W XVII i XVIII wieku w całej Polsce rozpowszechniły się dość niezwykłe praktyki pochówku w odpowiedzi na doniesienia o epidemii „wampirów”.
Z dużych kamieni umieszczanych pod brodą zwłok i sierpów umieszczanych na ich piersiach (jak na powyższym obrazku) dowody archeologiczne wskazują, że ludzie dokładali wszelkich starań, aby uniemożliwić niektórym osobom powstanie z grobu.
Historycy jednak nie mogli zrozumieć, co takiego było w tych ludziach, że tak bardzo bali się ich pochówków i tak bardzo wierzyli, że są wampirami.
Istnieje wiele teorii na temat ekstremalnych praktyk pogrzebowych, znanych jako apotropaiczne rytuały pogrzebowe, ale jedna z najbardziej powszechnych sugeruje, że potencjalnymi wampirami byli obcy, którzy przybyli spoza miasta, budząc podejrzenia lokalnych mieszkańców.
Ale aż do 2014 roku nikt tak naprawdę nie badał, czy jest coś chemicznie wyjątkowego w szczątkach tych, których napiętnowano jako wampiry.
Badanie prowadzone przez Uniwersytet Południowej Alabamy było pierwszym tego rodzaju i dostarczyło dowodów na to, że wampiry nie są obce – w rzeczywistości wszystkie ludzkie szczątki, które badali, pochodziły z obszaru, w którym zostały pochowane.
(Gregoricka i in. PLOS ONE, 2014)
Naukowcy zbadali szkielety sześciu osób pochowanych jako wampiry na cmentarzu w północnej Polsce, a także setki ciał pochowanych normalnie.
Aby zbadać pochodzenie tych osobników, zespół zmierzył stosunek izotopów strontu w ich stałych zębach trzonowych oraz w zębach trzonowych 54 pochowanych tam normalnych mieszkańców.
Stront jest pierwiastkiem występującym w większości skał, jednak proporcje jego izotopów obecnych w niektórych próbkach skał zmieniają się w zależności od tego, skąd pochodzą.
Oznacza to, że pomiar izotopów strontu w próbce może pomóc w ustaleniu, gdzie się znajdował.
Po tym, jak zespół ustalił stosunek izotopów strontu w zębach mieszkańców wsi, którzy zostali pochowani normalnie i tych oznaczonych jako wampiry, przetestował ten stosunek na lokalnych zwierzętach.
Jego wyniki, które były opublikowane w 2014 roku w otwartym dostępie w PLOS JEDEN, ujawniło, że wszystkie sześć wampirów pochodziło z lokalnego regionu – oznacza to, że nie były to osoby z zewnątrz, a zamiast tego coś w ich tożsamości społecznej lub sposobie śmierci wzbudziło ich podejrzenia.
W artykule autorzy przedstawiają alternatywną teorię, że wampiry mogły wymrzeć w wyniku epidemii cholery, która panowała w Europie Wschodniej w XVII wieku.
Wyjaśniają, że założono, że pierwsza osoba, która umrze w tamtym czasie w wyniku wybuchu choroby zakaźnej, najprawdopodobniej powróci z martwych jako wampir.
„Ludzie w okresie pośredniowiecznym nie rozumieli, w jaki sposób rozprzestrzeniają się choroby i zamiast naukowego wyjaśnienia tych epidemii cholerę i wynikające z niej zgony tłumaczono zjawiskami nadprzyrodzonymi – w tym przypadku wampirami” – stwierdził badacz główny. Lesley Gregoricka w ówczesnym komunikacie prasowym.
Badania otwierają drzwi do dokładniejszej analizy chemicznej szczątków wampirów i przybliżają nas o krok do ostatecznego zrozumienia, co takiego było w tych ludziach, że inni byli tak przerażeni.
Zapewni to wgląd w praktyki kulturowe i społeczne społeczności w tamtym czasie, a także rzuci trochę światła na inne przypadki ekstremalnych praktyk pochówku na przestrzeni wieków, takich jak „dziewczyna wiedźma” odkryta we Włoszech.
Kto wie, może to raz na zawsze położy kres mitom o wampirach, które istnieją do dziś.
Wersja tego artykułu została po raz pierwszy opublikowana w listopadzie 2014 r.
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.