Inicjatywa Trójmorza może i powinna odgrywać kluczową rolę w ułatwianiu bardzo potrzebnej silniejszej współpracy w dziedzinie energii i łączności, niezależnie od wpływów Rosji.
W ostatnich latach w Europie Środkowo-Wschodniej (CEE) zbadano, utworzono i realizowano różne inicjatywy współpracy regionalnej.
Inicjatywa Trójmorza (3SI) jest najbardziej godną uwagi i praktyczną z nich i powinna być traktowana priorytetowo.
Rzeczywiście, zadanie uczynienia 3SI bardziej praktycznym zyskało na pilności i konieczności.
Na inauguracyjnym szczycie w 2016 r. w Dubrowniku w Chorwacji uruchomiono 3SI, aby promować łączność między narodami regionu Morza Czarnego, Adriatyku i Morza Bałtyckiego oraz wspierać projekty infrastrukturalne, energetyczne i cyfrowe. 3SI ma implikacje geopolityczne, gospodarcze i bezpieczeństwa energetycznego.
Dwanaście krajów objętych inicjatywą to Bułgaria, Austria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa, Polska, Rumunia, Słowenia i Słowacja.
W regionie 3SI, jako część spuścizny sowieckiej, infrastruktura wschód-zachód pozostaje bardziej rozwinięta i bardziej zaawansowana niż połączenia północ-południe. Ta luka w rozwoju infrastruktury jest coraz większym problemem zarówno dla samych krajów 3SI, jak i dla całej Europy, zwłaszcza dla trwających, ale raczej powolnych dążeń Unii Europejskiej do niezależności energetycznej.
Dominacja rurociągów wschód-zachód i ograniczone alternatywy dla tych rurociągów były głównym czynnikiem utrzymującej się zależności energetycznej regionu od Rosji.
Z szerszej perspektywy polityki zagranicznej, 3SI może i powinna zaoferować Stanom Zjednoczonym i Europie alternatywny model zaangażowania w stosunku do chińskiej Inicjatywy Pasa i Szlaku w Europie Środkowej oraz kurczących się w Pekinie ram współpracy na rzecz rozwoju 17+1.
3SI może potencjalnie wzmocnić dwufunkcyjną infrastrukturę zbiorowej obrony NATO.
Mając to na uwadze, celem 3SI było wdrożenie konkretnych i pragmatycznych wspólnych inicjatyw rozwojowych, które działałyby na zasadach komercyjnych i rozwiązały chroniczne luki w łączności w regionie poprzez zwiększoną współpracę.
Rosnąca niepewność
Szczyt i Forum Ekonomiczne 3SI 2022, które odbyło się w Rydze na Łotwie, było pierwszym spotkaniem 3SI od niedawnej niesprowokowanej i nieuzasadnionej agresji wojskowej Rosji na Ukrainę, która rozpoczęła się 24 lutego.
Spotkania w Rydze powinny ocenić postępy i zaplanować bardziej konkretne przyszłe kroki. Uczestniczący w nim politycy, decydenci polityczni i przedstawiciele biznesu dyskutowali m.in. o wyzwaniach i perspektywach realizowanych projektów z dziedziny energetyki, transportu i cyfryzacji.
Uznając i ponownie podkreślając rosnące znaczenie bardziej skonsolidowanej i efektywnej współpracy przy realizacji projektów strategicznych, zwłaszcza w obecnym kontekście geopolitycznym, tegoroczne spotkania 3SI w Rydze koncentrowały się na zwielokrotnieniu roli 3SI w ramach szerszych wysiłków europejskich i globalnych krajów demokratycznych napędza inwestycje rynkowe i wartościowe w łączność w rozwijającym się regionie Europy Środkowo-Wschodniej.
Podstawowymi filarami i celami 3SI pozostają wzmocnienie rozwoju gospodarczego poprzez modernizację infrastruktury w regionie, rozwój relacji transatlantyckich oraz maksymalizację kluczowej roli sektora prywatnego i instytucji finansowych w zapewnianiu ukierunkowanych, długoterminowych inwestycji w regionie 3SI.
Niestety, połączenie międzysektorowych wyzwań politycznych, gospodarczych i bezpieczeństwa w regionie sprawia, że ogólny postęp 3SI jest znacznie wolniejszy i mniejszy, niż wielu się spodziewało. Odmienne priorytety państw 3SI, rosnąca niepewność związana z ewoluującymi wyzwaniami gospodarczymi oraz tocząca się wojna z Ukrainą były jednymi z kluczowych czynników, które sprawiły, że inicjatywa była mniej przełomowa.
Niemniej jednak 3SI powinno być zarządzane i rozwijane w wygodną platformę dla prywatnych inwestorów do inicjowania i śledzenia projektów rozwoju infrastruktury. Ostatecznie sukces inicjatywy zależy od budowania partnerstw publiczno-prywatnych napędzanych konkretnymi interakcjami biznesowymi.
Ważna rola
Inicjatywa Trójmorza może i powinna odgrywać kluczową rolę w ułatwianiu bardzo potrzebnej silniejszej współpracy w dziedzinie energii i łączności, niezależnie od wpływów Rosji. Należy odpowiednio zwiększyć wysiłki, a Ameryka stanie się bardziej aktywnym głównym inwestorem tej inicjatywy.
Ostatecznie Inicjatywa Trójmorza może przekształcić się w realny sojusz transatlantycki, ale tylko przy stałym zaangażowaniu Waszyngtonu, Brukseli i stolic państw członkowskich 3SI.
Trudna rzeczywistość jest taka, że chociaż inicjatywa pozostaje żywa i ma się dobrze, niewiele jest oczekiwań, że w najbliższym czasie osiągnie swój pełny potencjał. Ale właśnie dlatego nadszedł czas, aby zwiększyć koncentrację i zaangażowanie w 3SI.
Najbliższe miesiące będą prawdopodobnie kluczowym okresem, który pokaże, czy 3SI pozostanie inicjatywą dyplomatyczną, czy też może rozwinąć się w poważny, praktyczny projekt współpracy wschodzących krajów europejskich.
Aby tak się stało, potrzebne są bardziej spójne i oparte na współpracy wysiłki krajów 3SI, Brukseli i Waszyngtonu.
Ten artykuł pojawił się po raz pierwszy w Raport dotyczący zrównoważonego rozwoju na temat przyszłości wschodzącej Europy, opublikowanym przez Emerging Europe w ramach programu Future of Emerging Europe. Możesz pobrać bezpłatną kopię tutaj.
W przeciwieństwie do wielu platform informacyjnych i informacyjnych Wschodząca Europa można czytać i zawsze będzie. Tutaj nie ma paywalla. Jesteśmy niezależni, nie jesteśmy związani ani nie reprezentujemy żadnej partii politycznej ani organizacji biznesowej. Chcemy jak najlepiej dla wschodzącej Europy, niczego więcej i niczego mniej. Twoje wsparcie pomoże nam w dalszym rozpowszechnianiu informacji o tym niesamowitym regionie.
Możesz przyczynić się tutaj. Wielkie dzięki.
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.