Zdjęcie: Searchlight Pictures
Autor: PJ Grisar
11 czerwca 2024 r
Tuż po upadku żelaznej kurtyny w jadalni łódzkiego hotelu zauważono starszego mężczyznę z broszurą podróżniczą z Gwiazdą Dawida.
„Wyrusz w niezapomnianą podróż po Polsce, kraju, który był niegdyś domem dla największej populacji Żydów w Europie” – przeczytał mężczyzna. „Po śniadaniu jedziemy do Auschwitz-Birkenau.”
Następnie zapytał towarzysza z akcentem sugerującym, że kiedyś był miejscowym: „Który Żyd jedzie do Polski w celach turystycznych?”
Powyższa scena pochodzi z nowego filmu Skarbktóry właśnie dobiega końca na Tribeca Film Festival, ale retoryczne pytanie, które nazwało Stephena Fry’a ocalałym z Holokaustu Edek Rothwax ma odpowiedź: co roku w Polsce mieszkają tysiące Żydów, znacznie więcej niż obecnie. Turystyka utrzymuje kulturę żydowską w miejscach, gdzie kiedyś kwitła. Istnieje niezliczona ilość pakietów dziedzictwa kulturowych obejmujących wycieczki po cmentarzach i jednodniowe wycieczki do obozów zagłady.
Zamiast trzech milionów zamordowanych tam Żydów, Polska pojawia się na mapie jako masowy grób i – coraz częściej w filmach – jako miejsce przemiany dla tych, którzy chcą osiągnąć poczucie zrozumienia siebie poprzez jedzenie, modlitwę i płacz.
SkarbReżyseria: Julia von Heinz na podstawie powieści Lily Brett z 2001 roku Za dużo mężczyznto jeden z trzech nowych filmów, w których podróże kulturalne stanowią tło dla napiętych relacji, żałoby i poszukiwania sensu przez Żydów. Lena Dunham gra Ruth, nowojorską dziennikarkę z litanią kompleksów – związanych ze swoją wagą, nawykami żywieniowymi i życiem miłosnym – która próbuje odkryć korzenie, o których ledwie mówili jej żyjący rodzice. (Von Heinz wybrał Fry’a do roli ojca Ruth, Edka, po obejrzeniu go w programie genealogicznym.) Za kogo Ty się masz?)
Do filmu dołączony jest nieoficjalny utwór towarzyszący oraz wspólna partytura Chopina, w której występuje Jesse Eisenberg Prawdziwy bólktóry został pokazany na festiwalu w Sundance i zebrał znacznie lepsze recenzje, a jego premiera zaplanowana jest na jesień. SkarbFilm Eisenberga to kino drogi o niezwykłej parze, w której kuzyni Dave (Eisenberg, ubrany bardzo podobnie do aktora, aż po czapkę baseballową IU) i Benji (Kieran Culkin, w swojej najbardziej magnetycznej i tragicznej formie) są Torem w dół domu, w którym dorastała jej zmarła babcia.
Dave to ciężko pracujący człowiek rodzinny, który pracuje w sprzedaży reklam cyfrowych i mieszka na Brooklynie. Benji to czarujący nieudacznik, który zaprzyjaźnia się z agentami TSA. Podczas dwóch wahadłowców od pomników do porośniętych porostami nagrobków i błękitnej patyny komór gazowych na Majdanku dowiadujemy się, że Benji skrywa głęboki ból. Jest urażony „ciągłym napływem faktów” ich przewodnika, który traci z oczu człowieczeństwo ofiar. Denerwuje go podróż pociągiem pierwszą klasą, ponieważ „80 lat temu zostalibyśmy zepchnięci na tył pociągu jak bydło”. Mówi też: „O cholera”, gdy dowiaduje się, że jest to członek ich grupy podróżniczej przeżył ludobójstwo w Rwandzie.
Podobnie jak komedia romantyczna z 2020 roku Mój polski miesiąc miodowyUstawiony wśród żydowskich statuetek w krakowskich sklepach z pamiątkami film Eisenberga stanowi krytykę bardziej makabrycznych aspektów branży turystyki kulturalnej. (Eisenberg złożył wniosek o obywatelstwo polskie– powiedział gazecie Glos Wielkopolskimając nadzieję „stworzyć lepsze stosunki między Żydami a Polakami”).
Benji wpada w złość w bistro o tematyce żydowskiej (gra zespół Hawa Nagila). Jego pogarda znajduje odzwierciedlenie w Skarbprzez nalegania Ruthie kierowane do konsjerżów i przewodników wycieczek, że Auschwitz nie było muzeum, ale obozem zagłady. (Powinna wiedzieć, bo jej bagaż jest pełen książek o Holokauście, a także narzędzi do wytatuowania numeru seryjnego na nodze – nie pytaj.)
Każdy film porusza kwestię tego, co możesz zyskać, wracając do miejsca, w którym zginęli twoi przodkowie, a sąsiedzi zwrócili się przeciwko tobie.
Dla Skarbodpowiedź jest w tytule. Kiedy Edek odwiedza swój stary dom z nowymi mieszkańcami, odkrywa, że pije herbatę z porcelany swojej mamy. Na szczęście budynek kryje w sobie pewne tajemnice, więc Ruthie nie musi zadowalać się wymiennymi naczyniami i przemycaną nazwą starej rodzinnej fabryki jako pamiątką po domu.
Prawdziwy bólZakończenie jest trafnym antyklimaksem. Kuzyni zostawiają kamień na progu domu babci – dopóki sąsiad nie powie im, że mieszkająca tam staruszka może się o niego potknąć.
Najciekawszym, jeśli nie najlepszym filmem tego nowego podgatunku jest „2023”. delegacja przez Asafa Sabanaktóry towarzyszył izraelskiemu nastolatkowi w wycieczce szkolnej. Przyjaciele Frisch, Nitzan i Ido spędzają wieczory w hotelach, paląc, pijąc i mając nadzieję na flirt. Dni spędzają w obozach, w bydlęcych wagonach, obserwując Lista Schindlera w autokarze. Czasami śpiewają pod pomnikami, ozdobieni izraelskimi flagami – kiedy nie ostrzega się ich, aby ukrywali swój judaizm.
Zamiast przyćmić młodzieńcze zmartwienia, atmosfera śmierci sprawia, że Nitzan utożsamia się z niewyobrażalnym, gdy kradnie wystawiony na Majdanku but. Frisch, który jest tam ze swoim ocalałym dziadkiem, po krótkiej kłótni opuszcza grupę w drodze do Auschwitz.
Podobnie jak Benji czy Ruth, dzieci są na rozdrożu. Muszą iść dalej, służyć w wojsku i stawić czoła trudnym oczekiwaniom, jakie wiążą się z byciem dziećmi państwa żydowskiego.
Ta presja działania – wyczuwalna w bezcelowości Benjiego i żądaniu przez Edka wnuków od rozwiedzionej córki – staje się wyraźniejsza na tle nagrobków oraz gór bagaży i butów, gotowych metafor, które nadają kształt wewnętrznemu krajobrazowi.
Wszyscy twierdzą, że badając te części przeszłości, uwaga przenosi się z umarłych na obowiązki żywych. Zadaniem nie jest zajmowanie się historią, ale odnalezienie osobistego kontekstu.
Nie ma to na celu dyskredytowania Holokaustu, ale raczej wskazanie, że wielu z nas nie ma innej dostępnej narracji. Tak jak żaden film nie jest w stanie oddać sprawiedliwości okropnościom, tak żadne życie nie jest w stanie zrównoważyć wszystkich strat. A jednak wciąż wracamy na miejsce zbrodni z nadzieją na odpowiedź.
W SkarbZjawisko to zostało wyraźnie sprowadzone do sedna: „Nie możesz mieć dość tego całego chaosu, prawda?”, pyta Edek Ruth.
Ona nie może. Szuka w tym siebie i nie jest sama.
Mam nadzieję, że podobał Ci się artykuł. Zanim odejdziesz, chcę Cię poprosić o wsparcie w tym krytycznym momencie wielokrotnie nagradzanego dziennikarstwa non-profit „Forward”.
Teraz bardziej niż kiedykolwiek amerykańscy Żydzi potrzebują niezależnych wiadomości, którym mogą zaufać, opartych na prawdzie, a nie ideologii. Służymy Tobie, a nie jakiemuś programowi ideologicznemu.
W czasie, gdy inne redakcje zamykają lub ograniczają produkcję, „Forward” usunął paywall i zainwestował dodatkowe zasoby, aby donosić w Izraelu i Stanach Zjednoczonych na temat skutków wojny, rosnącego antysemityzmu i protestów na kampusach uniwersyteckich.
Czytelnicy tacy jak Ty sprawiają, że to wszystko jest możliwe. Wesprzyj naszą pracę, zostając członkiem Forward i nawiązując kontakt z naszym dziennikarstwem i swoją społecznością.
Przekaż darowiznę w dowolnej kwocie i zostań Do przodu Zostań członkiem już dziś. Czyniąc to, wspierasz naszą misję kompleksowego i uczciwego opowiadania historii amerykańskich Żydów.
— Rachel Fishman Feddersen, wydawca i dyrektor generalny
Dołącz do naszej misji kompleksowego i uczciwego opowiadania historii Żydów.
Bolesław Prus jest autorem publikującym na portalu humanmag.pl, gdzie porusza tematy związane z aktualnymi wydarzeniami, polityką, biznesem, technologią, sportem, rozrywką i stylem życia. Koncentruje się na jasnym przedstawianiu faktów, dostarczaniu użytecznych informacji oraz opisywaniu tematów i historii istotnych dla czytelników w przystępny i rzetelny sposób.