Kiedy poproszono ją o ubieganie się o nagrodę Fulbright Scholars, politolog Patrice McMahon nie wiedział, jak istotne będą jej badania nad aktywizmem oddolnym w Europie Środkowej w 2022 roku.
Teraz, gdy przygotowuje się do swojego projektu Fulbright 2022-23, dotyczącego nauczania i prowadzenia badań na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, wojna w regionie sprawiła, że jej plany są jeszcze bardziej aktualne.
„Jesteśmy istotni i mamy rację” – powiedziała ze śmiechem McMahon na temat badań, które ona i jej współpracownicy, w tym jej polski uczeń Łukasz Niparko, prowadzą od lat. To stwierdzenie w czasie rzeczywistym „nie zdarza się zbyt często naukowcom”.
Kiedy McMahon, profesor nauk politycznych na Uniwersytecie Nebraska-Lincoln, złożył podanie o przyjęcie na Fulbrighta, COVID-19 jako ponadnarodowe wyzwanie, które stawia w centrum uwagi znaczenie społeczeństwa obywatelskiego i partnerstw publiczno-prywatnych.
„Mój projekt badawczy pozwoli mi i moim polskim kolegom lepiej zrozumieć rolę podmiotów niepaństwowych oraz sposób, w jaki współpracują z państwami i podmiotami rządowymi, aby reagować na ponadnarodowe zagrożenia bezpieczeństwa” – napisał McMahon, przedstawiając swoją propozycję. „Innymi słowy, podczas gdy państwa nadal są głównymi aktorami stosunków międzynarodowych, coraz większa filantropia, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, uniwersytety i inne organizacje niepaństwowe są niezbędne – zarówno w sprawach krajowych, jak i międzynarodowych”.
„Oczywiście nie mogłam przewidzieć, co wydarzyło się zaledwie miesiąc temu”, powiedziała.
McMahon używa terminów „aktywizm społeczeństwa obywatelskiego”, „aktywizm oddolny” i „aktywizm codzienny”, aby opisać to, co pojawiło się w Polsce i innych częściach Europy Wschodniej od czasu rozpadu Związku Radzieckiego. Jest eksponowany, często wzruszająco, od czasu inwazji Rosji na Ukrainę 24 lutego.
Wielu Polaków robiło wszystko, aby pomóc uciekającym Ukraińcom – matkom zostawiającym na granicy wózki dziecięce dla rodzin uchodźców, osobom przyjmującym obcych do domów i ładującym ciężarówki, by przetransportować uchodźców w bezpieczne miejsce.
„Mamy zobowiązanie wobec sąsiada. (…) Moim obowiązkiem jako człowieka i uczonego jest robić, co mogę” – powiedział McMahon. „To, co widzimy, to kryzys i sposób, w jaki ludzie, którzy mają aktywne społeczeństwo obywatelskie, reagują na ten kryzys”.
„To powrót do moich korzeni” – powiedział McMahon, który studiował w Polsce jako student, w tym także jako student Fulbrighta. Wraz z kolegami w Polsce, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie kontynuowała badania na temat ewolucji aktywizmu w Europie od czasu upadku komunizmu.
„Ludzie są bardzo dobrze poinformowani i zainteresowani tym, co dzieje się politycznie, społecznie i gospodarczo” – powiedziała. „Polskie społeczeństwo obywatelskie kurczy się pod pewnymi względami, zmienia się pod innymi i staje się silniejsze na naprawdę ważne sposoby”.
Na przykład „mamy teraz po raz pierwszy – i mówię to o gęsiej skórce – prawdziwy ruch kobiecy” w Polsce, skoncentrowany na najbardziej restrykcyjnych limitach aborcyjnych w Europie.
Istnieją istotne podobieństwa i różnice między aktywizmem obywatelskim w Stanach Zjednoczonych i Polsce oraz w innych krajach.
Mimo różnic ideologicznych polscy aktywiści chętniej jednoczą się wokół kwestii, które wiążą się z troską o wyniki edukacyjne, środowiskowe, gospodarcze i inne. W przeciwieństwie do tego, powiedziała, Amerykanie mają tendencję do wykluczania osób o różnych poglądach ideologicznych, nawet w kwestiach, w których możliwy jest konsensus.
Badania McMahona w Polsce przyczynią się do jego wieloletniego zainteresowania tym, jak podmioty niepaństwowe współpracują z rządem, aby reagować na ponadnarodowe zagrożenia bezpieczeństwa, czy to choroby, konflikty domowe czy wojny między państwami. Obejmie on jego obecne badania, w tym jego studium nad aktywizmem obywatelskim w Europie Środkowej i Wschodniej 30 lat po upadku Związku Radzieckiego. Będzie współpracować z kolegami i doktorantami w Polsce i Stanach Zjednoczonych.
podczas gdy w AMUMcMahon, który jest również dyrektorem Programu Honorowego w Nebrasce, planuje prowadzić seminarium magisterskie na temat polityki zagranicznej USA w erze po 11 września, koncentrując się na stosunkach USA-Polska i USA-Europa Środkowa. Doświadczy również tworzenia „globalnej wirtualnej klasy”, aby połączyć swoją klasę magisterską w Polsce z podobną klasą w Nebrasce w MY polityka zagraniczna lub kwestie bezpieczeństwa globalnego. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza zainteresował się McMahonem również ze względu na jego zainteresowanie i doświadczenie w programowaniu międzynarodowym i pomocy w internacjonalizacji kampusów uniwersyteckich.
McMahon rozpocznie formalną pracę wiosną 2023 r., ale planuje odwiedzić region latem tego roku, aby ponownie nawiązać kontakt z wieloletnimi współpracownikami i uczestniczyć w akcjach pomocy uchodźcom.
Program Fulbrighta to główny międzynarodowy program wymiany edukacyjnej sponsorowany przez MY rząd i ma na celu tworzenie trwałych powiązań między Amerykanami a obywatelami innych krajów; nieporozumienia; oraz pomaganie ludziom i narodom we wspólnej pracy na rzecz wspólnych celów.
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.