Nie mogę mówić za Węgry, ale za bardzo zróżnicowaną reprezentację polskiego i węgierskiego nieliberalizmu (Długie czytanie, 24 czerwca) pomija pewne istotne wymiary – w szczególności wpływ mesjanizmu narodowego na polską psychikę, reakcję na rozbiory Polski pod koniec XVIII wieku, które doprowadziły do zniknięcia Polski z mapy. Wydarzenia te wstrząsnęły intelektualistami i uczyniły z polskich poetów i artystów strażników duszy narodowej poprzez prorocze pisma, w których Polska jawi się jako Chrystus Europy, którego cierpienia doprowadzą do wszechstronnego wskrzeszenia kultury europejskiej.
Ten wpływ – rozprzestrzeniony na XIX-wiecznych polskich poetów Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego – został wzmocniony przez papiestwo Jana Pawła II, które wydawało się aktualizować to, o czym pisali poeci. Rzeczywiście, wiersz Słowackiego przepowiada nadejście słowiańskiego papieża, który będzie rządził krajem i wszystkimi Europa wolny od tyranii. To właśnie to tło jest kolebką polskiego nacjonalizmu, nawet jeśli wady zachodniego liberalizmu są współczesną pielęgniarką.
Michał Kowalewski
Melbury Osmond, Dorset
Olga Tokarczuk jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu newsów, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Skupia się na przekazywaniu rzetelnych i użytecznych informacji, śledzeniu aktualnych wydarzeń oraz prezentowaniu historii ważnych dla czytelników w sposób jasny i przystępny.