Polska pozostaje największym rynkiem przemysłowym i logistycznym w Europie Środkowo-Wschodniej-13, z nowoczesnymi zasobami wynoszącymi ponad 30 milionów metrów kwadratowych, co stanowi około 45 procent całkowitej powierzchni regionu – wynika z najnowszego raportu Colliers „ExCEEding Borders: Navigating the Industrial Landscape and Workforce in CEE-13”.
Całkowita podaż nowoczesnych budynków I&L wynosi prawie 25 milionów metrów kwadratowych na rynkach kapitałowych krajów CEE-13 i ponad 67 milionów metrów kwadratowych na poziomie kraju.
Trendy inwestycyjne w sektorze przemysłowym i logistycznym
Można zaobserwować duże zainteresowanie klasą aktywów I&L. Inwestorzy poszukują różnych opcji, takich jak zakup gruntów, inwestycje indywidualne, duże portfele oraz umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z długoterminowymi zyskami. Sektor ten nie jest jednak odporny na wpływy gospodarcze i geopolityczne, w tym wyższe koszty finansowania, różnice cenowe pomiędzy kupującymi i sprzedającymi oraz ograniczoną dostępność produktów.
Dominika Jędrak, Dyrektor ds. Badań i Doradztwa w Polsce i regionie CEE w Colliers
Pomimo tych wyzwań sektor I&L pozostaje kluczowym przedmiotem inwestycji w regionie Europy Środkowo-Wschodniej (CEE-6).
Kompresja rentowności i wzrost czynszów
Znaczący spadek zwrotów w regionie CEE-6 w latach 2012-2021 wynikał z niskiej podaży produktów i silnego popytu. Dodatkowo znacząco wzrosły ceny najmu, szczególnie na najbardziej pożądanych rynkach, gdzie poziom pustostanów jest niski. Choć wzrost czynszów może ustabilizować się w perspektywie krótko- i średnioterminowej, presja gospodarcza na niektórych rynkach może doprowadzić do niewielkich spadków. Pomimo tych wahań ogólne perspektywy dla sektora I&L w całym regionie Europy Środkowo-Wschodniej pozostają pozytywne i oczekuje się dalszego wzrostu i wyników. Wartości kapitału w przeliczeniu na metr kwadratowy nadal wydają się atrakcyjne na tle Europy Zachodniej.
Dynamika podaży i popytu w sektorze przemysłowym i logistycznym
Całkowita podaż nowoczesnej powierzchni I&L w stolicach krajów CEE-13 wynosi prawie 25 milionów metrów kwadratowych, a na poziomie kraju ponad 67 milionów metrów kwadratowych. Pomimo zróżnicowanego poziomu pustostanów w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, popyt na powierzchnie I&L był w ostatnich latach duży, napędzany głównie przez takie sektory jak 3PL, handel detaliczny i dystrybucja. Jednak w 2023 r. w większości krajów nastąpił spadek popytu, częściowo ze względu na czynniki gospodarcze i geopolityczne.
Zrównoważone inicjatywy
Inicjatywy na rzecz zrównoważonego rozwoju w regionie CEE-6 dotyczą niemal 90 proc. całości zasobów nowoczesnej powierzchni przemysłowo-logistycznej. Kraje CEE-6 od dawna wdrażają zielone rozwiązania w budynkach, czego efektem są obiekty posiadające najwyższe poziomy certyfikacji środowiskowej, takie jak BREEAM czy LEED. Postęp we wdrażaniu ESG jest zróżnicowany w poszczególnych krajach EŚW-6, jednak pod tym względem są one najbardziej rozwiniętą grupą krajów w ramach EŚW-13. W krajach bałtyckich widać rosnące zainteresowanie zielonymi technologiami i efektywnością energetyczną, choć postęp we wdrażaniu zasad ESG jest na różnym poziomie.
Silviu Pop, szef działu badań na Rumunię i region CEE w Collliers
Dynamika rynku pracy w regionie CEE-13
Rynek pracy w regionie CEE-13, szczególnie w obszarach produkcji i logistyki, wykazuje znaczne różnice płacowe pomiędzy krajami, przy znaczącym wzroście wynagrodzeń w regionie CEE-6. Wzrost ten wynika z trendu w kierunku Nearshoringu w logistyce i automatyzacji procesów produkcyjnych. Podczas gdy sektor produkcyjny odnotowuje znaczny wzrost rok do roku, sektor logistyki rośnie w bardziej umiarkowanym tempie. Rosnące zapotrzebowanie na wykwalifikowaną kadrę w obszarach logistyki i produkcji powoduje, że firmy zbliżają się do regionu Europy Środkowej i tam się rozwijają.
Trendy migracyjne i dynamika siły roboczej
W kilku krajach, zwłaszcza w Rumunii i Bułgarii, obserwuje się znaczące roczne zmiany w populacji migrantów. Bałkany Zachodnie są także znaczącym źródłem migracji do innych krajów europejskich. Pomimo wyzwań związanych z rekrutacją pracowników o określonych umiejętnościach, region pozostaje ważnym korytarzem migracji wewnętrznych, oferującym branżom możliwość przyciągnięcia pracowników z różnymi doświadczeniami i umiejętnościami. Ponadto rynki pracy są nadal bardziej przychylne niż w Europie Zachodniej.
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.