Dostarczamy HUMANistycznych inspiracji - ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU! Albo od razu polub
Wieś z pomysłem

Wieś z pomysłem

Humanmag

Czy przeciętny Polak zechce spędzić urlop na polskiej wsi zamiast wygrzewć się na plażach Hiszpanii lub podążać śladem faraonów i egipskich piramid? Czy to możliwe? Czy dzisiejsza wieś może zaoferować turystom, ale także mieszkańcom coś atrakcyjnego? I w końcu, czy przeciętny Kowalski jest w stanie zamienić swoje M4 i przenieść się z osiedla z wielkiej płyty do urokliwego domku na wsi? Owszem. Dlaczego? Cofnijmy się zatem, w naszą historię o kilka dekad.

Redakcja Humanmag.pl
13 lutego 2017

  • Skomentuj

Tak jak większość narodów europejskich, pochodzimy ze wsi. Przed II wojną światową, polskie tereny wiejskie zamieszkiwało około 80% ówczesnych obywateli. Według spisów statystycznych, w roku 2005 liczba ludności mieszkającej na wsi wyniosła 38,6 %. W roku 2011 liczba ta zwiększyła się do 39,3 %. Natomiast statystyka z roku 2015, wskazuje, że na polskiej wsi mieszka 39,7 % mieszkańców naszego kraju. Skąd taka tendencja? Otóż na jednym kilometrze kwadratowym mieszkają dziś 123 osoby, z czego w miastach około 1082, natomiast na wsi – 51. Jest różnica? I to duża.

Trafiony pomysł

Wieś usilnie pracuje na to, aby być atrakcyjna i konkurencyjna. Oprócz spokoju, ciszy, możliwości obcowania z naturą, rodowici mieszkańcy prowincji postanowili się rozwijać. Tak powstały między innymi wioski tematyczne – czyli wsie z motywem przewodnim. Okazało się, że pomysł był bardzo trafiony. Wsie tematyczne to innowacyjny sposób na ożywienie gospodarki wiejskiej oraz zapewnienie mieszkańcom wsi alternatywnych dochodów. Oferta wsi tematycznych budowana jest na bazie zasobów przyrodniczych, kulturowych i historycznych danej miejscowości – pozwala przyciągnąć na tereny wiejskie turystów oraz zintegrować mieszkańców wsi. Dotychczas działające oddzielnie gospodarstwa agroturystyczne łączą siły i wspólnie tworzą markę miejscowości i lokalnych produktów. W obecnej chwili na terenie Polski istnieje i współpracuje ze sobą około 30 tematycznych wiosek.

Warsztaty lepienia z gliny w Garncarskiej Wiosce w Kamionce. Fot. Wioski Tematyczne

Mapa wsi

Dzisiejsza polska wieś nie koniecznie kojarzy się ze zmęczonym, pracującym od rana do nocy rolnikiem. Wsie, poprzez różnego rodzaju dofinansowania stanowią dziś atrakcyjne regiony. Duża część rolników "ewoluowała" i dziś nazywa się ich biznesmenami. Potrafią oni zainteresować przyjezdnych kulturą, historią miejsca, wartościami. Wioski tematyczne posiadają oferty i prowadzą sprzedaż produktów – często naturalnych, których nie kupi się w przysłowiowych hipermarketach. Idea wiosek tematycznych to wykorzystanie potencjału miejsca oraz miejscowych ludzi, ich umiejętności, pomysłów. To też tworzenie nowych miejsc pracy niezwiązanych z rolnictwem na terenach wiejskich, co jeszcze 20 lat wstecz, wydawałoby się niedorzecznością. Rolnictwo z jego otoczeniem, będące jeszcze do niedawna podstawą utrzymania większości mieszkańców wsi, odgrywa dziś znacznie mniejszą rolę.

Wioski tematyczne powstają najczęściej tam, gdzie upada przemysł, a ludzie szukają innych perspektyw i możliwości rozwoju. Dzięki temu obszary wiejskie stają się oryginalne, jedyne w swoim rodzaju – co przyciąga turystów. Wycieczkowicze coraz częściej szukają autentyczności. Ciekawią ich dzieje danego regionu, jego specyfika, dzięki czemu poznają prawdziwą Polskę. 

Pierwsze wsie tematyczne powstały w Dolnej Austrii i są ściśle związane z funkcjonującym tam Programem Odnowy Wsi. Skąd taki pomysł? Chodziło o zaangażowanie i wypracowanie przez rdzennych mieszkańców znających mocne i słabe strony miejscowości pomysłu na jej rozwój. Budujące jest to, że wioski tematyczne tworzone są głównie przez samych mieszkańców. Zaangażowanie i praca, przy wsparciu gmin, programów pomocowych i doradców, stworzyły nowy obraz polskiej wsi. Atrakcyjnej i przedsiębiorczej.

Z wizytą w kopalni w Wiosce Górniczej w Pile. Fot. Wioski Tematyczne

Motyw przewodni

Na początku, tym co charakteryzowało region i czym miał on się wyróżniać oraz szczycić, były produkty lokalne. Tak powstało m.in. Ziemniakowo (Nowosiołki – woj. lubelskie), wioska grzybowa (Krzywogoniec – woj. kujawsko-pomorskie), miodowa (Wielki Mędromierz – woj. kujawsko-pomorskie) czy chlebowa (Jania Góra – woj. kujawsko-pomorskie). Dziś, oferty tych wsi stają się coraz bardziej wymyślne. Przedstawiają nawiązania do miejscowej architektury (Kraina otwartych okiennic – woj. podlaskie), tradycji (Wioska kozacka – woj. podkarpackie), czy "filozofii" (Jajkowo – wioska początku życia – woj. kujawsko-pomorskie). Wioski bazują często na motywach irracjonalnych – ale jest to też pewnego rodzaju ciekawostka, wabiąca ludzi. Podłożem specjalizacji wsi są najczęściej tradycje upraw, hodowli i przetwórstwa oraz rzemiosła i zajęć charakterystycznych dla danej miejscowości, ale także tradycje związane z działalnością artystyczną i sportem.  Dziedzictwo tych miejsc, ożywa w formie warsztatow, gier terenowych, zabaw plenerowych, programow edukacyjnych czy produktow lokalnych. Turysta przekraczający granice wsi musi poczuć, że wchodzi w inny, wyjątkowy świat.

Skąd wziął się pomysł i po co powstają wioski tematyczne? Stosunkowo od niedawna w Polsce, a od dłuższego czasu w Europie Zachodniej, z powodu zmian ekonomicznych, zmienia się struktura zatrudnienia w małych miasteczkach i wsiach. Dzieje się tak za sprawą emigracji zarobkowej, spadku zatrudnienia w rolnictwie. Z czasem w takich miejscowościach spada liczba mieszkańców, podupadają przedsiębiorstwa, zwłaszcza te działające na poziomie lokalnym, młodzież wyjeżdża na studia i już nie wraca, tym samym miejscowości tracą najbardziej wartościowych, wykształconych i aktywnych mieszkańców. Wygląda na to, że takie wsie i miasteczka skazane są na wegetację i powolne wymieranie – wymieniają Małgorzata Mazur-Łukasiak i Paweł Łukasiak z Akademii Rozwoju Filantropii w Polsce. Tak jednak być nie musi, o czym świadczą liczne przykłady małych miejscowości, które świetnie sobie radzą, rozwijają się, a nawet stają się atrakcyjne dla turystów. Mieszkańcy i lokalni przedsiębiorcy zarabiają dzięki rozwojowi turystyki i usług z nią związanych. Jest to możliwe dzięki umiejętnej promocji, która sprawia, że staną się z jakiegoś powodu znane, czyli dzięki stworzeniu marki. Aby wieś lub miasteczko stało się wartościową marką musi odnaleźć w historii, tradycji jakieś wartości, z którymi będzie powiązana – dodają. Idea powstania czegoś na wzór wsi tematycznych ma swój początek w Europie po 1990 roku. Do Polski nurt ten dotarł około 2000 roku. Pierwsza wieś tematyczna w Polsce zaczęła powstawać w 1998 roku w gminie Wierzbinek (wojewodztwo wielkopolskie). Pretekstem do wybrania profilu wsi była jej nazwa. To właśnie wierzba dała początek motywu przewodniego, związanego z wielokierunkowym wykorzystywaniem tego gatunku drzewa.

Z wizytą w kopalni w Wiosce Górniczej w Pile. Fot. Wioski Tematyczne

Przepis na sukces

Wioski tematyczne osiągają dziś duże sukcesy. Wieś staje się atrakcyjna dla odwiedzających, a także mieszkańców. Eksperci podpowiadają co zrobić, by zaciekawić mieszkańców miast życiem na prowincji. Zarządzający wioską powinni pochylić się nad wynikami analizy potrzeb i podjąć decyzje dotyczące zmian służących lepszemu dostosowaniu się do preferencji obecnych i potencjalnych klientów. Celem tych zmian jest utrzymanie dotychczasowych i pozyskanie nowych klientów – podkreśla polski działacz społeczny, Tomasz Schimanek. Czy należy zmienić coś w naszej ofercie, może powinniśmy wprowadzić w niej coś nowego, czego oczekują klienci albo rozbudować jakiś z jej elementów, który cieszy się popularnością, a niekiedy zrezygnować z jakiejś usługi czy produktu, które nie cieszą się wzięciem. Może należy zmienić ceny oferowanych usług i produktów, a może zmienić coś w sposobie dystrybucji lub promocji. Oczywiście decyzje dotyczące zmian nie mogą być podejmowane wyłącznie na podstawie analizy potrzeb klientów. Muszą być brane pod uwagę także możliwości realizacyjne wprowadzenia tych zmian, przede wszystkim ich koszty oraz ich konsekwencje dla klientów, ale także dla samej wioski – dodaje. Załóżmy, że mamy już pomysł na wieś tematyczną, tzn. określiliśmy wspólnie z mieszkańcami jej wiodący temat, zasoby które możemy wykorzystać, nazwę wioski tematycznej, którą podaliśmy do publicznej wiadomości za pośrednictwem mediów. Powstała zatem wieś tematyczna? Czy aby na pewno? Postawmy się teraz w sytuacji potencjalnego klienta, którym jest turysta pojawiający się w naszej wiosce skuszony np. dobrym tematem, nazwą czy też informacją zamieszczoną na stronie internetowej lub w prasie. Niezapowiedziany gość pojawia się w naszej wiosce. Czy jesteśmy gotowi na jego przyjęcie? Czy mamy przygotowane produkty i usługi, z których może skorzystać i które spełnią jego potrzeby? Określenie zasobów jest bardzo istotnym elementem przygotowania usług i produktów wioski. Naszą działalność opieramy w pierwszej kolejności na członkach społeczności lokalnej, bo to wioska i jej mieszkańcy mają zarabiać pieniądze, a dopiero w przypadku braku odpowiednich zasobów posiłkujemy się podmiotami zewnętrznymi. Usługi i produkty wioski tematycznej powinny być związane z jej charakterem i tematem – zaznaczają Agnieszka Weyna i Wojciech Weyna, założyciele Stowarzyszenia Mieszkańców i Miłośników Piły nad Brdą Buko.

Piernikowe warsztaty w wiosce "Kraina otwartych okiennic" w woj. podlaskim. Fot. Wioski Tematyczne

 

Polskie wioski tematyczne współpracują w ramach projektu "Wioska tematyczna - wieś z pomysłem - pomysł na wieś", wspartego z funduszy EOG.

fot. otwierająca: Wioski Tematyczne

REKOMENDOWANE DLA CIEBIE

Używamy ciasteczek, by ułatwić korzystanie z naszego serwisu. Klikając jakikolwiek odnośnik na tej stronie wyrażasz zgodę na ustawienie plików cookie.Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, zobacz naszą Politykę Cookies.

Tak, zgadzam się