Stary budynek ma masywne ściany i zarys prostokąta (ok. 20 x 10 m). Zdaniem naukowców zdjęcia z georadara przedstawiają framugę wejściową prawdopodobnie w postaci reliktów kolumnady.
Fundamenty odkryto pod kościołem św. Daniela i obok niego we wsi Danilo, niedaleko Szybenika, starożytnego rzymskiego miasta Ridit.
Choć w monumentalnej rzymskiej budowli sakralnej archeolodzy odnaleźli kilka elementów architektonicznych i dekoracji, do tej pory nieznana była jej lokalizacja.
Kierownik polskich badań, profesor Fabian Welc z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, powiedział: „Zebrane przez nas dane wskazują, że pod obecnym kościołem i przyległym cmentarzem znajdują się relikty świątyni, która była kiedyś część forum, najważniejsza część rzymskiego miasta.”
Dodał, że forum stanowiło centrum życia społecznego i gospodarczego mieszkańców każdego rzymskiego miasta. Hrabstwo (miasto). Forum to znajdowało się na skrzyżowaniu głównych arterii komunikacyjnych i było jednocześnie centralnym punktem miasta. Oprócz świątyni znajdowały się tu najważniejsze budynki użyteczności publicznej miast, takie jak sądy czy urzędy miejskie. Forum dodatkowo udekorowano pomnikami lub łukami triumfalnymi.
W przyszłym roku naukowcy planują przeprowadzić w pobliżu kościoła badania archeologiczne, które pozwolą zweryfikować ustalenia z badań geofizycznych. Wiadomo, że obecny, XVIII-wieczny kościół powstał na fundamentach starej, małej romańskiej świątyni chrześcijańskiej. Poniżej – według najnowszych badań – znajdowała się najstarsza świątynia rzymska.
W zlokalizowaniu świątyni przydatna okazała się także technologia lotniczego skanowania LIDAR. Pozwala na bardzo kompletną analizę terenu i umożliwia wykrycie pozostałości starożytnej architektury, bardzo słabo zarysowanych na powierzchni.
Według naukowców na ruinach starożytnej świątyni zbudowano nie tylko kościół. Częściowo w pierwotnym zasięgu zlokalizowano także pobliski cmentarz, który funkcjonował od IX do XV wieku. Oprócz niego wokół forum znajdowały się inne budynki. Część średniowiecznych grobów została odkopana bezpośrednio w reliktach rzymskich łaźni wraz z rozległym przylegającym do nich budynkiem z centralnym dziedzińcem i portykiem otoczonym licznymi pomieszczeniami.
Profesor Welc stwierdził: „Oznacza to, że rozległy średniowieczny cmentarz powstał bezpośrednio na reliktach rzymskich budowli”.
Chorwacka koordynatorka projektu, dr Ana Konestra, dodała, że dzięki zakrojonym na szeroką skalę badaniom geofizycznym i analizie modelu ALS wokół współczesnego cmentarza w Danilo zidentyfikowano kilka innych rzymskich budynków. Według archeologów były to głównie budynki mieszkalne i użyteczności publicznej.
Już przed ostatnimi badaniami pojawiały się podejrzenia co do lokalizacji forum na terenie cmentarza, gdyż w kamiennych murach otaczających średniowieczne grobowce odkryto ponownie wykorzystane fragmenty monumentalnych dekoracji architektonicznych oraz dużą kolumnę.
Profesor Welc powiedział: „Sama wielkość tych elementów wskazywała, że gdzieś w pobliżu cmentarza musiała znajdować się duża, monumentalna budowla, która zapewne wchodziła w skład zespołu zabudowy wokół forum miejskiego. Dotychczasowe wykopaliska nie pozwoliły jednak na ustalenie jego lokalizacji.”
Archeolodzy prowadzą badania w Danilo od ponad 70 lat. Pierwsze szeroko zakrojone prace związane były z budową gazociągu. Przywiózł znaleziska w postaci setek rzymskich inskrypcji, z których część jest wzmiankowana Gmina Riditarumenigmatyczne miasto założone gdzieś w Danilo przez lokalną społeczność zromanizowanego plemienia Ridit.
Wspólny polsko-chorwacki projekt rozpoczął się w 2019 roku. Realizują go naukowcy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Instytutu Archeologii w Zagrzebiu oraz Muzeum Miejskiego w Szybeniku. Badania finansowane są przez wszystkie te instytucje oraz Narodowe Centrum Nauki.
PAP – Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski
sz/ ekr/ okładka/
tr. RL
Fundacja PAP umożliwia nieodpłatne przedrukowanie artykułów z portalu Nauka w Polsce pod warunkiem otrzymania raz w miesiącu wiadomości e-mail o fakcie skorzystania z portalu oraz wskazania źródła artykułu. Na stronach internetowych i portalach internetowych należy podawać adres: Źródło: www.scienceinpoland.pl, natomiast w czasopismach – adnotację: Źródło: Nauka w Polsce – www.scienceinpoland.pl. W przypadku serwisów społecznościowych prosimy o podanie jedynie tytułu i leadu przesyłki naszej agencji wraz z linkiem prowadzącym do tekstu artykułu na naszej stronie internetowej, tak jak ma to miejsce na naszym profilu na Facebooku.
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.