Polska bada finansowanie przez państwo grup religijnych – „w szczególności Kościoła katolickiego” – za poprzedniego rządu

Marszałek polskiego parlamentu, należący do koalicji rządzącej w Polsce, zlecił audytorowi państwowemu zbadanie finansowania publicznego organizacji religijnych, w szczególności Kościoła katolickiego, w ramach byłego narodowo-konserwatywnego rządu Prawa i Sprawiedliwości (PiS).

Szymon Hołownia, praktykujący katolik, który wielokrotnie nawoływał do większego rozdziału Kościoła od państwa, twierdzi, że to pierwszy tego typu sprawdzian w historii Polski.

„Podpisuję zarządzenie dla Prezesa NIK [the Supreme Audit Office] „Przeprowadzić przegląd przepływów finansowych pomiędzy państwem a związkami wyznaniowymi, zwłaszcza Kościołem katolickim” – zapowiedziała w piątek Hołownia.

„Jako obywatel i katolik mam prawo i my wszyscy mamy prawo wiedzieć, jak wydawane są publiczne pieniądze” – dodał. „Po latach sojuszu tronu i ołtarza, które wywołały u wielu z nas głębokie poczucie wstrętu, nadszedł czas, aby Kościół i państwo wróciły na swoje miejsca”.

Hołownia zwróciła zwłaszcza uwagę na znaczną kwotę – ponad 400 mln zł – która za rządów PiS przepłynęła z organów państwowych do instytucji powiązanych z ks. Tadeuszem Rydzykiem, wpływowym księdzem blisko powiązanym z byłą partią rządzącą. Kontrola „pozwoli NIK zapukać do drzwi Rydzyka” – napisała Hołownia.

Kontrola obejmie okres od listopada 2019 r. do listopada 2023 r. – czyli poprzednią kadencję PiS – oraz przyjrzy się źródłom finansowania, wydatkom i ulgom podatkowym kościołów i innych wspólnot wyznaniowych w Polsce.

NIK dokona także przeglądu finansowania oświaty religijnej, wydatków na pensje duchownych oraz wydatków z państwowego funduszu kościelnego.

W piśmie do Prezesa NIK Mariusza Banasia Hołownia zwrócił uwagę, że polska konstytucja przewiduje „autonomię i wzajemną niezależność” Kościoła od państwa, podczas gdy inne przepisy gwarantują równość organizacji religijnych i obywateli pod względem wyznania.

Sprawia to, że niedopuszczalne jest „zobowiązanie kogoś do wspierania finansowego obcych mu wspólnot religijnych, zwłaszcza obowiązku płacenia podatku kościelnego na rzecz wspólnoty wyznaniowej, z którą podatnik się nie utożsamia” – napisała Hołownia, cyt. Dziennik Gazeta Prawna.

Podczas ubiegłorocznej kampanii wyborczej Hołownia, który przed dziennikarstwem, a potem polityką kształcił się na księdza, obiecał większy rozdział kościoła od państwa, argumentując, że będzie to korzystne dla obu stron.

Donald Tusk, którego Koalicja Obywatelska (KO) stoi na czele rządu, w skład którego wchodzi Hołownia Trzecia Droga (Trzecia Droga), obiecał to samo, podobnie jak lewica (Lewica), ostatni członek koalicji rządzącej. Argumentowali, że za rządów PiS Kościół za bardzo zbliżył się do państwa.

Od objęcia urzędu w grudniu rząd Tuska ograniczył liczbę zajęć z katechizmu katolickiego w szkołach publicznych i zakończył finansowanie przez państwo publikacji o charakterze religijnym.

Jednak sposób ogłoszenia kontroli przez Hołownię skrytykował poseł PiS Jan Mosiński, określając ją jako „nieelegancką”. Zarzucił także mówcy „atakowanie” Rydzyka.

„Kiedy ktoś mówi, że «NIK może zapukać do drzwi Rydzyka», brzmi to jak groźba” – powiedział Mosiński dziennikowi fakt. który oskarżył Hołownię o „znęcanie się nad Kościołem rzymskokatolickim”.

Tymczasem fundacja Rydzyka Lux Veritas powiedziała portalowi O2, że „nie boi się” kontroli NIK. W styczniu uczelnia należąca do fundacji otrzymała od rządu nakaz zwrotu około 100 000 euro ze środków unijnych.

Notatki z Polski są prowadzone przez niewielki zespół redakcyjny i wydawane przez niezależną fundację non-profit utrzymywaną z datków naszych czytelników. Bez Waszego wsparcia nie możemy robić tego, co robimy.

Główne źródło obrazu: KPMR (pod CC BY-NC-ND 3.0 PL)

Agata Pyka jest asystentką redakcyjną w Notes from Poland. Jest dziennikarką i studentką komunikacji politycznej na Uniwersytecie w Amsterdamie. Specjalizuje się w polskiej i europejskiej polityce oraz dziennikarstwie śledczym. Pisała wcześniej dla Euractiv i The European Correspondent.