Dostarczamy HUMANistycznych inspiracji - ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU! Albo od razu polub
W centrum interaktywnej ekologii

W centrum interaktywnej ekologii

Humanmag

Jak najmłodszych autentycznie zainteresować tematyką ekologiczną? Wystarczy pokazać – zarówno przez naukę jak i zabawę – że otaczająca przyroda jest nieodłączną częścią naszego życia. Te idee są w praktyce realizowane zarówno w nowo powstających multimedialnych centrach przyrody, jak i „leśnych” placówkach oświatowych.

Radosław Zieniewicz
Niedziela, 1 Maja 2016

  • Skomentuj

Świadomość ekologiczna Polaków – niestety – wciąż pozostawia wiele do życzenia. Świadczą o tym rosnące sterty śmieci, które za każdym razem „atakują” wrażliwość miłośników przyrody udających się na przechadzki w leśne ostępy. Co się stało, że nasze cywilizowane maniery oraz poszanowanie schludności i czystości „zostawiamy” tuż przy pierwszym lepszym drzewie rosnącym na skraju lasu? Na pewno nie takiego „powrotu do natury” życzyliby nam filozofowie pokroju Jeana-Jacquesa Rousseau, przeciwstawiający tę ostatnią negatywnym wpływom kultury, cywilizacji i postępu na nasze życie. Jak przeciwdziałać takim nieekologicznym zachowaniom? Jak przywrócić wrażliwość i świadomość ekologiczną Polakom? Najlepiej zacząć jak najszybciej i… jak najwcześniej.

Od przedszkola do lasu

Mówi się: „Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci”. To właśnie wiedza i przyzwyczajenia nabyte we wczesnej młodości wywierają daleko idący wpływ na nasze dorosłe życie. Jednak w ekologicznym nauczaniu nie chodzi o tylko o to, aby „na siłę” nakłaniać dzieci i młodzież do tego, żeby nie śmieciły w lesie. Świadoma i odpowiedzialna ekoedukacja pomaga dzieciom w poznawaniu otaczającego je świata i ułatwia odnalezienie w nim swojego miejsca. Ostatecznym celem jest rozbudzenie w młodych autentycznej ciekawości badawczej oraz miłości do przyrody.

Zdaniem Agnieszki Kudraszow, założycielki przedszkola leśnego „Puszczyk” i prezes fundacji Trzy Czte Ry!, przedszkolaki to wdzięczni odbiorcy treści ekologicznych. Pod warunkiem, że są one przystępnie i atrakcyjnie „podawane”.

- Najlepszym sposobem na kształtowanie świadomości ekologicznej jest bezpośredni nieograniczony i długotrwały kontakt dzieci z naturą. Odbudowanie utraconej więzi człowieka i przyrody jest bardziej istotne, niż umiejętność nazywania i rozpoznawania globalnych zagrożeń. Z doświadczeń opiekunów z przedszkola leśnego „Puszczyk” wynika, że świadomość ekologiczna dzieci wzrasta z dnia na dzień. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że jego istotą jest praca w oparciu o cykliczność natury, jej rytm i codziennie obserwowane zmian – podkreśla Agnieszka Kudraszow.

Fot. Leśne Przedszkole „Puszczyk”
Fot. Leśne Przedszkole „Puszczyk”

W leśnym przedszkolu „Puszczyk” edukacja bliska naturze przynosi dzieciom szczerą radość z tak prostych czynności jak choćby podlewanie grządek, pakowanie prowiantu do plecaka, czy właściwym dokarmianiu zwierząt. Przedszkolaki codziennie biorą udział w wielkiej, ekologicznej przygodzie, podczas której bawiąc się poznają otaczający świat przyrody.

- Z racjonalnym podejściem opiekunów otwartych na innowacje, elementy leśnej edukacji można z powodzeniem i bez większego trudu realizować w każdym przedszkolu. Zaczynając chociażby od organizacji „klubów przyrodnika” wraz z przyprzedszkolnym ogródkiem, po zachęcanie nauczycieli do uczestnictwa w szkoleniach i konferencjach oraz tworzenie programów aktywizacyjnych dla całych rodzin w postaci warsztatów i zajęć terenowych – zauważa Agnieszka Kudraszow.

Wraz z dobrymi pomysłami na bezpośrednie wykorzystanie dobrodziejstw przyrody w edukacji, przychodzą wymierne efekty – wrażliwość i szacunek dzieci, a później dorosłych ludzi do otaczającego ich świata. Jak jednak uwrażliwić na świat przyrody także bardziej wymagających odbiorców? Warto wykorzystać najnowsze zdobycze technologii i rozrywki.

Ekologiczny „eduteiment”

Mimo że młodzi ludzie „chłoną jak gąbka” najnowsze nowinki i zdobycze technologiczne to są o wiele bardziej wstrzemięźliwymi i wymagającymi odbiorcami w przypadku treści związanych z ekologią. Skoro wirtualna rzeczywistość jest tak atrakcyjna dla młodych ludzi, to dlaczego nie przenieść do niej świata przyrody? Wydaje się to dość kontrowersyjnym pomysłem. Jednak z drugiej strony, dzięki „rozszerzonej” rzeczywistości można zaprezentować niedostępny dla zmysłów ludzi świat przyrody z całkiem innej, bardziej atrakcyjnej perspektywy. Zresztą takiej interaktywnej formy poznawania przyrody poprzez wirtualne gry wideo i filmy chcą sami zainteresowani, czyli młodzi ludzie.

Dlatego fundamentem, na którym opiera się funkcjonowanie większości dzisiejszych nowoczesnych multimedialnych centrów przyrodniczych jest tzw. eduteiment. Łączy on zabawę z nauką. Głównym celem eduteiment jest nauczanie, zaś forma rozrywki służy wyłącznie jako środek do uatrakcyjnienia przekazu o charakterze edukacyjnym. Dobrym przykładem połączenia rozrywki z ekologicznymi treściami są interaktywne gry w tatrzańskim Centrum Edukacji Przyrodniczej. Pozwalają one młodym uczestnikom wcielić się w rolę zwierzęcia i zrozumieć wpływ zachowania ludzkiego na przetrwanie np. jeleni, czy świstaków.

Fot. Leśne Przedszkole „Puszczyk”
Fot. Leśne Przedszkole „Puszczyk”

Inną formą ekologicznego eduteiment jest tzw. grywalizacja, czyli zastosowanie różnorodnych gier terenowych opartych np. na rywalizacji indywidualnej lub grupowej. Zwiedzający Multimedialne Centrum Natura (MCN) w Ostrołęce będą mogli wziąć udział w sprawnościowych oraz terenowych grach i zabawach edukacyjnych, polegających na np. śledzeniu tropów zwierząt leśnych, czy pokonywaniu toru przeszkód. Uczestnicy takich grywalizacji w trakcie angażującej, wspólnej zabawy mimowolnie poznają treści ekologiczne.

Jednak nie tylko atrakcyjne połączenie technologicznie zaawansowanych form przekazu (tekstu, dźwięku, grafiki, animacji, wideo) z treściami ekologicznymi liczy się przy tworzeniu multimedialnych centr przyrodniczych.

- Ważnym założeniem, jest też, żeby ludzie, którzy do nas będą przychodzić nie mieli tylko kontaktu z komputerami i nowoczesną technologią, ale także w sposób namacalny z naturą. W Centrum będzie mieściła się niewielka szklarnia, gdzie będziemy mogli zobaczyć jak wyhodować warzywa. To szczególnie cenne, żeby dzieciaki miały okazję przekonać się, że np. marchewkę można wyhodować w domu w doniczce, a nie wyrasta to samo na półce w sklepie – podkreślają Dorota Drozdowska-Szymborska, prezes i Dorota Szatkowska, wiceprezes fundacji Drabina Rozwoju, realizujące projekt Multimedialne Centrum Natura.

Rozbudzić ekologiczną ciekawość

Chociaż w zgodzie „z duchem czasu” powstają coraz bardziej zaawansowane technologicznie centra multimedialne przyrody i placówki oświaty, to ich realizatorzy nie tracą z oczu ważnego celu, jaki przyświeca tym projektom. Zależy im, aby rozbudzić autentyczną ciekawość wśród najmłodszych i pogłębić ich świadomość związaną z problemami ekologicznymi.

- Ogromnie trudnym wyzwaniem było stworzenie takie programu edukacji ekologicznej w MCN, który po pierwsze ich zainteresuje, po drugie spowoduje, że będą chcieli chłonąć wiedzę na zadany przez nas temat jeszcze po wyjściu z naszego Centrum. Po trzecie, że do nas powrócą. A to jest chyba najlepszą z możliwych recenzji – podkreślają prezes i wiceprezes fundacji Drabina Rozwoju.

Fot. Leśne Przedszkole „Puszczyk”
Fot. Leśne Przedszkole „Puszczyk”

Identyczne podejście do popularyzowania ekologicznych tematów wśród dzieci i młodzieży wykazują pracownicy Tatrzańskiego Parku Narodowego przy realizacji projektu „Park ludzi, dom zwierząt – przez Edukację Ekologiczną do Zrównoważonego Korzystania z Ekosystemów Tatr”. Oni także w modernizowanym właśnie Centrum Edukacji Przyrodniczej, wykorzystują najnowsze zdobycze technologii takie jak kino 3D czy interaktywne gry wideo. Przy ich pomocy chcą uświadomić odwiedzjącym że, jesteśmy tylko gośćmi w świecie roślin i zwierząt zamieszkujących Tatrzański Park Naukowy.

Podobnego zdania są Dorota Drozdowska-Szymborska i Dorota Szatkowska z fundacji Drabina Rozwoju, które chcą, aby odwiedzjący mogli zapoznać się z bogactwem przyrody regionu północno-wschodniej Polski. Centrum Multimedialne Natura ma zachęcać do uruchomienia wyobraźni i wykonania tego „pierwszego kroku” w kierunku niepowtarzalnego świata polskiej przyrody, który jest na wyciągnięcie ręki

Radosław Zieniewicz

CIEKAWE PROJEKTY 

„Interaktywne” Tatry

W wyniku realizacji projektu „Park ludzi, dom zwierząt – przez Edukację Ekologiczną do Zrównoważonego Korzystania z Ekosystemów Tatr. Budynek Centrum Edukacji Przyrodniczej ulegnie unowocześnieniu i zyska na atrakcyjności. Zakończenie prac modernizacyjnych planowane jest w 2016 roku i możliwie dzięki dofinansowaniu pozyskanym z funduszy EOG w kwocie 2,739 mln zł.

Fot. TPN
Fot. TPN

W Centrum zmodernizowaną już 60-osobową salę kinową, gdzie będą wyświetlane filmy interaktywne oraz w technologii 3D na temat fauny i flory Tatr. Ponadto w Sali Wystaw znajdzie się multimedialna makieta Tatr połączoną z wystawami tymczasowymi. Dla najmłodszych przygotowano i już uruchomiono „salę odkryć dziecięcych”, gdzie najmłodsi będą mogli samodzielnie odkryć bogactwa tatrzańskiej przyrody. Pomogą im w tym specjalnie stworzone stanowiska do „odkrywania” przyrody oraz miejsca do oglądania filmów i grania w ekologiczne gry edukacyjne. Dwa dodatkowe stanowiska przeznaczono na interaktywne gry ruchowe typu kinect. To tylko niektóre z atrakcji, które stanowią uzupełnienie programu edukacyjnego programu Tatrzańskiego Parku. Odwiedzający już kwietniu br. Centrum, niezależnie od wieku, będą mogli nie tylko poznać ekscytujący ekosystem Tatr, ale też poznać zasady i ograniczenia obowiązujące w Tatrzańskim Parku Narodowym. Ponadto nauczą się jak postępować w przypadku, gdy napotkają na swojej drodze dzikie zwierzęta. Źródło: Tatrzański Park Narodowy

W wirtualnej dolinie

Fundacja Drabina Rozwoju buduje innowacyjne i unikatowe centrum edukacji w Ostrołęce (Multimedialne Centrum Natura – MCN), w którym znajdować się będą: kino 5D z ekranem 360˚, sale doświadczeń oraz ogród doświadczeń w sposób ciekawy przekaże wiedzę odwiedzającym. Głównym elementem multimedialnego Centrum będzie budynek o powierzchni 500 m2. Koszt dotacji to 3,294 mln zł, a środki pochodzą z Funduszy Norweskich EOG.

Fot. MCN
Fot. MCN

Poprzez wykorzystanie nowoczesnych rozwiązań edukacyjnych, będzie ważnym ośrodkiem promującym ochronę różnorodności biologicznej regionu północno-wschodniej Polski. Otwarcie MCN dla zwiedzających jest zaplanowane na rok szkolny 2016/2017. A ci mogą liczyć na projekcję filmu 5D, ukazującego w przestrzeni wirtualnej życie w Narwi. Oprócz trójwymiarowego obrazu uczestnicy seansu będą mogli doświadczyć zjawisk fizycznych i atmosferycznych stymulujących wszystkie zmysły. Ponadto opracowano scenariusz zajęć dot. społecznego aspektu ochrony bioróżnorodności i wykorzystania zasobów przyrodniczych dla nauczycieli i uczniów. Zajęcia te będą miały charakter warsztatowy, realizowany na terenie Centrum. Dla odwiedzających powstaje też Edukacyjne Centrum Technologii Środowiskowych. Zaprezentowane zostaną tam nowatorskie rozwiązania pozwalające na przetworzenie odpadów i ich dalsze wykorzystanie. Same Multimedialne Centrum będzie okalał Plac Natura. To obszar około 2000 m2 poświęcony edukacji ekologicznej na otwartej przestrzeni. Plac Natura będzie wyposażony w terenowe elementy dydaktyczne przeznaczone do gier i zabaw edukacyjnych. Źródło: Fundacja Drabina Rozwoju

BUDOWA MULTIMEDIALNEGO CENTRUM NATURA  WSPARTA ZOSTAŁA Z FUNDUSZY EOG. BUDOWA NOWEGO CENTRUM EDUKACJI PRZYRODNICZEJ DOFINANSOWANA ZOSTAŁA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZY NORWESKICH I EOG.

REKOMENDOWANE DLA CIEBIE