Premier Polski Mateusz Morawiecki w piątek ostro skrytykował wypowiedzi ministra spraw zagranicznych Yaira Lapida przeciwko nowej ustawie w Polsce mającej na celu ograniczenie możliwości roszczeń o zwrot mienia zagrabionego Żydom przez nazistów. Lapid nazwał prawo „niemoralnym” i twierdził, że nadweręży ono stosunki między dwoma krajami.
Morawiecki powiedział na konferencji prasowej: „Mogę tylko powiedzieć, że póki jestem premierem, Polska na pewno nie zapłaci za niemieckie zbrodnie. Żadnej złotówki, euro ani dolara”.
Jego uwagi pojawiły się po wydaniu przez polskiego ministra spraw zagranicznych oświadczenia, w którym stwierdził, że „Polska nie jest w żaden sposób odpowiedzialna za Holokaust, zbrodnię popełnioną przez niemieckich okupantów”. Dodał, że oprócz „obywateli polskich pochodzenia żydowskiego” zamordowano miliony „obywateli II RP”.
W czwartkowym głosowaniu polski parlament zagłosował za jednym przytłaczającą większością Zmiana krajowych zasad zwrotu mienia. Zgodnie z nowym prawem zaległe roszczenia o zwrot mienia zajętego podczas Holokaustu, które nie zostały ostatecznie rozstrzygnięte w ciągu ostatnich 30 lat, zostaną zawieszone lub odrzucone. Zakazuje również nowych środków odwoławczych od decyzji administracyjnych wydanych ponad 30 lat temu.
Oczekuje się, że prawo ograniczy roszczenia restytucyjne do żydowskiej ziemi, która po II wojnie światowej została przejęta przez nazistów i znacjonalizowana przez komunistyczny reżim Polski. Urzędnicy Światowej Organizacji ds. Restytucji Żydowskich stwierdzili, że jeśli ustawa zostanie uchwalona, praktycznie uniemożliwią ocalałym z Holokaustu i rodzinom kwestionowanie decyzji dotyczących skradzionego mienia, twierdząc, że wpłynie to na 90 procent takich roszczeń majątkowych.
W piątek Lapid skrytykował ustawę na Twitterze, nazywając ją „bezpośrednim i bolesnym ciosem w prawa ocalałych z Holokaustu i ich potomków. To nie pierwszy raz, kiedy Polacy próbują zaprzeczyć temu, co wydarzyło się w Polsce podczas Holokaustu”. on napisał.
„To prawo jest niemoralne i wpłynie na relacje między [our] Państwa. Żadne prawo nie zmieni historii. Szkoda, że nie wymaże horrorów i wspomnień Holokaustu – dodał – Polska, na której ziemi wymordowano miliony Żydów, popełniła poważny błąd.
Prezydent Reuven Rivlin i urzędnicy amerykańscy wypowiadali się przeciwko zmianie i pracują nad walką z prawem przeciwko polskim władzom.
Zwrot mienia w Polsce jest jedną ze złożonych kwestii w stosunkach polsko-izraelskich – iw stosunkach polsko-żydowskich. Po jednej stronie są żydowskie rodziny, które podczas Holokaustu pozostawiły skonfiskowane i znacjonalizowane mienie i nie miały innego wyjścia, jak zmagać się z trudną i nieprzejrzystą biurokracją, aby ją odzyskać. Czasem im się to udało, czasem nie. Grupy żydowskie, takie jak organizacja restytucyjna, oskarżają Polskę o celowe powstrzymywanie się od uchwalenia ustawy o zwrocie mienia żydowskiego, jak uczyniło to wiele innych krajów europejskich.
Z drugiej strony jest polski rząd, który twierdzi, że nie ma powodu płacić za zbrodnie popełnione na ich ziemi przez nazistów, a potem komunistycznych okupantów. Równanie obejmuje również obywateli polskich niższej klasy, którzy mieszkają w budownictwie socjalnym, opuszczają swoje domy lub muszą płacić wyższy czynsz, jeśli ich budynki zostały zwrócone innym w ramach tej restytucji. Sprawa wywołała gniew i kontrowersje w Polsce oraz wywołała antysemickie reakcje skrajnej prawicy.
Jednocześnie długi czas od zakończenia wojny umożliwił korupcji i elementom przestępczym obalenie kwestii zwrotu mienia. Niektórym udało się zdobyć różne zezwolenia i zażądać żydowskiego mienia, które do nich nie należy.
Więzy między obydwoma krajami ucierpiały w 2018 r. wraz z uchwaleniem tzw. ustawy o mowie Holokaustu, która uczyniła przestępstwem oskarżanie narodu polskiego o zbrodnie nazistowskie. Lapid, wówczas prosty ustawodawca, zderzył się bezpośrednio z polską ambasadą w Izraelu na Twitterze, mówiąc, że istnieją „polskie obozy zagłady” – oświadczenie, które jest w Polsce kryminalizowane.
Po tym, jak ustawa o mowie Holokaustu została zwolniona z Izraela i Polski podpisał kontrowersyjną umowęLapid powiedział, że Polacy powinni „prosić zmarłych o przebaczenie”.
W tym samym czasie na XIX-wiecznym cmentarzu żydowskim w Bielsku-Białej w piątek wieczorem zniszczono około 70 nagrobków. Lokalna policja wszczęła dochodzenie; Nadal nie wiadomo, czy wandalizm ma związek z napiętymi stosunkami między Polską a Izraelem.
Olga Tokarczuk jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu newsów, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Skupia się na przekazywaniu rzetelnych i użytecznych informacji, śledzeniu aktualnych wydarzeń oraz prezentowaniu historii ważnych dla czytelników w sposób jasny i przystępny.