Czego się spodziewać po Iranie, Arabia Saudyjska zgadza się na przywrócenie więzi | Aktualności

Teheran, Iran – Iran i Arabia Saudyjska zgodziły się wznowić stosunki dyplomatyczne w ramach umowy wynegocjowanej przez Chiny, która może mieć daleko idące konsekwencje, ale jak twierdzą analitycy, oparcie się na niej okaże się największym wyzwaniem.

Umowa, podpisana w Pekinie w piątek, mówi, że ministrowie spraw zagranicznych obu krajów spotkają się w ciągu dwóch miesięcy, aby omówić misje dyplomatyczne, co oznacza koniec siedmioletniego rozłamu.

Umowa została szeroko przyjęta w Iranie, a wysocy urzędnicy uznali ją za krok w kierunku złagodzenia napięć i wzmocnienia bezpieczeństwa w regionie. Konserwatywne media skupiły się przede wszystkim na tym, w jaki sposób umowa sygnalizowała „porażkę” Stanów Zjednoczonych i Izraela.

Niektóre z tych samych placówek świętowały w 2016 r., kiedy Rijad zerwał więzi polityczne z Teheranem po ataku na jego misje dyplomatyczne.

Inwazja protestujących na misje nastąpiła po tym, jak królestwo z większością sunnicką dokonało egzekucji na prominentnym szyickim przywódcy muzułmańskim.

W tym czasie najwyższy przywódca Iranu Ali Hosseini Chamenei również potępił przywódców saudyjskich.

Ale żaden z irańskich urzędników ani państwowych mediów nie wykazuje teraz otwarcie pesymizmu, ponieważ rozmowy, które rozpoczęły się w kwietniu 2021 r. owoc.

Piątkowe zbliżenie zostało przyjęte z optymizmem przez Irak i Oman – które wcześniej pomagały pośredniczyć w rozmowach – oraz wielu innych w regionie, podczas gdy Stany Zjednoczone przyjęły je z ostrożnością.

„Wysoka nieufność”

Według politologa z Teheranu, Diako Hosseini, porozumienie to pozytywny krok, ale tylko jeden z wielu.

„Arabia Saudyjska prawdopodobnie pozostanie niechętna do robienia interesów z Iranem, ponieważ nie chce stawić czoła sankcjom USA. A normalizacja niekoniecznie oznacza, że ​​obie strony sobie ufają” – powiedział Hosseini Al Jazeerze. „Niemniej jednak zmniejszenie napięć w Jemenie, Libanie, Syrii i Iraku może mieć dalekosiężne interesy dla obu stron”.

Hosseini dodał, że zakończenie ośmioletniej wojny w Jemenie, gdzie Iran i Arabia Saudyjska wspierają przeciwne strony, może być najważniejszym końcowym rezultatem umowy, ale byłoby to trudne do osiągnięcia.

„Wysoki poziom nieufności i intensywność rywalizacji geopolitycznej mogą odwrócić trend rozluźnienia. Aby odnieść sukces, oba kraje muszą podejmować ciągłe i długoterminowe wysiłki oraz próbować niezawodnych sposobów gwarantujących wzajemne interesy” – powiedział.

Według Hosseiniego Chiny były wielkim zwycięzcą umowy, ponieważ wzmocniły legitymację swojego zasięgu w całym regionie.

W rzeczywistości Chiny nie tylko stały się gwarantem tej umowy, ale także pokazały, że Stany Zjednoczone nie mogą dłużej ignorować roli Chin w ochronie Zatoki Perskiej, regionu, w którym rezerwy i przejścia energetyczne są ważniejsze dla chińskiej gospodarki niż USA” , powiedział.

„Przemieszczenie przemocy”

Thomas Juneau, profesor nadzwyczajny w Wyższej Szkole Spraw Publicznych i Międzynarodowych Uniwersytetu w Ottawie, zgadza się, że piątkowy pakt może służyć złagodzeniu napięć, a nie rozwiązaniu głębokich różnic.

„Napięcia irańsko-saudyjskie spadały i opadały przez dziesięciolecia, ale ich dno zawsze było wysokie”, powiedział Al Jazeera, dodając, że wyczerpana Arabia Saudyjska od dawna szuka wyjścia z konfliktu w Jemenie, a porozumienie z Teheranem mogłoby doprowadzić do porozumienia ze wspieranymi przez Iran Huti.

„Niemniej jednak bardzo ważne jest, aby zrozumieć, że gdyby takie porozumienie miało dojść wkrótce, niestety nie doprowadziłoby to do pokoju w Jemenie” – powiedział, dodając, że konflikt między Huti a koalicją wspieraną przez Arabię ​​​​Saudyjską byłby ostatnie. Żądania secesji w Jemenie Południowym pozostaną.

„Porozumienie między Huti a Arabią Saudyjską spowodowałoby, że przemoc się przesunęła, a nie ustała” – powiedział.

Juneau powiedział również, że Iran może pójść na niewielkie ustępstwa wobec Jemenu, ale nie zgodzi się na zakończenie wsparcia dla Huti w ramach umowy z Arabią Saudyjską.

„Wsparcie Iranu dla Huti umożliwiło mu ustanowienie znaczących wpływów w południowo-zachodniej części Półwyspu Arabskiego. Iran nie zrezygnuje z tego ważnego narzędzia w swoim portfolio”.

Znaczenie wcześniejszych umów

Iran i Arabia Saudyjska mają burzliwą historię w ciągu mniej niż stulecia formalnych stosunków dyplomatycznych, które były również świadkiem wielu wzlotów i upadków od czasu rewolucji islamskiej w Iranie w 1979 roku.

Królestwo wspierało irackiego Saddama Husajna w jego inwazji na Iran w latach 80., ale po zakończeniu wojny utrzymywało bliższe stosunki z Teheranem.

Teheran i Rijad zbliżyły się do siebie podczas kadencji nastawionego na reformy prezydenta Mohammada Chatamiego w Iranie, podpisując ogólną umowę o współpracy w 1998 r. i umowę o współpracy w zakresie bezpieczeństwa w 2001 r.

Ali Shamkhani, p.o. szefa bezpieczeństwa Iranu, który podpisał umowę w piątek, był wówczas ministrem obrony i odegrał kluczową rolę w wysiłkach na rzecz zbliżenia obu krajów, otrzymując nawet Medal Orderu Abdulaziza, najwyższy oferowany przez Iran. nagroda królestwa na początku 2000 roku.

Fakt, że dwa porozumienia, podpisane dziesiątki lat temu, zostały bezpośrednio wymienione w tekście piątkowej umowy, a obie strony zobowiązały się do ich wdrożenia, jest znaczący, według Siny Toossi, nierezydenta, starszego wykładowcy w Centrum Międzynarodowej Polityki Rozwoju w Waszyngtonie.

„Wzmianka o tych wcześniejszych umowach może być postrzegana jako ukłon w stronę pozytywnych relacji, jakie istniały między Iranem a Arabią Saudyjską na przełomie lat 90. i 2000. Odnosząc się do tego okresu pozytywnych relacji, oświadczenie można postrzegać jako próbę przywrócenia ducha współpracy między dwoma krajami” – powiedział Al Jazeera.

Toossi powiedział, że umowa z 1998 r. obejmowała szereg kwestii, w tym głębsze bezpieczeństwo, współpracę gospodarczą i kulturalną, i położyła podwaliny pod przełomową umowę bezpieczeństwa z 2001 r.

„Ten okres stosunków irańsko-saudyjskich charakteryzował się ustanowieniem wspólnych instytucji bezpieczeństwa, wzmożonym handlem, wydawaniem wiz biznesowych obywatelom drugiej strony oraz regularnymi kontaktami dyplomatycznymi na wysokim szczeblu”.

Zdaniem Toossiego wzmianka o tych wcześniejszych umowach podkreśla również potencjał zwiększonej współpracy i dialogu.

„Obie strony w sposób dorozumiany uznają, że istnieje między nimi wspólna płaszczyzna w kwestiach takich jak bezpieczeństwo regionalne i współpraca gospodarcza. Te wcześniejsze umowy mogą służyć jako punkt wyjścia do przyszłych rozmów między dwoma krajami w celu rozwiązania dzielących ich różnic” – powiedział.

Jednak dopiero okaże się, jak obaj poradzą sobie z wieloma drażliwymi kwestiami, w tym obawami dotyczącymi ich programów wojskowych i nuklearnych oraz sprawami wewnętrznymi.