WARSZAWA, Polska (AP) – Prezydent Polski Andrzej Duda powiedział w piątek, że proponuje pilne zmiany w rosyjskiej ustawie o wpływach, którą podpisał w tym tygodniu, co spotkało się z krytyką w USA i Unii Europejskiej.
Duda powiedział, że zdaje sobie sprawę z sprzeciwów, w tym w Polsce, do projektu ustawy zgłoszonego przez rządzącą konserwatywną partię Prawo i Sprawiedliwość i odpowiada na nie, przesyłając proponowane poprawki do parlamentu.
Zaapelował do polskich posłów o szybkie działanie, ale nie było jasne, jak szybko zadziała dwuizbowy ustawodawca krajowy.
Podkreślił, że ustawa jest konieczna w interesie przejrzystości publicznej, a także w celu zapobieżenia ingerencji Rosji w bezpieczeństwo Polski.
W obecnej formieUstawa stworzyłaby potężną komisję, która miałaby badać wpływy rosyjskie w Polsce. Krytycy zakładają jednak, że chodzi przede wszystkim o lidera opozycji Donalda Tuskabyły polski premier, który pełnił również funkcję wysokiego urzędnika UE.
Prawo i Sprawiedliwość zarzuca Tuskowi, że jako premier w latach 2007-2014 był zbyt przyjacielski wobec Rosji i zawierał umowy gazowe na korzyść Rosji przed wyjazdem do Brukseli, by zostać przewodniczącym Rady Europejskiej w latach 2014-2019.
Krytycy twierdzą, że ustawa narusza polską konstytucję i może uniemożliwić przeciwnikom rządu sprawowanie urzędów publicznych bez pełnych uprawnień do kwestionowania decyzji w sądzie. Mówią, że może to również mieć negatywny wpływ na kwalifikowalność kandydatów opozycji w wyborach powszechnych w tym roku.
Przeciwnicy twierdzili, że pilne zmiany wskazywały na wycofanie się Dudy, który ma doktorat z prawa.
„To niewiarygodne, że ktoś z wykształceniem prawniczym nie przeczytał ustawy” – powiedział Robert Kropiwnicki, poseł Koalicji Obywatelskiej, opozycyjnej koalicji politycznej. „Przeczytanie go, zrozumienie go zajęło mu cztery dni i teraz to zmienia”.
Departament Stanu USA i agencje UE ostro skrytykowały ustawę, budząc obawy o polską demokrację. 27 członków UE, do których Polska dołączyła w 2004 r., również zagroziło podjęciem działań, gdyby stało się całkowicie jasne, że takie prawo podważy standardy demokratyczne.
Duda powiedział w piątek, że jego poprawki zapewniają, że ustawa zostanie zweryfikowana przez ponadpartyjnych ekspertów, że żaden ustawodawca nie zasiądzie w komisji, a jej ustalenia nie uniemożliwią nikomu pełnienia funkcji publicznych. Powiedział, że wzmacnia również prawo do apelacji sądowej dla osób objętych dochodzeniem.
Duda, który działa na rzecz prawa i sprawiedliwości, powiedział w piątek, że odpowiada na publiczne oburzenie. Jarosław Kaczyński, lider partii Prawo i Sprawiedliwość, i Tusk to wieloletni rywale polityczni. Nie wiadomo, czy Duda konsultował proponowane zmiany z partią rządzącą.
Rzecznik partii Rafał Bochenk odpowiedział, że „mimo zapowiadanych zmian główny cel projektu pozostaje niezmieniony”. Podkreślił, że celem jest „odkrycie prawdy o tajnych wpływach Rosji w Polsce”.
Duda powiedział jednak, że przed komisją powinni stanąć były minister finansów PiS Wojciech Jasiński i były premier Waldemar Pawlak, aby wyjaśnić kluczowe umowy gazowe, które podpisali z Rosją blisko dwie dekady temu.
Komisja ma złożyć raport ze swoich ustaleń do 17 września i może nakładać kary, w tym 10-letni zakaz, na urzędników zajmujących stanowiska kontrolujące wydatkowanie środków publicznych. Harmonogram oznacza, że raport zostanie opublikowany niedługo przed wyborami, które mają się odbyć w październiku lub listopadzie.
W zeszłym tygodniu posłowie zaaprobowali coś, co krytycy nazwali „Lexem Tuskiem”. Pomimo tego, że Duda miał 21 dni na rozważenie nowej ustawy przed jej podpisaniem lub zawetowaniem, we wtorek podpisał rosyjską ustawę o wpływach. Ustawa ma wejść w życie w przyszłym tygodniu.
„Prezydent Duda skorzystał z prawa weta nad własnym podpisem” – powiedział o zapowiadanych zmianach Szymon Hołownia, lider opozycyjnej partii Polska 2050.
Częściowo kłaniając się krytykom, którzy twierdzą, że ustawa jest niekonstytucyjna, Duda zapowiedział na początku tego tygodnia, że skieruje ją również do Trybunału Konstytucyjnego w celu zbadania projektu ustawy pod kątem zgodności z najwyższym prawem.
Olga Tokarczuk jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu newsów, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Skupia się na przekazywaniu rzetelnych i użytecznych informacji, śledzeniu aktualnych wydarzeń oraz prezentowaniu historii ważnych dla czytelników w sposób jasny i przystępny.