Dostarczamy HUMANistycznych inspiracji - ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU! Albo od razu polub
Design kompletny

Design kompletny

Humanmag

Był jednym z najbardziej wpływowych duńskich projektantów i architektów XX wieku. Zarówno jego budynki, jak i produkty, które stworzył, łączą modernistyczne koncepcje z nordyckim umiłowaniem natury. Do dziś jego projekty można śmiało nazywać nowoczesnymi. Może właśnie dlatego współcześni mu krytycy sztuki i architektury, nie do końca rozumieli idee, którymi rządził się świat Arne Jacobsena.

Marta Borowska / Fot. Fritz Hansen, Louis Poulsen, Stelton, Vola
środa, 23 Września 2015

  • Skomentuj

Arne Jacobsen (1902-1971) zawsze myślał o swojej pracy w sposób kompletny. Jeden z jego wczesnych projektów nadesłanych na konkurs „Dom przyszłości” zakładał wybudowanie domu o spiralnej konstrukcji ze szkła i betonu. Znajdowały się w nim prywatny garaż, hangar dla łodzi oraz… umieszczone na płaskim dachu lądowisko dla helikoptera. Poczta miała być dostarczana specjalnym taśmociągiem, kuchnia zaopatrzona w gotowe posiłki, a okna – opuszczać tak, jak szyby w aucie. Był rok 1929, Jacobsen konkurs wygrał i natychmiast został okrzyknięty ultranowoczesnym projektantem.

Arne Jacobsen
Arne Jacobsen

Z pracowni na plan filmowy

To zamiłowanie do dopracowania projektu w najmniejszych szczegółach widać także w wielu innych jego pracach. Projektując kąpielisko Bellevue w Klampenborg, stworzył nie tylko całe przestrzenne założenie tego miejsca. Zaprojektował także wieżyczki dla ratowników, kioski oraz przebieralnie. Uwzględnił również projekt biletów i uniformów dla personelu. W przypadku hotelu SAS Royal w Kopenhadze, Arne Jacobsen stworzył nie tylko samą bryłę budynku, ale również meble, wyposażenie hotelu, ceramiczne popielniczki sprzedawane w sklepie z pamiątkami, sztućce, a także autobusy dowożące na lotnisko hotelowych gości. To właśnie przy pracy nad SAS Royal powstały projekty klasyków wzornictwa użytkowego XX wieku: foteli Swan i Egg. Z ciekawostek warto dodać, że zaprojektowane na użytek hotelu sztućce wpadły w oko samemu Stanleyowi Kubrickowi, który wykorzystał je w scenografii do swojego kultowego obrazu „2001: Odyseja kosmiczna”.

Fragment zaprojektowanego przez Arne Jacobsena założenia kąpieliska Bellevue w Klampenborg. / Fot.flickr, Thomas Rousing
Fragment zaprojektowanego przez Arne Jacobsena założenia kąpieliska Bellevue w Klampenborg. / Fot.flickr, Thomas Rousing
Louis Poulsen, Lampa AJ. Oryginalnie zaprojektowane jako element wyposażenia hotelu SAS Royal w Kopenhadze.
Louis Poulsen, Lampa AJ. Oryginalnie zaprojektowane jako element wyposażenia hotelu SAS Royal w Kopenhadze.
Cylinda Line (1967 r.), Stelton. Dzbanek do kawy z rozbudowanej serii akcesoriów kuchennych. Kiedy pojawił się na rynku – nikt nie chciał go kupować. Dziś jest bestsellerem.
Cylinda Line (1967 r.), Stelton. Dzbanek do kawy z rozbudowanej serii akcesoriów kuchennych. Kiedy pojawił się na rynku – nikt nie chciał go kupować. Dziś jest bestsellerem.
KV1, Vola. Kuchenna propozycja Arne Jacobsena – bateria zlewozmywakowa.
KV1, Vola. Kuchenna propozycja Arne Jacobsena – bateria zlewozmywakowa.
Krzesło Ant (1952 r.), Fritz Hansen. W pierwszej wersji „Mrówka” miała tylko trzy nogi. Rewolucyjność projektu polegała również na tym, że krzesło było produkowane z giętej sklejki.
Krzesło Ant (1952 r.), Fritz Hansen. W pierwszej wersji „Mrówka” miała tylko trzy nogi. Rewolucyjność projektu polegała również na tym, że krzesło było produkowane z giętej sklejki.
Krzesło Serie 7 (1955 r.), Fritz Hansen. To projekt ponadczasowy, inspirujący designerów po dziś dzień.
Krzesło Serie 7 (1955 r.), Fritz Hansen. To projekt ponadczasowy, inspirujący designerów po dziś dzień.
Fotel Egg (1958 r.), Fritz Hansen. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych projektów Arne Jacobsena. Zastosowanie formy z tworzywa oraz pianki poliuretanowej było niezwykłą odwagą zważywszy na czas powstania fotela.
Fotel Egg (1958 r.), Fritz Hansen. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych projektów Arne Jacobsena. Zastosowanie formy z tworzywa oraz pianki poliuretanowej było niezwykłą odwagą zważywszy na czas powstania fotela.
Fotel Swan (1958 r.), Fritz Hansen. Oryginalnie został zaprojektowany jako element wyposażenia hotelu SAS Royal w Kopenhadze. To projekt bardzo zaawansowany technologicznie – brak tu bowiem linii prostych, dominują tu jedynie oryginalne jak na czas powstania mebla krzywizny.
Fotel Swan (1958 r.), Fritz Hansen. Oryginalnie został zaprojektowany jako element wyposażenia hotelu SAS Royal w Kopenhadze. To projekt bardzo zaawansowany technologicznie – brak tu bowiem linii prostych, dominują tu jedynie oryginalne jak na czas powstania mebla krzywizny.

Jednak nie wszyscy reagowali tak entuzjastycznie na projekty Jacobsena. Uważano je za zbyt nowoczesne i burzące zastany krajobraz miejski. Zaraz po otwarciu, hotel SAS Royal zajął pierwsze miejsce w plebiscycie na najbrzydszy budynek stolicy, organizowanym przez jedną z kopenhaskich gazet. Podobne oburzenie wywołało zaangażowanie Duńczyka w stworzenie projektu Kolegium św. Katarzyny w Oksfordzie – uważano to wręcz za potwarz. Jacobsen nie przejmował się zbyt tymi opiniami i zawsze był przekonany co do swoich racji. Może dlatego, że jak sam podkreślał, pracując czuł się zawsze zrelaksowany. I dodawał: „Prawie zawsze kiedy projektuję budynek, pewna grupa ludzi skaże go na piekło”.

Designer mimo woli

Chociaż Arne Jacobsen nigdy nie czuł się designerem, a wyłącznie architektem, poza Danią znany jest głównie ze swoich projektów mebli. Współtworzył je niezmiennie od 1934 r. z duńską marką Fritz Hansen. Podobnie przywiązany był do współpracy z firmą Louis Poulsen, z którą tworzył oświetlenie. Był także współwłaścicielem marki Vola, producenta armatury, której zawdzięczamy powstanie jednego z pierwszych modeli baterii podtynkowych.

Największą inspiracją Jacobsena, jeśli chodzi o wzornictwo użytkowe, były prace Charlesa i Ray Eamesów wykorzystujące wygiętą sklejkę. Inspirował go również Włoch, Ernesto Rogers, historyk wzornictwa, który twierdził, że takie samo znaczenie ma projektowanie każdego elementu: „począwszy od łyżeczki, a skończywszy na mieście”. To stwierdzenie bardzo wpisywało się w podejście do pracy, jakiemu hołdował Jacobsen.

Projekty Arne Jacobsena słynęły z wyjątkowego wyczucia proporcji. Jeśli dodać do tego odwagę w stosowaniu nowych materiałów – np. formy z tworzywa i pianki poliuretanowej przy pracy nad fotelem Egg w 1958 r., możemy mieć pewność, że jego wyprzedzające swoją epokę prace, spokojnie znaleźć mogą swoje miejsce dziś, jutro, za 100 lat…

Marta Borowska / Fot. Fritz Hansen, Louis Poulsen, Stelton, Vola

REKOMENDOWANE DLA CIEBIE