Kraków, Polska – W ciągu czterech tygodni wojny trzy miliony ludzi opuściło rozdartą wojną Ukrainę, a większość przedostała się do Polski.
Chociaż rząd i społeczeństwo obywatelskie przyjęły je z otwartymi ramionami, kończy się przestrzeń dla nowoprzybyłych.
Krzysztof Chawrona, 41-letni krakowski biznesmen i założyciel Nidaros, organizacji wspierającej obywateli Ukrainy, jest jednym z tych, którzy udostępnili uchodźcom przestrzeń we własnych domach.
„Mój syn mieszka u ciotki, ponieważ oddałem swoje mieszkanie ośmiu uchodźcom” – powiedział Al Jazeerze Chawrona, ojciec czwórki dzieci. „W moim drugim mieszkaniu, które wynająłem firmie, na 40 metrach kwadratowych mieszka siedem osób. I są wdzięczni, że mają gdzie się zatrzymać.”
Powiedział, że 24 lutego, pierwszego dnia inwazji Rosji, miasta w całej Polsce zostały szybko zajęte. W Krakowie na chodniku przed siedzibą fundacji spali Ukraińcy.
I każdego dnia tysiące ludzi przybywa pociągami, szukając schronienia w głównych miastach: Warszawie, Krakowie i Wrocławiu.
Chawrona otworzyła swoją fundację cztery lata temu, aby pomóc ukraińskim pracownikom migrującym w osiedleniu się i przystosowaniu do nowej rzeczywistości, jednocześnie ucząc się języka i wykonując formalności.
Wielu z nich znalazło zatrudnienie w jego firmie budowlanej.
Jednak uwaga organizacji skupiła się teraz na wspieraniu uchodźców.
Kiedy wybuchła wojna, pierwszym krokiem Chawrony była ewakuacja rodzin swoich ukraińskich pracowników do Polski.
Biuro Nidarosa zostało również przekształcone w schronisko dla uchodźców na 60 łóżek.
Do tej pory grupa wsparła 1200 osób w znalezieniu noclegu w Krakowie.
W weekendy Chawrona podróżuje samotnie na Ukrainę, zawożąc leki i inne niezbędne artykuły do szpitali w Winnicy i Chmielnickim. Towarzyszył mu przyjaciel, ale po bombardowaniu nie podjął już ryzyka.
Jednak największym wyzwaniem dla Twojej grupy jest finansowanie.
„Mieliśmy 70 000 zł [$16,600] w naszym budżecie” – powiedział. „Teraz nie mamy już pieniędzy.
„Mamy tylko dwie kuchenki mikrofalowe. Mamy dziesiątki łóżek i codziennie musimy zmieniać pościel, ale mamy tylko jedną małą pralkę. Nie jesteśmy w stanie podołać temu wszystkiemu finansowo. Miasto robi wiele, ale to nic, jeśli spojrzymy na realne potrzeby.
Do Krakowa przyjechało już około 150 000 Ukraińców.
Władze lokalne zamieniły wszystkie dostępne przestrzenie – hale sportowe, akademiki i hotele – w schroniska, a obecnie w 700-tysięcznym mieście prawie niemożliwe jest znalezienie niedrogiego mieszkania lub pokoju hotelowego.
Fundusz reagowania kryzysowego Urzędu Miejskiego wyniósł 19 mln zł (4,5 mln dolarów); wydał już ponad 16 mln (3,8 mln dolarów).
Dziś Małgorzata Jantos, radna Miasta Krakowa i profesor filozofii, cały czas stara się pomóc uchodźcom w znalezieniu domu.
Kiedy je śniadanie w kuchni, jej telefon nie przestaje dzwonić.
„Kraków jest w pułapce. Wszystkie korytarze i akademiki są zajęte. Musimy więc znaleźć miejsca poza miastem. Sytuacja jest trudna, ponieważ Ukraińcy nie chcą wyjeżdżać” – Jantos powiedział Al Jazeerze, wyjaśniając, że Ukraińcy wolą pozostać w dużych miastach, obawiając się, że w mniejszych miasteczkach i wsiach brakuje infrastruktury i możliwości pracy.
Patrząc w przyszłość, prawdopodobnie trudno będzie przekonać ludzi do wyjazdu za granicę.
Polska leży blisko Ukrainy, dokąd wielu ma nadzieję wrócić, i jest miejscem znanym kulturowo.
„Wczoraj wieczorem odjechał pociąg do Hanoweru [in Germany] Wolnych stanowisk było 400, a zostało zaledwie 100 osób. Ludzie boją się wychodzić. Tutaj mogą się porozumieć i znaleźć pracę. W innych krajach jest to trudniejsze. Podszedł do mnie starszy Ukrainiec i krzyknął, że nie wyobraża sobie życia w Niemczech. Chce po prostu przeżyć jeszcze pięć lat i umrzeć” – powiedział Jantos.
Kraków faktycznie przekształcił się w główną organizację humanitarną, gdy miejscowi masowo zmobilizowali się, by wesprzeć Ukraińców.
Wielu jednak apeluje o pomoc ze strony Unii Europejskiej i żąda od warszawskiego rządu więcej pomocy w walce z kryzysem.
„Rząd centralny musiał zostać poinformowany przez USA o nadchodzącej wojnie, a mimo to nie przygotował się na kryzys” – stwierdził Jantos.
Zdaniem ekspertów Polska powinna przygotowywać się na kryzys trwający miesiące, jeśli nie lata.
„Myślę, że przez analogię do konfliktu syryjskiego – choć jest wiele różnic – wręcz [25 percent] obywateli Ukrainy będzie mogło opuścić kraj.
„Ludzi jest około 10 milionów i nawet połowa z nich może chcieć mieszkać blisko domu, łącznie z Polską” – powiedział Konrad Pędziwiatr, profesor w Katedrze Spraw Międzynarodowych Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.
„Duże miasta zbadały już swoje możliwości absorpcyjne… Jednak z innych kryzysów migracyjnych w innych częściach świata wiemy również, że miasta mają zdolność do rozwoju, nawet większego, niż oczekiwałyby ich rządy.
„Potrzebujemy bardziej kreatywnego myślenia, co pozwoli nam przyjąć jeszcze więcej uchodźców”.
Jednak im większa liczba uchodźców, tym gorsza jakość ich przyjęcia – dodał.
Rozwiązaniem może być relokacja uchodźców w obrębie Polski.
Mniejsze miasta i wsie nie wykorzystały jeszcze swojego potencjału w zakresie opieki zdrowotnej i opieki nad dziećmi – są to ważne przepisy, biorąc pod uwagę dużą liczbę przybywających dzieci.
Aby to osiągnąć, obserwatorzy stwierdzili, że Polska potrzebuje jasnej kampanii informacyjnej, która podkreślałaby uchodźcom korzyści płynące z osiedlania się w mniejszych miastach. W przeciwnym razie polskim miastom będzie trudno funkcjonować.
„Wiele osób śpi na stacjach kolejowych. Próbuję znaleźć dla nich mieszkanie, wszyscy jesteśmy ze sobą połączeni, a sieć jest błogosławieństwem” – powiedział Jantos. „Ale ludzi jest tak dużo, że przyjęcie wszystkich wkrótce stanie się niemożliwe”.
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.