Ilustracja: Chen Xian/czasy globalne
Niedawno planowana wizyta prezydenta Niemiec Franka-Waltera Steinmeiera w Kijowie została podobno odrzucona przez rząd ukraiński. Steinmeier jest członkiem Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD), która w przeszłości miała stosunkowo dobre stosunki z Rosją. To posunięcie rzekomo spowodowało, że ukraiński rząd był podejrzliwy wobec niemieckiego przywódcy i niemieckiego rządu.
Podczas gdy strona niemiecka była zirytowana „przerwaną” podróżą, prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski zaprzeczył, jakoby otrzymał prośbę od prezydenta Niemiec.
Niby prosty epizod dyplomatyczny, ale obnażył wewnętrzne różnice krajów europejskich w związku z konfliktem rosyjsko-ukraińskim. Po wybuchu konfliktu kraje europejskie niemal jednogłośnie potępiły i usankcjonowały Rosję. W tym sensie twoje słowa i czyny muszą zyskać aprobatę rządu ukraińskiego. Jednak farsa stojąca za wizytą Steinmeiera jest odkrywcza.
Po pierwsze, biorąc pod uwagę projekt Nord Stream 2, Ukraina uważa, że Niemcy i Francja są stronnicze wobec Rosji. Po drugie, dialogi nie były owocne, a Ukraina kwestionuje, czy kraje europejskie wywierają wystarczającą presję na Rosję. Po trzecie, po tym, jak prezydent USA Joe Biden oskarżył Rosję o „ludobójstwo”, przywódcy Francji i Niemiec nie poszli w ich ślady. Zełenski powiedział, że odmowa Emmanuela Macrona określenia sytuacji w jego kraju jako „ludobójstwa” była „bardzo bolesna”.
Patrząc wstecz na eskalację konfliktu, kraje europejskie nie są tak zjednoczone, jak się wydaje. Są różnice w ich słowach i czynach. Niektóre kraje wschodnioeuropejskie i bałtyckie położone w pobliżu strefy konfliktu mają tendencję do wspierania obecności wojskowej NATO w celu ochrony przed „rosyjskim zagrożeniem” ze względu na własne względy bezpieczeństwa narodowego. W przeciwieństwie do tego, wiele krajów Europy Zachodniej zajmuje stosunkowo umiarkowane stanowisko w swojej dyplomatycznej postawie, gdy mówi się o Rosji. Ukraiński rząd oczekuje, że wszystkie kraje europejskie staną po jego stronie, ale rzeczywistość jest okrutna. Kraje europejskie, takie jak Niemcy i Francja, nie mogą zadowolić Ukrainy w każdej kwestii. Każdy kraj ma własne interesy do rozważenia.
W przypadku krajów europejskich potępienie i nałożenie sankcji na Rosję ma ostateczny kształt i nie można ignorować ich własnych interesów narodowych. Niemcy są uzależnione od dostaw energii z Rosji i nie mogą przymykać oczu na własne interesy bezpieczeństwa energetycznego. Podobnie kraje europejskie mają różne postawy i orientacje polityki zagranicznej w radzeniu sobie z konfliktem rosyjsko-ukraińskim, podobnie jak inne są ich postawy wobec przyjmowania uchodźców. Pomijając zainteresowania praktyczne, różnice są nieuniknione z punktu widzenia historycznego tła wewnętrznych podziałów w Europie.
Pierwszym przykładem jest Polska. Ze względu na bliskość Polski do Rosji kilkakrotnie w historii miała z nią konflikty. Nic więc dziwnego, że w konflikcie rosyjsko-ukraińskim polski rząd opowiedział się stanowczo przeciwko Rosji.
Drugi przypadek to Finlandia. Również ze względu na bliskość Rosji, w historii był przez nią pożerany i bardzo się jej boi. Dlatego trwający konflikt rosyjsko-ukraiński przyspieszył zakończenie neutralnej polityki zagranicznej Finlandii, która obecnie przygotowuje się do ubiegania się o członkostwo w NATO.
Trzeci przypadek to Niemcy. Kiedyś stosunki między Niemcami a Rosją były ciepłe. Spory między Niemcami a Rosją były ze sobą nierozerwalnie związane. Po zjednoczeniu Niemiec w latach 70. XIX wieku były kanclerz Rzeszy Niemieckiej Otto von Bismarck postanowił przyłączyć się do Rosji, by walczyć z Wielką Brytanią. Bismarck wiedział, że długofalowe interesy narodu niemieckiego są zasadniczo sprzeczne z interesami Imperium Brytyjskiego. Niemcom brakowało przestrzeni do przetrwania i zasobów strategicznych, których nie mogła zapewnić Wielka Brytania, podczas gdy Rosja mogła.
Jednak ówczesny były cesarz niemiecki Wilhelm II nie poszedł za wizją Bismarcka, ale popełnił fatalny błąd atakując Rosję. Bolesne lekcje z porażki Niemiec w obu wojnach światowych pokazują, że kiedy Niemcy i Rosja są całkowicie przeciwne i skonfrontowane, mogą być tylko w stanie być represjonowanym przez siły brytyjskie i amerykańskie.
Ta lekcja pozostaje aktualna dla dzisiejszych Niemiec. Jako najpotężniejszy producent przemysłowy w Europie, Niemcy są wysoce komplementarne z Rosją, krajem bogatym w surowce. Kiedy połączą się zalety Niemiec i Rosji, będzie to koszmar dla sił brytyjskich i amerykańskich. Mimo braku doświadczenia rządu niemieckiego, zakłada się, że zna te prawa i zna lekcje historyczne.
Konflikt między Rosją a Ukrainą jest nie tylko bezpośrednią konfrontacją między dwoma narodami, ale także ogniskiem gry interesów i konfliktów między krajami europejskimi. Przez pewien czas, wraz z ewolucją wojny i eskalacją amerykańskich sankcji przeciwko Rosji, sprzeczności i podziały w Europie będą się utrzymywać. W szczególności to, jak dostosować stosunki niemiecko-rosyjskie i ich przyszły kierunek, będzie głównym czynnikiem wpływającym na całościowe ramy bezpieczeństwa europejskiego.
Autor jest pracownikiem naukowym Instytutu Europeistyki Chińskiej Akademii Nauk Społecznych. [email protected]
„Piwny maniak. Odkrywca. Nieuleczalny rozwiązywacz problemów. Podróżujący ninja. Pionier zombie. Amatorski twórca. Oddany orędownik mediów społecznościowych.”