Dostarczamy HUMANistycznych inspiracji - ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU! Albo od razu polub
MOCAK: serce młodej sztuki

MOCAK: serce młodej sztuki

Humanmag

Tym razem w naszym dziale „Portfolio” nie piszemy o ludziach, a o instytucji. Ale zupełnie wyjątkowej, której z pewnością warto przyjrzeć się z bliska. Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie w tym roku obchodzić będzie swoje piąte urodziny.

Marta Borowska
Niedziela, 8 Maja 2016

  • Skomentuj

Chociaż młode, nie ma kompleksów – można zobaczyć tu wiele i wiele się nauczyć. Wizyta w budynku MOCAK-u to także niewątpliwa uczta dla wszystkich miłośników współczesnej architektury.

O to, by w Krakowie powstało Muzeum Sztuki Współczesnej zabiegano bardzo długo. Podobno pierwsze rozmowy prowadzone były jeszcze w latach 80. XX wieku. Ale dopiero w 2004 roku dzięki ogłoszeniu przez ówczesnego ministra kultury programu Znaki Czasu, pojawiła się realna szansa na powstanie tego typu muzeum w Krakowie. W tym samym roku miasto przeznaczyło tereny byłej Fabryki Schindlera pod siedzibę przyszłego MOCAK-u, a już w 2009 ruszyła jego budowa.

Charakterystyczny dach budynku MOCAK-u swoją formę zaczerpnął z historycznych hal fabrycznych.
Charakterystyczny dach budynku MOCAK-u swoją formę zaczerpnął z historycznych hal fabrycznych.

Z ziemi włoskiej do Polski

Architektura MOCAK-u jest równie charakterystyczna jak jego artystyczna działalność. Za projektem Muzeum stoją Claudio Nardi i Leonardo Proli z florenckiego studia Claudio Nardi Architects.

Połączenie sztuki współczesnej i przestrzeni industrialnej w przypadku MOCAK-u i dawnej Fabryki Schindlera świetnie wpisało się w ogólnoświatowy trend kojarzenia tego typu miejsc oraz świadomego kreowania przez to sposobu odbioru sztuki. Trzeba przyznać, że adaptacja tego historycznego miejsca, wyjątkowo się powiodła. Włoscy projektanci zadbali o to, by powstający budynek nawiązywał do zastanego kontekstu urbanistycznego. Miał przede wszystkim wkomponować się w otoczenie i nie wyróżniać się w zastanej tkance miejskiej. Projekt zakładał zatem wybudowanie na terenie Fabryki Schindlera jednego nowego budynku i adaptację sześciu już istniejących.

W przypadku MOCAK-u połączenie sztuki współczesnej z architekturą dawnej Fabryki Schindlera świetnie wpisało się w ogólnoświatowy trend kojarzenia tego typu miejsc.
W przypadku MOCAK-u połączenie sztuki współczesnej z architekturą dawnej Fabryki Schindlera świetnie wpisało się w ogólnoświatowy trend kojarzenia tego typu miejsc.

Płynne wkomponowanie się w otoczenie, nowemu budynkowi zapewnić miało także częściowe „zatopienie” go w terenie (chodzi o rozplanowanie budynku na dwóch poziomach). Charakterystyczny dach budynku MOCAK-u – jeden z lepiej rozpoznawalnych elementów architektury budynku – swoją formę zaczerpnął właśnie z historycznych hal fabrycznych. Przeniesienie go także na konstrukcję nowego budynku, zagwarantowało projektową jedność całemu kompleksowi muzealnemu, a zarazem podkreśliło ciągłość pomiędzy wczoraj i dziś, pomiędzy historią a współczesnością.

Projektanci w przemyślny sposób powiększyli także przestrzeń wystawienniczą Muzeum. Wykorzystali do tego teren wokół poszczególnych budynków. Spina je ona niczym klamra, podkreśla ich jednorodność, nadaje całości charakter dużo bardziej przestrzenny. Kolejne ważne cechy projektu to jego lekkość, dzięki licznemu zastosowaniu szkła – przejrzystość oraz naturalność, którą kojarzyć trzeba z łatwością wpisania się w zastany krajobraz miejski.

Biblioteka MOCAK-u – można w niej wypożyczyć książki do domu.
Biblioteka MOCAK-u – można w niej wypożyczyć książki do domu.

Tu tętni życie

Idee, które w swoim projekcie przekazali projektanci ze studia Claudio Nardi Architects, świetnie korespondują z głównymi celami, jakie stawia sobie krakowski MOCAK. Po pierwsze – chodzi tu oczywiście o przedstawienie sztuki współczesnej, o zmniejszenie narastających przez lata wokół niej uprzedzeń. Po drugie – o wyjaśnianie sensu jej tworzenia. Krakowskie Muzeum robi to przynajmniej na kilku poziomach.

Głównym pozostają oczywiście wystawy. Zarówno w ramach Kolekcji własnej, jak i ekspozycji czasowych. MOCAK zdecydował się na wyjątkowe komponowanie swojej Kolekcji, łącząc każdą jej odsłonę z innymi problemami i wymieniając prezentowane dzieła. To zabieg nietypowy dla praktyk muzealnych – w większości muzeów ekspozycje kolekcyjne nie są zmieniane latami. Dzięki temu rusza machina nowych skojarzeń za każdym razem, gdy Kolekcja prezentowana jest w innym kontekście.

MOCAK Bookstore, czyli księgarnia artystyczna Muzeum.
MOCAK Bookstore, czyli księgarnia artystyczna Muzeum.

W MOCAK-u wystawiane są prace artystów prawie z całego świata. Większość to nazwiska nieznane w mainstreamie, wiele mówiące głównie tym, którzy na co dzień angażują się w poznawanie i propagowanie sztuki współczesnej. W Muzeum swoje miejsce nierzadko znajdują tematy trudne, bo to właśnie do nich nawiązują artyści. Wystawa norweskiego fotografa Rune Erakera „Wysiedleni” nawiązywała do tematu wojen, represji politycznych, głodu. Prace węgierskiego artysty Csabe Nemesa podejmują próbę analizy nierówności społecznych i ekonomicznych. Wystawa „Polska – Izrael – Niemcy. Doświadczenie Auschwitz” pokazywała, w jaki sposób współcześni artyści z Polski, Izraela i Niemiec interpretują przeszłe wydarzenia. 

Wokół dzieł wystawianych w MOCAK-u toczy się prawdziwe życie

Potęgowane jest ono całą masą aktywności edukacyjnych prowadzonych przez Muzeum. Ich głównym zadaniem jest upowszechnianie idei społeczeństwa otwartego na sztukę – bez względu na wiek czy status społeczny – i zaproszenie do dyskusji na jej temat. MOCAK organizuje zatem spotkania dla przedszkolaków, seniorów, studentów, osób niepełnosprawnych, nauczycieli, mieszkańców małych miejscowości, czy przeróżnych grup zawodowych. Każdy może znaleźć tu coś dla siebie.

Krakowskie Muzeum Sztuki Współczesnej to także wydawnictwo – do tej pory jego nakładem ukazało się kilkadziesiąt tytułów, a także księgarnia artystyczna oraz biblioteka – jedyna tego typu w Polsce funkcjonująca placówka, która wypożycza książki do domu.

Przestronność, przejrzystość, naturalność – to cechy wyróżniające projekt krakowskiego Muzeum Sztuki Współczesnej.
Przestronność, przejrzystość, naturalność – to cechy wyróżniające projekt krakowskiego Muzeum Sztuki Współczesnej.

O tym, że kierunek, w którym rozwija się MOCAK jest jak najbardziej właściwy, niech świadczą liczby. Od momentu otwarcia Muzeum liczba odwiedzających zwiększyła się trzykrotnie. Profil facebookowy MOCAK-u śledzi natomiast ponad 51 tys. osób. Pozostaje zatem pogratulować – nie tylko jubileuszu funkcjonowania, ale również świetnego pomysłu na zainteresowanie nas trudnym tematem sztuki współczesnej.

Marta Borowska

Fot. Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK, fot. Rafał Sosin

Wystawa „Wysiedleni” pokazująca prace norweskiego fotografa Rune Erakera, prezentowana w MOCAK-u w 2014 roku, wspófinansowana była z Funduszy EOG.

REKOMENDOWANE DLA CIEBIE