WARSZAWA, Polska (AP) – Senat RP zatwierdził w piątek bardzo kontrowersyjne zmiany w zasadach zwrotu mienia z kilkoma poprawkami, zbliżając je o krok do przyjęcia.
Projekt rozporządzenia spotkał się z ostrą krytyką ze strony Izraela i organizacji żydowskich, które twierdzą, że nowe prawo administracyjne zapobiegnie żydowskim roszczeniom odszkodowawczym lub skonfiskowanym mieniu w czasach Holokaustu i komunizmu.
Minister spraw zagranicznych Izraela Yair Lapid powiedział, że ustawa „poważnie zaszkodzi naszym stosunkom z Polską”.
W przypadku ich przyjęcia, zmiany zapobiegłyby unieważnieniu decyzji dotyczących własności i innych decyzji zarządczych po 30 latach. Wpływa na mienie polskie, żydowskie i inne. Polska twierdzi, że jest to odpowiedź na oszustwa i nieprawidłowości, które pojawiły się w procesie zwrotu, które doprowadziły do eksmisji lub wydania nieruchomości agentom nieruchomości.
Zmiany zarządził Trybunał Konstytucyjny, który w 2015 roku orzekł, że obecny stan przepisów administracyjnych narusza polskie prawo najwyższe.
Władze polskie nalegają, aby roszczenia o restytucję nadal mogły być wnoszone do sądów, niezależnie od narodowości lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy.
Zmieniony projekt trafia teraz do akceptacji w izbie niższej parlamentu, a następnie wymaga podpisu wypowiadającego się za nim prezydenta Andrzeja Dudy.
Gideon Taylor, przewodniczący wydziału operacyjnego Światowej Organizacji ds. Restytucji Żydowskich, wezwał izbę niższą do „odrzucenia prawa w całości”.
Powiedział, że organizacja zachęca Polskę do „rozwiązania kwestii własności prywatnej raz na zawsze poprzez uchwalenie kompleksowej ustawy restytucyjnej”.
„Gdy pozostali ocaleni z Holokaustu się starzeją, zasługują na pewną miarę sprawiedliwości w swoim życiu” – powiedział Taylor.
Przed II wojną światową Polska miała największą społeczność żydowską w Europie, liczącą około 3,5 miliona osób. Większość zginęła w Holokauście pod okupacją nazistowskich Niemiec, a ich majątek został skonfiskowany. Powojenne władze komunistyczne Polski skonfiskowały ten majątek wraz z mieniem należącym do nieżydowskich właścicieli w Warszawie i innych miastach. Koniec komunizmu w 1989 roku otworzył drzwi do roszczeń restytucyjnych, z których większość pochodziła z Polski.
Wciąż nierozstrzygnięta sprawa powodowała ciągłą gorycz i napięcia polityczne między Polską a Izraelem.
W 2001 r. w parlamencie uchwalono ustawę o odszkodowaniach za skonfiskowane mienie prywatne, ale prezydent Aleksander Kwaśniewski ją zawetował. Twierdził, że byłoby to naruszeniem zasad równości społecznej i wpłynęłoby na rozwój gospodarczy Polski. Powiedział, że indywidualne roszczenia powinny być wnoszone przez sądy.
Polska jest jedynym krajem europejskim, który w swojej najnowszej historii nie oferował żadnego odszkodowania za własność prywatną skonfiskowaną przez państwo. Jedynie pozostałe mienie gminy żydowskiej, takie jak niektóre synagogi, domy modlitwy i cmentarze, w większości zdewastowane, zostało zwrócone lub w miarę możliwości zrekompensowane.
————
Ta historia została poprawiona, aby pokazać, że izraelski minister ma na imię Yair, a nie Yari.
Olga Tokarczuk jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu newsów, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Skupia się na przekazywaniu rzetelnych i użytecznych informacji, śledzeniu aktualnych wydarzeń oraz prezentowaniu historii ważnych dla czytelników w sposób jasny i przystępny.