); (ii) osoby, które opuściły kraj w momencie rozpoczęcia ofensywy wojskowej przeciwko Ukrainie oraz (iii) przebywają obecnie w wynajmowanych lub wynajmowanych mieszkaniach.
Wśród uchodźców planujących przenieść się do innego kraju przyjmującego nieproporcjonalnie dużo było osób, które niedawno opuściły Ukrainę, a także osób przebywających w ośrodkach zbiorowych lub ośrodkach recepcyjno-tranzytowych.
Bezpieczeństwo, więzi rodzinne i dostęp do zatrudnienia były głównymi powodami decyzji o pozostaniu w obecnym kraju przyjmującym lub przeprowadzce do innego kraju przyjmującego. Niemcy zostały wymienione jako główny kraj docelowy dla uchodźców, którzy wyrazili zamiar wyjazdu (33% respondentów), następnie Czechy (7%) i Kanada (5%).
3 DLA UCHODŹCÓW PLANUJĄCYCH POWRÓT NA UKRAINĘ POZOSTAJĄ WAŻNE PYTANIA DOTYCZĄCE TRWAŁOŚCI I TRWAŁOŚCI TYCH PRZEMIESZCZEŃ
16% respondentów planowało powrót na Ukrainę, a 15% planowało pobyt tylko czasowy w celu odwiedzenia rodziny, zaopatrzenia się lub pomocy innym krewnym w ewakuacji. Ponadto tylko 40% planowało powrót w ciągu następnego miesiąca, podczas gdy 60% z nich nie było pewnych, kiedy to zrobią. Dyskusje w grupach fokusowych uwydatniły również przejściowy charakter niektórych osób powracających.
Głównym powodem planowanego powrotu na Ukrainę było przekonanie, że sytuacja uległa poprawie, a następnie chęć powrotu do domu i ponownego zobaczenia się z rodziną. Jednak znaczna część wyraziła obawy dotyczące powrotu, głównie związane z obawami związanymi z trwającym międzynarodowym konfliktem zbrojnym, odzwierciedlając obawy wyrażane przez panelistów grupy fokusowej w związku z niepewnością co do przyszłości i trwającą zmiennością sytuacji na Ukrainie.
Około jedna czwarta uchodźców, którzy zadeklarowali zamiar powrotu na Ukrainę, motywowała się potrzebą dostępu do podstawowych usług i środków do życia. Nieco wyższy od przeciętnego odsetek uchodźców, którzy planują powrót co najmniej jednej osoby ze specjalnymi potrzebami, co może świadczyć o tym, że ich powrót jest spowodowany potrzebą skorzystania ze specjalistycznych usług lub wiąże się z trudnościami w osiedleniu się w krajach przyjmujących .
Uczestnicy grup fokusowych często wskazywali potrzebę nauki lokalnego języka jako kluczową dla dostępu do rynku pracy i możliwości edukacyjnych. Niektórym uchodźcom trudno było znaleźć wiarygodne i aktualne informacje o dostępnych usługach i możliwościach zatrudnienia. Uczestnicy zwracali również uwagę na przypadki osób powracających na Ukrainę, ponieważ zabrakło im oszczędności i nie mogli znaleźć zabezpieczenia finansowego.
Olga Tokarczuk jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu newsów, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Skupia się na przekazywaniu rzetelnych i użytecznych informacji, śledzeniu aktualnych wydarzeń oraz prezentowaniu historii ważnych dla czytelników w sposób jasny i przystępny.