Czy Polska w następnej kolejności opuści UE?

Właśnie wtedy, gdy myślałeś, że właśnie słyszałeś o ostatnim Brexicie, teraz jest perspektywa, że ​​„Polexit” wejdzie do słownika, bo rząd Polski walczy z Unią Europejską o prymat prawa i czy jego prawo krajowe może być zastąpiony przez przyjęty w 27-państwowym bloku.

Kierowany przez populistyczną i konserwatywną partię Prawo i Sprawiedliwość (PiS), polski rząd forsował daleko idące reformy sądownictwa, które jego zdaniem są niezbędne do walki z korupcją. Zarówno Bruksela, jak i Warszawa spierały się o reformy, które zmieniły wybór sędziów.

Ponieważ niezależność sądownictwa jest podstawą kluczowych wartości bloku – w tym wolnych mediów i prawa do protestu, wstępowania do organizacji i innych wolnych wartości demokratycznych, które są warunkiem członkostwa – mówią Komisja Europejska i Parlament Europejski że reformy są sprzeczne z tymi zasadami.

Ale daty sądowe nie są jedynym spornym punktem. W styczniu surowe restrykcje w Polsce dotyczące aborcji zostały zniesione w styczniu, a wolność wypowiedzi dla zwykłych ludzi również została zaatakowana.

Spór o legalność prawa unijnego pojawił się po raz pierwszy w lutym 2020 r., kiedy Polska przyjęła nowe środki, które mają uniemożliwić sędziom kierowanie spraw do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Argument PiS polega na tym, że sposób działania sędziów i sądów nie ma nic wspólnego z UE – to ona decyduje o tym, co dzieje się w jej granicach.

To prosty argument, który dobrze pasuje do zwolenników PiS – ale nic nie jest takie proste, jeśli chodzi o UE. Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) orzekł, że reformy są sprzeczne z wartościami UE oraz traktatem socjalno-demokratycznym, na który członkowie zgadzają się jako warunek członkostwa.

Rola ETS od dawna była szpilką po stronie brytyjskich anty-Europejczyków, którzy wciąż narzekają na jego uprawnienia, jeśli chodzi o wdrażanie umowy w sprawie brexitu i handel Irlandii Północnej z resztą Wielkiej Brytanii.

Sąd nakazał Warszawie zawiesić nowo powstałą procedurę dyscyplinarną, którą PiS ustanowił w celu dyscyplinowania lub uciszenia sędziów i prokuratorów za nieprzestrzeganie linii ich partii. Sędziemu grozi obecnie do trzech lat pozbawienia wolności z powodu zarzutów dyscyplinarnych za wywołanie gniewu rządu, co jest posunięciem bardzo niepodobnym do UE.

Irlandia i Holandia wstrzymały zwykłe ekstradycje do Polski, powołując się na załamanie rządów prawa i obawy, że podejrzanym nie będzie można zagwarantować sprawiedliwego i wolnego procesu.

Podobnie jak w Polsce, węgierski rząd za premiera Viktora Orbana unikał unijnego liberalizmu i krytykował Brukselę i innych członków UE za ingerowanie w ich sprawy narodowe. Warszawa i Budapeszt ograniczyły wolność słowa w instytucjach edukacyjnych trzeciego poziomu, rozprawiły się z liberalnymi think tankami i organizacjami oraz ograniczyły wolność mediów

Biorąc pod uwagę spór ideologiczny, który koncentruje się na wartościach i władzach UE nad suwerennością narodową, widmo polexitu nie wydaje się zbyt daleko idące.

Jeśli cały rozdział dotyczący Brexitu pokazuje jedno, jest bardzo mało prawdopodobne, aby wyjście było bardzo mało prawdopodobne bez dalszego pogorszenia relacji Bruksela-Polska.

Badania wykazały, że zdecydowana większość Polaków opowiada się za pozostaniem w UE, a ostatni sondaż wskazuje, że poparcie Polexit wynosi zaledwie 17 proc. – więcej niż w poprzednich sondażach. Kiedy Polacy głosowali za przystąpieniem do UE w referendum w 2003 r., 74 proc. głosujących opowiedziało się za przystąpieniem do bloku.

Od tego czasu wsparcie to stale rosło dzięki korzyściom płynącym ze swobodnego przemieszczania się i trzeciej co do wielkości gospodarki na świecie z rynkiem liczącym około 500 milionów ludzi.

Polacy skorzystali z 127 miliardów euro unijnego dofinansowania, więcej niż jakikolwiek inny członek – pieniądze, które zmieniły ubogą polską infrastrukturę z czasów komunizmu poprzez budowę dróg, mostów, szkół, oczyszczalni ścieków i boisk piłkarskich. A od 2004 r. prawie 3 miliony Polaków przeniosło się na zachód w całej UE, podejmując wysoko płatną pracę, która umożliwiała im przelewanie gotówki z dowolnej wypłaty oraz modernizując domy i gospodarstwa dla pozostawionych rodzin.

Cały proces Brexitu pokazał, jak trudno jest oddzielić gospodarkę państwa członkowskiego od reszty rynku wewnętrznego UE. W przypadku Polski ta izolacja gospodarcza byłaby katastrofalna – tym bardziej, że kruche wyzwania po pandemii, przed którymi stoją wszystkie rządy.

W przeciwieństwie do Wielkiej Brytanii polscy producenci i producenci handlują obecnie prawie wyłącznie z UE, a około 80 proc. eksportu pozostaje z pozostałymi 26 krajami.

Około 60 procent importu pochodzi od innych członków bloku. Korzyści płynące z członkostwa w rynku wewnętrznym oraz swobodnego przepływu towarów, usług i osób przekształciły także polską gospodarkę. Kiedy wstąpił do bloku w 2004 r., średnia płaca Polaków wynosiła 40 proc. płacy pracowników UE i od tego czasu podwoiła się.

W światowych rankingach polska gospodarka zajmuje 22. miejsce – pozycja i siła, które byłyby zagrożone barierami handlowymi i cłami, które przyniósłby Polexit.

Ale być może największym problemem psychologicznym, z jakim musieliby się zmierzyć Polacy, gdyby zrobili to sami, byłoby właśnie to – zrobić to sami. Poza UE stałaby się kolejnym państwem środkowoeuropejskim pomiędzy strefami wpływów między Brukselą, Waszyngtonem i Kremlem.

W ciągu XX wieku Polska została rozczłonkowana i pochłonięta milionami dolegliwości przez wydarzenia między I wojną światową a końcem zimnej wojny. Polexit zagroziłby wzrostowi gospodarczemu, stabilności i tak, pokojowi – teraz Polacy dobrze się bawią. Wszystko inne to tylko zachowanie polityczne.