Zainspirowani filmem z 2011 roku ukraińscy badacze odnaleźli lwowskie kanały, z których przed nazistami uciekło dziesiątki Żydów

(JTA) – Kilkunastu Żydów, którzy uciekli przed nazistami ukrywając się w lwowskich kanałach, stało się lokalną i międzynarodową tradycją niemal natychmiast po II wojnie światowej.

„Latem, gdy spadł deszcz, wszędzie było dużo wody” – Krystyna Chiger Przywołany w 1947 r. w zeznaniachkiedy miała 11 lat „Wtedy musieliśmy oprzeć się bardzo nisko o kamienie przy murze, żeby woda na nas nie przepłynęła”.

Jednak lokalizacja podziemnych kryjówek pozostawała nieznana do niedawna, kiedy zespół archeologów, zainspirowany polskim filmem o sadze z 2011 roku, odkrył tajną komnatę, w której mieszkało co najmniej 20 Żydów – a wielu innych zginęło – w strasznych warunkach, podczas gdy wędrowali naziści i ich kolaboranci.

W średniowiecznej komnacie pod placem katedralnym badacze odnaleźli nie tylko pomieszczenie, które mogło pomieścić wiele osób, ale także relikty spędzonego tam czasu, w tym butelki po piwie z czasów okupacji hitlerowskiej oraz zabawkę, która prawdopodobnie była dostępna od jeden z miejscowych, którzy pomagali ukrywać się Żydom.

Odkrycie kryjówki w zeszłym miesiącu nastąpiło po dokładnym zbadaniu systemu kanalizacji przez naukowców Uniwersytetu Lwowskiego, opierając się na zeznaniach Chigerów i innych ocalałych. według ukraińskiego serwisu informacyjnego Zaxid.

Naukowcy mieli praktyczne pytania: chcieli dowiedzieć się dokładnie, jak co najmniej 21 osobom udaje się żyć miesiącami w wilgotnym i chorym środowisku. Chcieli jednak również udokumentować pełny zakres historii, która stała się znana na całym świecie, ponieważ pokazuje inspirującą wolę życia ocalałych.

Zespół rozpoczął badanie systemu kanałów po obejrzeniu:W ciemności,„Nagradzany polski dramat historyczny o przetrwaniu w lwowskich kanałach, zgłoszony do Oscarów w 2012 roku.

Film wywołał wyobrażenia badaczy, ale Hanna-Melania Tychka, jedna z archeolog, powiedziała, że ​​skupienie się na emocjach ocalałych sprawiło, że zadawali im pytania o to, jak faktycznie przeżyli. „To wszystko było dość surrealistyczne” – powiedziała.

Andriy Ryshtun, doświadczony koparka, dobrze znający lwowski system kanałów, również miał wątpliwości co do tego, co zobaczył w filmie.

„Prawie nie ma miejsc, w których ludzie mogliby zostać na długo. Wszędzie jest woda – powiedział Zaxidowi. Badacze na przestrzeni lat kilkakrotnie zapuszczali się do kanałów, aby potwierdzić zeznania ocalałych, ale nie znaleźli nigdzie, która ich zdaniem nie pasowałaby do przestrzeni opisanej przez ukrywających się tam Żydów.

Zaczynając od szybów, o których wiedzieli, że Żydzi wchodzą do systemu, metodycznie mapowali labirynt przez ponad rok, począwszy od 2019 roku.

W końcu dotarli do magazynu wody deszczowej. „Wejście z lewej i prawej strony zamurowano blokami, tak że komora pozostała izolowana. W końcu znaleźliśmy rozszerzenie ”- powiedział Ryshtun na stronie z wiadomościami.

Katedra Łacińska we Lwowie znajduje się na Domplatz, pod którym badacze znaleźli komnatę, w której Żydzi z powodzeniem ukrywali się przed nazistami przez miesiące lub dłużej podczas Holokaustu. (Mykola Tys / SOPA Images / LightRocket przez Getty Images)

Oficyna jest rzadką pozostałością ze średniowiecza, która została otoczona murem i zapomniana przez wieki. „Może pomieścić wiele osób” – powiedział Ryshtun. „I znaleźliśmy jasne dowody, że ludzie ukrywali się tam przed nazistami”.

Naukowcy powiedzieli, że szkło zostało wepchnięte między pęknięcia w kamieniach tworzących aneks, aby odstraszyć szczury. Były tam butelki po piwie z czasów okupacji hitlerowskiej, a w kamienie wbito pochodnię i gwoździe, aby przedmioty zwisały z wilgotnej podłogi.

Znaleziono również ślady ciężkich prac wykopaliskowych: więźniowie przenieśli tony ziemi, aby ukryć dobudówkę na wypadek, gdyby Niemcy, którzy wykopali pobliskie okopy, przeniknęli do tuneli kanalizacyjnych.

Był też obiekt, który prawdopodobnie należał do kanalizatorów – Polska, gdyż Lwów był polskim miastem w czasie najazdu Niemców – którzy zabrali do kanałów około 70 Żydów i tam żywili się. Wojnę przeżyło tylko 20 osób. Pozostałych 50 zmarło z powodu choroby w kanałach lub zostało złapanych i zamordowanych przez Niemców po tym, jak zdecydowali się zaryzykować w świecie zewnętrznym. Według jednego ze stwierdzeń, dziecko zostało zaduszone w kanale przez matkę, obawiając się, że płacz dziecka doprowadzi do odkrycia całej grupy.

Jeden z ratowników przyniósł do tuneli statuetkę baranka wielkanocnego – obiekt tradycji katolickiej – aby dzieci mogły się nią bawić.

Według Krystyny ​​Chiger i innych ocalałych, którzy zeznawali o życiu w kanałach, było to odwrócenie uwagi od strasznej rzeczywistości.

„Było bardzo mokro i ciemno. Byłem bardzo przerażony i drżałem, ale starałem się zachować spokój i po prostu zapytałem tatę, czy jeszcze daleko nam do przejścia, „powiedziała w zeznaniach z 1947 r.” Wszędzie pełzały kamienie z żółtymi robakami. Położyliśmy wszystkie nasze rzeczy na kamieniach i usiedliśmy na nich. Tam było okropnie. Ze ścian sączyła się woda i brzydko pachniała. Widziałem wielkie czerwone szczury biegające obok nas jak kurczaki. Na początku bardzo się bałem, ale później przyzwyczaiłem się ”.

Niemal wszyscy z 110 tys. Żydów, którzy mieszkali we Lwowie w 1939 r., zostali zamordowani. Dziś w mieście mieszka zaledwie kilkuset Żydów.

Znalezione przez badaczy przedmioty są eksponowane w muzeum na szlaku Żydów galicyjskich Ogólnoukraińskiej Żydowskiej Fundacji Charytatywnej, która w ramach zwiedzania historycznego bada możliwość udostępnienia zwiedzającym nowo odkrytego aneksu.

Olga Lidovska, przedstawicielka lwowskiej społeczności żydowskiej i dyrektor muzeum, powiedziała Zaxidowi, że była poruszona odkryciem.

„Naukowcy wykonali niesamowitą pracę i faktycznie takie odkrycia są obecnie rzadkością” – powiedziała. „Ale pracowali w trudnych warunkach i zamknęli sprawę, co stanowiło bardzo cenne odkrycie”.