Michael Sela – Lancet

Immunolog chemiczny i prezes Instytutu Naukowego Weizmanna. Urodzony w Tomaszowie Mazowieckim 2 marca 1924 r., zmarł w Rehovot w Izraelu 27 maja 2022 r. w wieku 98 lat.

Immunolog Michael Sela, prezes izraelskiego Instytutu Naukowego Weizmanna w Rehovot w latach 1975-1985, był przez całe życie orędownikiem badań podstawowych. „Rozpoczął całą dziedzinę zrozumienia, co sprawia, że ​​antygen jest immunogenem” – mówi Chaim Jacob, profesor medycyny w Keck School of Medicine na Uniwersytecie Południowej Kalifornii w Los Angeles, Kalifornia, USA i student Sela. Chciał zidentyfikować „chemiczne składniki i cechy, które zmieniają syntetyczny peptyd w jednostkę, która może wywołać odpowiedź immunologiczną”. Pisząc w 1998 roku, Sela powiedział, że nie podoba mu się rozróżnienie między badaniami czystymi i stosowanymi, ponieważ „czysty oznacza, że ​​drugi rodzaj jest nieczysty”. Biorąc pod uwagę entuzjazm Sela do podstawowych badań, może wydawać się ironiczne, że osiągnięcie, z którego jest najbardziej znany – wspólne wynalezienie leku na stwardnienie rozsiane, octanu glatirameru (Copaxone) – ma bardzo cenione zastosowanie kliniczne. Jednak, gdy badania, które dały jej początek, rozpoczęły się na początku lat sześćdziesiątych, pomyślano o nich jako o podstawowym ćwiczeniu badawczym.

Współpracownikiem Seli w tej pracy była biochemik Ruth Arnon, jego pierwszy doktorant, a obecnie profesor immunologii Paul Ehrlich w Weizmann. Zgodnie z naciskiem, jaki Sela kładzie na badania podstawowe, nie szukali oni leków, ale mieli na celu zbadanie chemicznych podstaw antygenowości. Jak przypomina nam Arnon, „byliśmy zainteresowani mechanizmem choroby autoimmunologicznej w zwierzęcym modelu stwardnienia rozsianego, którym jest eksperymentalne alergiczne zapalenie mózgu i rdzenia (EAE)”. Stan ten wywołano przez wstrzyknięcie zwierzętom zasadowego białka mieliny (MBP). Celem Seli i Arnona było zsyntetyzowanie cząsteczki, która naśladowałaby działanie MBP i dostarczenie im narzędzia do badania, w jaki sposób MBP indukuje chorobę. Stworzone przez nich polimery nie przyniosły jednak pożądanego efektu i po mniej więcej roku byli bliscy rezygnacji. Potem przyszło odkrycie, że jeden z tych polimerów, daleki od powodowania EAE, może faktycznie zapobiegać chorobie. Jego opublikowane odkrycia były śledzone przez przemysł farmaceutyczny. Rezultatem był octan glatirameru do leczenia nawracających postaci stwardnienia rozsianego. Przejście z laboratorium do kliniki było długie. „Od początku naszych badań do zatwierdzenia przez FDA minęło 29 lat”, mówi Arnon.

Serce Sela mogło być przedmiotem podstawowych badań, takich jak genetyczna kontrola odpowiedzi immunologicznej, ale pracował z innymi, których zainteresowania były praktyczne. prof. które działały synergistycznie.” Wybrali środki, które blokowały receptory wzrostu na powierzchni komórek rakowych i spowalniały tempo podziału komórek. Wykorzystując opracowane przez nich metody, przemysł farmaceutyczny wyprodukował kilka środków, w tym cetuksymab (Erbitux) i panitumumab (Vectibix).

Sela spędził w Polsce zaledwie pierwszą dekadę swojego życia, jego rodzina przeniosła się najpierw do Rumunii, a 6 lat później do Palestyny, która była wówczas pod mandatem brytyjskim. Chcąc studiować chemię, zapisał się na Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie, uzyskując w 1946 r. tytuł magistra. Poruszony trudną sytuacją narodu żydowskiego w Europie, który po II wojnie światowej starał się dotrzeć do nowo utworzonego państwa Izrael, Sela przez kilka lat pomagał w tych wysiłkach, zostając sekretarzem handlowym poselstwa izraelskiego w ówczesnej Czechosłowacji. Wrócił do Izraela w 1950 roku, aby pracować nad doktoratem w Weizmanna pod kierunkiem profesora Ephraima Katzira, biofizyka, który został prezydentem Izraela. Sela pozostał w Weizmann i został profesorem w 1963; założył i kierował Zakładem Immunologii Chemicznej instytutu, pełnił funkcje dziekana Wydziału Biologii i wiceprezesa, zanim został prezesem.

Sela lubiła dzielić się swoimi pomysłami, mówi Yarden: „Osoba towarzyska, która wierzyła, że ​​każdy może coś wnieść”. Jacob opisuje go jako „wizjonera, życzliwego przywódcę… zawsze zainteresowanego innymi ludźmi. Promieniował miłością życia”. Sukces Seli przypisuje jego „nienasyconej ciekawości i umiejętności interakcji z innymi naukowcami… Współpracował z setkami ludzi na całym świecie”. Selę pozostawił żonę Sarę i córkę Tamar oraz córki Irit i Orlee z poprzedniego małżeństwa z Margalit.