Najwyższy europejski sąd orzekł w czwartek, że Polska naruszyła prawa człowieka Lecha Wałęsy. Sprawa wynikała z zarzutów, że słynny prodemokratyczny przywódca był komunistycznym agentem współpracującym ze służbami bezpieczeństwa.
Wałęsa (80 l.) zawsze stanowczo zaprzeczał zarzutom byłego pracownika sprzed 20 lat, jakoby szpiegował kolegów z władz komunistycznych pod pseudonimem „Bolek”.
Wygrał sprawę o zniesławienie przed Sądem Apelacyjnym w Polsce, ale wyrok ten został uchylony przez Sąd Najwyższy na mocy nowych przepisów.
Europejski Trybunał Praw Człowieka w swoim wyroku jednomyślnie orzekł, że Polska naruszyła prawo Wałęsy do sprawiedliwego procesu i poszanowania jego życia prywatnego.
Reklama – Przewiń, aby kontynuować
Stwierdzono, że sąd rozpatrujący apelację od pierwotnego orzeczenia nie był „niezależnym i bezstronnym sądem ustanowionym na mocy ustawy”, dodając, że istnieją dowody na to, że polskie władze nadużywały procedur w celu realizacji „własnych interesów politycznych”, opinii i motywów”. .
„Istotnie sąd uznał, że sprawy pana Wałęsy nie da się oddzielić od jego tła politycznego i ówczesnego kontekstu politycznego w Polsce, a także od wieloletniego i publicznego konfliktu pomiędzy panem Wałęsą” a rządzącym konserwatywnym PiS Partia (PiS) mogłaby.
Do swojego orzeczenia ETPC dodał rzadko stosowane orzeczenie pilotażowe wymagające od państw podjęcia działań w celu rozwiązania problemów „systemowych” w ich systemach wymiaru sprawiedliwości.
Reklama – Przewiń, aby kontynuować
„Zidentyfikowane problemy systemowe wymagają pilnych działań zaradczych” – napisano, przypominając, że Polska wielokrotnie nie wykonywała orzeczeń sądów.
Stwierdzono w nim: „Polska musiała podjąć odpowiednie środki legislacyjne i inne, aby zapewnić zgodność swojego krajowego porządku prawnego z wymogami legalnie ustanowionego, niezależnego i bezstronnego sądu”.
Polsce nakazano także zapłacić Wałęsie 30 000 euro (32 000 dolarów) odszkodowania.
Laureat Pokojowej Nagrody Nobla z 1983 r., który przed upadkiem komunistycznej władzy komunistycznej i w jej trakcie przewodził związkowi zawodowemu „Solidarność” oraz przez pół dekady był jego prezydentem, został oskarżony przez swojego byłego przyjaciela Krzysztofa Wyszkowskiego o współpracę z promoskiewskimi władzami.
Wystąpił w telewizji i oskarżył Wałęsę o przyjęcie pieniędzy za reportaże o jego kolegach, czemu Wałęsa zawsze zaprzeczał.
W Polsce trwają polityczne wstrząsy po tym, jak partia PiS nie zdobyła większości rządzącej pomimo pierwszego zwycięstwa w wyborach.
Reklama – Przewiń, aby kontynuować
Koalicja partii prounijnych pod przewodnictwem byłego premiera i byłego przewodniczącego Rady Europejskiej Donalda Tuska próbuje utworzyć rząd, ale najpierw musi poczekać, aż wysiłki PiS zawiodą.
Ustępujący rząd PiS odrzucił orzeczenie, a wiceminister sprawiedliwości Sebastian Kaleta zakwestionował jurysdykcję ETPC.
Na X, dawniej Twitterze, napisał, że orzeczenie to „tylko dyskryminującą wizję praworządności w Polsce” i zarzucił sądowi „rasizm sędziowski”.
ETPC jest częścią paneuropejskiego organu prawnego – Rady Europy. Jest to sąd ostatniej instancji, którego orzeczenia są wiążące i nie mają charakteru doradczego, choć w ostatnich latach zdarzały się przypadki, w których państwa – zwłaszcza Polska i Turcja – nie wykonały jego orzeczeń.
sjw/as/tw
Olga Tokarczuk jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu newsów, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Skupia się na przekazywaniu rzetelnych i użytecznych informacji, śledzeniu aktualnych wydarzeń oraz prezentowaniu historii ważnych dla czytelników w sposób jasny i przystępny.