Komisja Europejska i eurodeputowani zwrócili się do polskich władz o wyjaśnienie zarzutów, że od 2021 r. wydano tysiące wiz, najwyraźniej w zamian za łapówki.
Skandal rzucił cień na prawicową partię rządzącą Prawo i Sprawiedliwość (PiS), która w gorących wyborach zaplanowanych na 15 października będzie ubiegać się o trzecią kadencję.
„Traktujemy tę kwestię bardzo poważnie i oczekujemy pełnej współpracy ze strony polskich władz” – powiedział podczas wtorkowej sesji plenarnej w Strasburgu (3 października) wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Margaritis Schinas.
Strefa Schengen bez paszportów to jedno z największych osiągnięć UE, które opiera się przede wszystkim na zaufaniu między krajami. „Aby przywrócić zaufanie, potrzebujemy całkowitej jasności”.
Komisja początkowo zwróciła się do polskiego MSZ o zbadanie zarzutów o korupcję w związku z wydawaniem wiz w Afryce i Azji po tym, jak w sierpniu wybuchł skandal łapówkarski.
Władze wykonawcze UE czekają teraz na dalsze wyjaśnienia ze strony Warszawy – pierwsza odpowiedź „nie zawierała wystarczającej odpowiedzi na wszystkie zadane pytania”.
Według doniesień polskich mediów od 2021 roku wydano około 250 000 wiz.
Polscy prokuratorzy stwierdzili, że od rozpoczęcia śledztwa w marcu zbadali ponad 260 przypadków oszustw wizowych.
Według polskich urzędników antykorupcyjnych pierwsze nieprawidłowości wykryto w lipcu 2022 roku.
„Przyznanie obywatelom państw trzecich prawa do swobodnego przemieszczania się w strefie Schengen bez przestrzegania odpowiednich warunków i procedur byłoby równoznaczne z naruszeniem prawa UE” – stwierdził Schinas.
„To, co dzieje się w jednym kraju strefy Schengen, wpływa na funkcjonowanie wszystkich krajów strefy Schengen” – dodał.
Widoczne oszustwo skłoniło kanclerza Olafa Scholza do wezwania do wyjaśnienia kontrowersji w sprawie wiz gotówkowych w jego sąsiednim kraju – przywrócenia kontroli granicznych z Polską i Czechami w odpowiedzi na gwałtowny wzrost przepływów migracyjnych.
„Polski rząd (…) wystawił reputację i bezpieczeństwo Unii Europejskiej na poważną presję” – powiedział holenderski eurodeputowany Jeroen Lenaers z centroprawicowej Europejskiej Partii Ludowej.
„Ten ostatni skandal nie jest odosobnionym przypadkiem, jest symptomem szerszego demontażu praworządności w Polsce” – dodał.
Skandal ma także miejsce w kontekście intensywnych debat międzyinstytucjonalnych w UE na temat pakietu reform prawnych dotyczących polityki migracyjnej.
A sama Polska jest jednym z najgłośniejszych przeciwników unijnych przepisów dotyczących przyjmowania i relokacji napływających migrantów – nawet rozważała pomysł utrzymania ogólnokrajowego referendum w sprawie unijnej reformy migracyjnej.
„Rząd zachowuje się tak, jakby chciał bronić naszych granic, a ucieka się do tych nielegalnych praktyk” – stwierdziła polska liberałka Róża Thun, argumentując, że polski rząd wpuszcza ludzi „bez kontroli” tylko dlatego, że „za to płacą”. mógłby przekupić”.
Wtorkowa debata plenarna, forsowana przez liberalną grupę Odnów Europę, a następnie wspierana przez pozostałe partie głównego nurtu, wywołała silne emocje wśród parlamentarzystów PiS.
Lewicowi eurodeputowani wyrazili także obawy dotyczące potencjalnego wpływu debaty na zbliżające się wybory, argumentując, że debatę można było przełożyć do drugiej sesji plenarnej w październiku, która odbędzie się tydzień po wyborach.
Państwa członkowskie UE Cypr i Malta były już wcześniej krytykowane za sprzedaż paszportów rosyjskim i arabskim biznesmenom.
„Zapalony odkrywca. Miłośnik piwa. Miłośnik bekonu. Fanatyk sieci. Przedsiębiorca. Pisarz”.