„Duńczyk nowym burmistrzem Rostocku” – wychwalała niemiecka gazeta Ostsee-Zeitung 16 czerwca 2019 r., kiedy na przywódcę hanzeatyckiego miasta wybrano Clausa Ruhe Madsena. Natomiast w dniu 28 września 2020 r. ukazała się publikacja Rumunia Insider ogłosił: „Wybory lokalne 2020 w Rumunii: Młody Niemiec wybrany na burmistrza Timișoary”.
Dla obu krajów sensacją było to, że wybrani zostali obcokrajowcy. Ale czy obywatele UE naprawdę mogą kandydować na burmistrza w dowolnym miejscu w UE, nie będąc obywatelami?
Odpowiedź brzmi: tak… mniej więcej. Artykuł 40 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej stanowi: „Każdy obywatel Unii ma prawo głosować i kandydować w wyborach lokalnych w państwie członkowskim, w którym zamieszkuje, na takich samych warunkach jak obywatele tego państwa członkowskiego Państwo. państwo.”
Mogą jednak istnieć wyjątki. Dyrektywa Rady 94/80/WE z dnia 19 grudnia 1994 r. ustanawia zasady dotyczące prawa do głosowania i kandydowania w wyborach. Artykuł 5 ust. 3 stanowi: „Państwa członkowskie mogą postanowić, że urząd przewodniczącego, zastępcy lub wybranego członka kolegium zarządzającego władzy wykonawczej podstawowej jednostki samorządu terytorialnego mogą sprawować wyłącznie ich obywatele, jeżeli zostaną wybrani na stanowiska na czas określony czas trwania Twojego mandatu.”
Ograniczenia dotyczą stanowiska burmistrza, np. w Belgii: choć obywatele UE spoza Belgii mogą być członkami rady gminy, nie mogą zostać burmistrzem.
Zasady różnią się także w zależności od regionu. W niemieckim kraju związkowym Bawaria stanowisko mówcy jest zarezerwowane dla obywateli niemieckich, co oznacza, że Ruhe Madsen nie mógł zostać wybrany w Monachium ani Norymberdze.
Zasady mogą jednak ulec zmianie. W lutym posłowie do Parlamentu Europejskiego przyjęli dwie propozycje mające na celu poprawę warunków dla obywateli UE mieszkających w innym państwie członkowskim, którzy chcieliby wziąć udział w wydarzeniach lokalnych i Wybory europejskie. Działania te zapobiegną także próbom rezerwowania najwyższych stanowisk samorządowych wyłącznie dla obywateli. Rada analizuje obecnie wnioski na poziomie technicznym, dlatego należy uważnie obserwować tę przestrzeń.
Według danych za 2020 r. około 13,3 mln obywateli UE mieszka w państwie członkowskim UE, które nie jest ich krajem pochodzenia; Spośród nich ponad 11 milionów jest uprawnionych do głosowania. Jednakże odsetek ten znacznie się różni w poszczególnych państwach członkowskich. Z prawie 39 procentami populacji miał to Luksemburg największą część obywateli z innego państwa członkowskiego UE, podczas gdy Polska ma najmniej na poziomie 0,1 proc.
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.