Bezpośrednie inwestycje zagraniczne to miecz obosieczny – sprzyjają wzrostowi, jednocześnie utrwalając zależność i zniechęcając lokalnych decydentów do inwestowania w krajowy potencjał gospodarczy. Choć obecnie ma to miejsce na przykład w całym regionie Europy Środkowo-Wschodniej tylko jeden przedstawiciel na Globalna lista Fortune Global 500 – polska państwowa rafineria ropy naftowej PKN Orlen – Hiszpania, która prawdopodobnie padnie ofiarą w pogoni za PKB per capita, ma ich osiem.
Ponadto sukces gospodarczy Polski został osiągnięty dzięki funduszom unijnym To jest Warszawa największym beneficjentem. Ale budżet europejski nie jest studnią bez dna. Odwrót od demokracji leżący u podstaw rządów Prawa i Sprawiedliwości (PiS) już uniemożliwił Polsce skorzystanie z unijnych funduszy stymulacyjnych, a poprawa warunków gospodarczych sprawi, że w przyszłości kraj otrzyma proporcjonalne korzyści w mniejszych środkach.
Polski establishment doskonale zdaje sobie sprawę z problemów wynikających z jego zależności ekonomicznej – mówi politolog Marek Naczyk notatka ideologiczne przesunięcie w stronę polityki gospodarczej „nastawionej na rozwój”, prowadzonej przez lokalne elity biznesowe. Tymczasem populistyczny PiS od pierwszego dnia urzędowania buduje retorykę patriotyzmu gospodarczego, a premier Mateusz Morawiecki – były dyrektor generalny polskiej spółki zależnej hiszpańskiego Santander Bank – napisał nawet polską przedmowę do przełomowej książki ekonomistki Mariany Mazzucato The Entrepreneurial stan pisany.”
Jednak ta zmiana w polityce rozwoju pozostaje niedokończona.
Polska w dalszym ciągu pozostaje w tyle, jeśli chodzi o inwestycje zwiększające w dłuższej perspektywie krajową konkurencyjność, w tym w zakresie badań i rozwoju (B+R), edukacji i zielonej transformacji. Kraj obecnie spędza Mniej niż 1,5 procent PKB na badania i rozwój – około połowa średniej w Europie Zachodniej – podczas gdy niskie stopy inwestycji prywatnych i spadające wydatki na edukację publiczną, którym towarzyszy stagnacja populacji i preferencja osób starszych w polityce społecznej, utrudniają przyjazny klimat. Nie pomagają także przestarzały miks energetyczny oparty na węglu i apatyczna transformacja ekologiczna.
Inwazja prezydenta Rosji Władimira Putina niewątpliwie stanowi punkt zwrotny dla Europy Środkowo-Wschodniej, ponieważ Polska wraz ze swoimi południowymi sąsiadami i krajami bałtyckimi znajduje się na czele gromadzenia Zachodu poparcia dla Ukrainy – i słusznie. Kraj w końcu osiągnął poczucie ważności, inne niż w ostatnich latach, kiedy trafiał na pierwsze strony gazet, głównie ze względu na borykającą się z problemami demokrację.
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.