Polska znalazła się w centrum uwagi Europy, kiedy premier Mateusz Morawiecki przemawiał we wtorek przed Parlamentem Europejskim, a szefowie państw i rządów na szczycie UE zmagają się z tajemnicą prawną, która powstała w wyniku niedawnego orzeczenia polski Trybunał Konstytucyjny.
Niektórzy przeciwnicy nacjonalistycznego rządu polskiego obawiają się, że orzeczenie sądu postawiło kraj na drodze do możliwego „Polexitu” lub wyjścia z 27-narodowej UE, tak jak zrobiła to Wielka Brytania z Brexitem. Rząd potępia tych, którzy promują to, co nazywa „fałszywymi wiadomościami”. Oto spojrzenie na różne poglądy na ten temat – i dlaczego wyjście Polski z bloku jest mało prawdopodobne, ale tarcia rządu z przywódcami UE są realne.
Historia
Polski rząd, kierowany przez konserwatywne Prawo i Sprawiedliwość, popadł w konflikt z urzędnikami UE w Brukseli od momentu objęcia władzy w 2015 roku. Spór toczy się głównie wokół zmian w polskim sądownictwie, które dają partii rządzącej większą władzę nad sądami. Polskie władze twierdzą, że próbują zreformować skorumpowany i nieefektywny system sądownictwa. Komisja Europejska uważa, że zmiany podważają demokratyczny system kontroli i równowagi w tym kraju.
Retoryka antyunijna pochodzi z Polski
W miarę jak spór o sądownictwo narastał, a Komisja groziła odebraniem Polsce miliardów euro na przywrócenie pandemii, przywódcy partii rządzącej czasami porównywali UE do Związku Radzieckiego, polskiego okupanta w okresie zimnej wojny.
Ryszard Terlecki, wiceprzewodniczący partii, powiedział w zeszłym miesiącu, że jeśli sprawy nie układają się tak, jak lubi Polska, „trzeba szukać drastycznych rozwiązań”. Jeśli chodzi o Brexit, powiedział również: „Brytyjczycy pokazali, że dyktatura brukselskiej biurokracji im nie odpowiada i odwrócili się i odeszli”.
Marek Suski, inny przywódca partii, powiedział, że Polska „będzie walczyć z okupantami Brukseli”, tak jak w przeszłości walczyła z okupantami nazistowskimi i sowieckimi. „Bruksela zsyła nam panów, abyśmy uporządkowali Polskę, zmusili nas do klękania, abyśmy mogli być państwem niemieckim, a nie dumnym państwem wolnych Polaków” – powiedział.
Ważny wyrok na temat przepisów
W tym miesiącu polski Trybunał Konstytucyjny zakwestionował pogląd, że prawo UE zastąpi prawo 27 państw członkowskich, orzekając, że niektóre przepisy unijne są niezgodne z konstytucją kraju.
Ta decyzja – podjęta przez sąd zdominowany przez lojalistów partii rządzącej – daje polskiemu rządowi uzasadnienie dla próby ignorowania dyrektyw Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co mu się nie podoba, zwłaszcza w kwestiach niezawisłości sędziowskiej.
Orzeczenie stanowi kolejny ważny test dla UE po latach radzenia sobie z chaotycznym rozwodem z Wielką Brytanią
„Wyrok ten stawia pod znakiem zapytania fundamenty Unii Europejskiej” – powiedziała przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen podczas Debata w Parlamencie Europejskim Wtorek. „To bezpośrednie wyzwanie dla jedności europejskiego porządku prawnego”.
Co mówi polski rząd?
Polscy przywódcy twierdzą, że absurdem jest myśleć, że chcą opuścić UE i oskarżają opozycję o zabawę ideą „polexitu” w celu osiągnięcia politycznej korzyści.
Premier Morawiecki powiedział w zeszłym tygodniu, że opozycja „próbuje sugerować, że poprzez wyjście z UE chcemy osłabić Polskę i Unię Europejską. Oczywiście nie są to tylko fałszywe wiadomości, są gorsze. To tylko kłamstwo, które robi się, by osłabić UE”.
Morawiecki przemawiał krótko po tym, jak czołowy lider polskiej opozycji Donald Tusk, były przywódca UE, zorganizował ogólnokrajowe masowe protesty, wyrażając poparcie dla pozostania Polski w UE.
Morawiecki powtórzył we wtorek swój argument, mówiąc Parlamentowi Europejskiemu, że ludzie nie powinni powtarzać kłamstw na temat szukania polexitu przez polski rząd. Powiedział, że „88% Polaków opowiada się za członkostwem w UE, a połowa z nich to nasi wyborcy”.
Czy można wydalić Polskę?
UE nie posiada mechanizmu prawnego wykluczającego członka. Aby Polexit się odbył, musiałby być wywołany z Warszawy. W tej chwili pomysł wydaje się naciągany, bo członkostwo w UE w Polsce jest bardzo popularne. Według sondaży ponad 80% Polaków opowiada się za członkostwem w bloku.
Kiedy Polska przystąpiła do UE w 2004 roku, Polacy zyskali nową swobodę podróżowania i pracy w UE, a dramatyczna zmiana gospodarcza została uruchomiona, z której skorzystały miliony.
Jednak niektórzy Polacy nadal obawiają się, że może się to zmienić. Obawiają się, że jeśli nowe środki unijne zostaną odebrane Polsce z powodu sporów prawnych, Polacy mogą w pewnym momencie odnieść wrażenie, że przynależność do bloku nie jest już dla nich korzystna.
Niektórzy po prostu boją się wypadku politycznego, takiego jak wyjście Wielkiej Brytanii z UE. Były premier Wielkiej Brytanii David Cameron, który wezwał do referendum w sprawie członkostwa w UE, próbował utrzymać kraj w bloku. Wezwał do głosowania w celu rozwiązania sprawy, ponieważ wierzył, że Brytyjczycy zagłosują za pozostaniem. Większość w 2016 roku tego nie zrobiła, a Cameron szybko zrezygnował.
Europejski ustawodawca z Niemiec Moritz Körner powiedział Morawieckiemu podczas wtorkowej debaty w Parlamencie Europejskim, że ryzykuje „zakradnięcie się do wyjścia z UE wbrew woli twoich europejskich przyjaciół i wbrew woli Polaków”. .
Olga Tokarczuk jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu newsów, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Skupia się na przekazywaniu rzetelnych i użytecznych informacji, śledzeniu aktualnych wydarzeń oraz prezentowaniu historii ważnych dla czytelników w sposób jasny i przystępny.