Boże pomóż mi, to jest dominujący obraz Michaiła Gorbaczowa, który jest ze mną odkąd zniknął ze sceny międzynarodowej. Pizza Hut w Moskwie potrzebowała miotacza, więc dlaczego nie facet, który wywołał upadek ZSRR i uspokoił (przynajmniej na chwilę) obawy nas wszystkich, dzieci, przed zimną wojną, murem berlińskim i rakietami kryzysowymi? A co może powiedzieć więcej o triumfie globalnego kapitalizmu niż Pizza Hut na Placu Czerwonym? (Ponadto reklama rzuciła ostatni gwizdek na jedno z najgłupszych kłamstw Ronalda Reagana: że nie ma rosyjskiego słowa oznaczającego „wolność”.Swoboda.”)
Jego spuścizna jest zupełnie dziwna, ponieważ Związek Radziecki pod koniec lat 80. był zupełnie dziwnym miejscem. Jego gospodarka była w rozsypce. Jego żołnierze… kuśtykał z Afganistanu. Kultura Zachodu otaczała ją ze wszystkich stron, niebieskie dżinsy i Beatlesi robili to, czego nie potrafiło 500 agentów CIA. A państwa wasalne Europy Wschodniej zaczęły zdawać sobie sprawę z tego, że pojawiły się zagrożenia Węgry w 1956 r. oraz Czechosłowacja w 1968 r. teraz były puste. Papież Jan Paweł II poruszał się w Polsce. Było to imperium chwiejące się bez strzału, tak sklerotyczne, że ledwo mogło się ruszyć, by się obronić, a jego mieszkańcy i tak nie byli pewni, czy tego chcą. Kiedy Alaric został zwolniony Rzym w 410, nie porzucił eleganckich gotyckich bistr. Zbudowany na kościach Związku Radzieckiego był miejscem, w którym można było dostać świetne ciasto z papryką i cebulą.
Smakuje jak wolność.
Początkowo wszystko, czego chciał Gorbaczow, to otworzyć Związek Radziecki na świat (głasnost) i zrestrukturyzować swoje instytucje (pierestrojka) w coś zbliżonego do nowoczesnego podmiotu politycznego. Ale impuls, który uwolnił, był czymś, czego nigdy nie mógł kontrolować. Jak zauważa Andrzej Nagórski w The Daily Beast przypominającym podróż z Gorbaczowem na Syberię:
Wciąż szanowany na Zachodzie za swoją rolę w zakończeniu zimnej wojny (otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1990 r.), Gorbaczow nie był lubiany przez wielu swoich rodaków., często z całkowicie sprzecznych powodów. „Zniszczył wielkie państwo”, powiedział mi pracownik fabryki Wasilij Iwczenko, obserwując, jak słynny gość odwiedza swoją fabrykę obrabiarek w Nowosybirsku. „Upadek Związku Radzieckiego rozpoczął się od Gorbaczowa, a Jelcyn kontynuował to, co zaczął”. W 1993 roku twardogłowy sąd skazał Gorbaczowa na „wieczne potępienie i hańbę”.
Protesty Gorbaczowa, że starał się znaleźć środek i uniknąć pułapek „terapii szokowej”, jak nazwał program Jelcyna, tylko wzmocniły pogląd jego przeciwników po drugiej stronie spektrum, którego nigdy nie popełnił. kierunek. „Gorbaczow był nieudacznikiem, który mimo młodego wieku był przedstawicielem starszego pokolenia” – powiedział Siergiej Grigoriants, czołowy obrońca praw człowieka i były więzień polityczny. Krótko mówiąc, Gorbaczow zraził do siebie zarówno radykałów, jak i reformatorów: w zależności od tego, kogo słuchałeś, posunął się za daleko lub za daleko.
Pamiętam też, że podczas długich negocjacji z Reaganem w sprawie kontroli zbrojeń amerykańska prawica, zwłaszcza jej neokonserwatywny element, całkowicie oszalała. Być może pamiętacie, że podstawą geopolityki ujawnionej przez Jeane Kirkpatrick, It Girl of the Project for a New American Century, było to, że „państwa totalitarne”, takie jak ZSRR, były niezdolne do reform i były prawie niezwyciężone. Jednak tutaj największy z nich wszystkich całkowicie rozpadł się przed Bogiem i światem. Gdy Reagan i Gorbaczow zbliżali się do porozumienia, a ZSRR zbliżał się do rozwiązania, George Will miał absolutną krowę w jego Washington Post kolumna.
Retoryka Reagana przyspieszyła intelektualne rozbrojenie kraju. W siódmym i ósmym roku życia ogłosił koniec zimnej wojny. Zrobił to, oświadczając, że sowiecki reżim został szybko przekształcony na lepsze przez nagłe i niewytłumaczalne schwytanie go przez człowieka (Michaił Gorbaczow), który rzekomo sprzeciwia się jego 70-letniej tendencji ekspansjonistycznej i logice. To stwierdzenie było wystarczająco złe. Gorsze było jednak twierdzenie Reagana, że tendencje nieodłącznie związane z reżimem sowieckim nie były radykalnie błędne, dopóki reżim nie został porwany przez Stalina. Stalin, powiedział Reagan, nie był, jak wierzą konserwatyści, intensyfikacją Lenina, a jedynie aberracją… ulegając tak całkowicie chimerze kontroli zbrojeń, Reagan uniemożliwił prowadzenie spójnej, konserwatywnej polityki zagranicznej. Rzeczywiście, można by argumentować, że myśląc tylko o stosunkach amerykańsko-sowieckich, prezydentura Dukakis może być lepsza niż prezydentura Busha bardziej reaganistowska.
Mimo wszystkich swoich wad – a są one ogromne i widoczne do dziś – Reagan przynajmniej wiedział, kiedy przyjąć „tak” za odpowiedź. On i Gorbaczow byli w stanie poradzić sobie ze sobą, nawet w sprawach to było więcej niż trochę… ezoteryczne.
W Monitor Chrześcijańskiej Nauki:
[George] Shultz mówił o szczycie nad Jeziorem Genewskim i wspomniał, że obaj przywódcy opuścili spotkanie, aby przejść do pobliskiej chaty.– Nie było mnie tam… – powiedział Shultz, zanim Gorbaczow mu przerwał.
„Z domu przy kominku prezydent Reagan nagle powiedział do mnie: „Co byś zrobił, gdyby Stany Zjednoczone zostały nagle zaatakowane przez kogoś z kosmosu? Czy pomógłbyś nam?”
„Powiedziałem: »Nie ma co do tego wątpliwości«”.
„Powiedział: „My też”.
„Więc to jest interesujące” – powiedział Gorbaczow ze śmiechem.
Więc to też było.
Gorbaczow był człowiekiem na swój czas. Jeśli jego pierwotnym planem było utrzymanie imperium w nienaruszonym stanie, poniósł porażkę; ale pomógł stworzyć przestrzeń dla wolnych Czech, wolnych Węgier i dziesiątek innych raczkujących demokracji, z których wiele jest obecnie atakowanych przez siły politycznej prawicy, o której Europa myślała, że zginęła w śniegach Stalingradu. Jeśli te państwa są wystarczająco silne, aby odeprzeć obecne zagrożenia dla ich demokratycznych rządów, to zawdzięczają częściowo Michaiłowi Gorbaczowowi, człowiekowi, z którym można sobie poradzić, który zmarł we wtorek w wieku 91 lat.
Joanna Bator jest autorką publikującą na portalu humanmag.pl, gdzie zajmuje się tematami z zakresu aktualności, polityki, biznesu, technologii, sportu, rozrywki i stylu życia. Koncentruje się na jasnym i rzetelnym przekazywaniu informacji, śledzeniu bieżących wydarzeń oraz prezentowaniu historii i tematów istotnych dla czytelników w przystępny i zrozumiały sposób.