BERLIN (AP) – Angela Merkel opuszcza stanowisko jednego z najdłużej działających liderów współczesnych Niemiec i globalnego dyplomatycznego kraju wagi ciężkiej.
W ciągu 16 lat u steru największej gospodarki Europy Merkel zakończyła obowiązkową służbę wojskową, skierowała Niemcy na drogę ku przyszłości bez paliw jądrowych i kopalnych, umożliwiła legalizację małżeństw osób tej samej płci, wprowadziła krajową płacę minimalną i zachęcała do zasiłków wspieraj ojców inne rzeczy, aby opiekować się małymi dziećmi.
Ale starszy sojusznik niedawno dotarł do sedna tego, co wielu uważa za jej podstawową służbę: jako kotwicę stabilności w burzliwych czasach. Powiedział do Merkel: „Dobrze ochroniłaś nasz kraj”.
„Wszystkie ważne skrzyżowania, przez które trzeba było przejść… nie zaznaczyliśmy ich w żadnym programie wyborczym – przyjechali z dnia na dzień i trzeba było dobrze rządzić” – powiedział gubernator Bawarii Markus Söder.
Merkel zdała swój pierwszy test w 2008 roku, kiedy u szczytu światowego kryzysu finansowego obiecała, że oszczędności Niemców będą bezpieczne. W następnych latach była czołową postacią w wysiłkach ratowania waluty euro przed kryzysem zadłużenia, który ogarnął kilku członków, zgadzając się na ratowanie, ale nalegając na bolesne cięcia wydatków.
W 2015 r. Merkel była twarzą przyjaznego nastawienia do migrantów, ponieważ ludzie uciekający przed konfliktem w Syrii i gdzie indziej migrowali przez Bałkany. Przyznała się do setek tysięcy i nalegała, że „poradzimy sobie z napływem”, ale spotkała się z oporem zarówno w kraju, jak i ze strony europejskich partnerów.
A na początku swojej kariery – zapowiedziała w 2018 r., że nie będzie ubiegać się o piątą kadencję – kierowała reakcją na COVID-19, w której Niemcy radzą sobie lepiej niż niektórzy z jego rówieśników.
Na arenie międzynarodowej Merkel nalegała na szukanie kompromisów i wielostronne podejście do problemów świata w latach zawirowań, w których USA za prezydenta Donalda Trumpa oddzieliły się od europejskich sojuszników, a Wielka Brytania opuściła Unię Europejską.
„Myślę, że najważniejszą spuścizną pani Merkel jest po prostu to, że zapewniła stabilność w czasach globalnych kryzysów” – powiedział Ralph Bollmann, biograf i dziennikarz Merkel dla Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung.
Istniała „ciągła seria kryzysów, które były rzeczywiście zagrożeniami egzystencjalnymi i rodziły pytania o zwykły porządek światowy, a ich osiągnięciem jest to, że przeprowadziły przez to wszystko Niemcy, Europę i być może po części także świat w miarę bezpiecznie”. Szczegóły można skrytykować ”- powiedział Bollmann.
Przed zdobyciem najwyższego stanowiska w 2005 r. Merkel prowadziła kampanię jako „kanclerz zmian, która chciała uczynić Niemcy bardziej nowoczesnymi” w poszukiwaniu głębszych reform gospodarczych i społecznie liberalnego podejścia, niż wcześniej robiła jej partia centroprawicowa.
Ale zrezygnowała z większości swoich planów gospodarczych po tym, jak prawie straciła ogromną przewagę w sondażach, odrzucając wyborców za pomocą rozległych reform, a zamiast tego przyjęła to, co nazwała podejściem „wielu małych kroków”. Wraz z pragmatyczną chęcią wyrzucenia konserwatywnej ortodoksji, takiej jak pobór za burtę, gdy nadarzy się okazja, zdołała zdominować centrum niemieckiej polityki.
Kryzysy pochłaniają tak dużo energii, że „nie było zbyt wiele czasu na zajmowanie się innymi problemami”, powiedział Bollmann. Jest mnóstwo niedokończonych spraw: Merkel przyznała, że „brak cyfryzacji w naszym społeczeństwie” to problem, który obejmuje zarówno notorycznie nierówny odbiór telefonów komórkowych, jak i wiele organów służby zdrowia, które podczas pandemii przesyłają dane faksem.
Polityczna długowieczność Merkel jest już historyczna. Wśród przywódców demokratycznych Niemiec po II wojnie światowej pozostaje tylko w tyle za Helmutem Kohlem, który doprowadził kraj do zjednoczenia podczas swojej kadencji w latach 1982-1998. Może nawet go wyprzedzi, jeśli nadal będzie na stanowisku 17 grudnia. Jest to możliwe, jeśli po wyborach 26 września partie z łatwością zdecydują się na utworzenie nowego rządu.
67-letnia Merkel nalega, aby inni musieli ocenić swój bilans. Niemniej jednak podkreśliła pewne sukcesy w rzadkim wystąpieniu w kampanii w zeszłym miesiącu, zaczynając od zmniejszenia liczby bezrobotnych w Niemczech z ponad 5 milionów w 2005 r. do poniżej 2,6 miliona obecnie.
Jego poprzednik Gerhard Schroeder, którego reformy państwa opiekuńczego i reformy gospodarcze zaczęły obowiązywać po jego odejściu, również zasługuje na część uznania.
Merkel odziedziczyła również po Schröderze plan stopniowego wycofywania energii jądrowej, ale przyspieszyła go nagle po katastrofie w Fukushimie w Japonii w 2011 roku. Ostatnio zainicjowała wycofanie się Niemiec z energetyki węglowej.
Kanclerz odniosła się do postępu w energetyce odnawialnej, której udział w niemieckim miksie energetycznym wzrósł z 10% do grubo ponad 40%. We wczesnych latach Merkel była często nazywana „kanclerzem klimatu”, ale krytykowała też za zbyt powolne postępowanie; W tym roku wasz rząd przesunął datę redukcji niemieckich emisji gazów cieplarnianych do „zera netto” na rok 2045 po tym, jak najwyższy sąd w kraju orzekł, że poprzednie plany zbytnio obciążały młodych ludzi.
Merkel pochwaliła wysiłki swojego rządu na rzecz poprawy finansów publicznych Niemiec, co pozwoliło jej powstrzymać narastanie nowych długów od 2014 roku, dopóki pandemia koronawirusa nie zmusiła jej do wdrożenia ogromnych pakietów ratunkowych. Przeciwnicy argumentują, że uratowano niezbędne inwestycje w infrastrukturę.
„Mogę porozmawiać o tym, jak uratowaliśmy euro” – powiedziała. „Nasza zasada łączenia indywidualnej odpowiedzialności krajów dotkniętych kryzysem z solidarnością była właśnie właściwym sposobem na zapewnienie euro przyszłości”. Surowy kurs oszczędnościowy Merkel był głęboko wściekły w niektórych częściach Europy i kontrowersyjny wśród ekonomistów, ale umożliwił jej być niechętnym do pokonania w domu, ratowania bojowników.
Bez względu na ostateczny werdykt, Merkel może świętować wyjątkowe zakończenie swojej kadencji: będzie pierwszą kanclerz Niemiec, która odejdzie od władzy, jeśli zechce.
___
Kerstin Sopke z Berlina przyczyniła się do powstania tego raportu.
Adam Mickiewicz jest autorem publikującym na portalu humanmag.pl, gdzie porusza tematy z zakresu newsów, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i przystępnym przekazie informacji, aktualnych wydarzeniach oraz treściach istotnych dla czytelników, dbając o rzetelność, przejrzystość i praktyczną wartość publikacji.