Dostarczamy HUMANistycznych inspiracji - ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU! Albo od razu polub
Ciepło, cieplej, gorąco...

Ciepło, cieplej, gorąco...

Humanmag

Niewielu zdaje sobie sprawę z tego, że zmieniając drobne, codzienne przyzwyczajenia, wbrew pozorom mamy wpływ na kwestie o znaczeniu globalnym. Niewykluczone, że podniesienie poziomu świadomości mogłoby zamienić nasze małe, indywidualne postępy w efekt "makro”, który znaczyłby o wiele więcej niż działanie jednostki.

Beata Michalik
Niedziela, 8 Maja 2016

  • Skomentuj

W ciągu minionego stulecia średnia temperatura na Ziemi podniosła się o ok. 0,8°C – wydaje się, że to tak niewiele, a jednak spowodowało szereg olbrzymich i nieraz tragicznych w skutkach konsekwencji: huragany, rekordowe upały, topnienie lodowców, zagrożenie wyginięciem niektórych gatunków zwierząt. Co stanie się, gdy temperatura wzrośnie o 3-4 stopnie, jak prognozują naukowcy? Takie zmiany mają nastąpić do końca XXI wieku, ale co będzie, jeśli globalne ocieplenie przyspieszy i zaskoczy nawet tych, którzy próbują ten proces naukowo „rozpracować”?

Postęp zmian klimatycznych już od lat budzi zainteresowanie nie tylko ze względu na skalę swoich konsekwencji, ale również z uwagi na wpływ, jaki na klimat mamy my sami – oddychający powietrzem, korzystający z wody i prądu, przetwarzający żywność i „produkujący” odpady. Warto przy tym pamiętać, że nie chodzi wyłącznie o temperaturę, ale przede wszystkim o stan środowiska, który pośrednio od niej zależy. W jakim stopniu możemy zapobiec niekorzystnym zmianom? Niewielu zdaje sobie sprawę z tego, że zmieniając drobne, codzienne przyzwyczajenia, wbrew pozorom mamy wpływ na kwestie o znaczeniu globalnym. Niewykluczone, że podniesienie poziomu świadomości mogłoby zamienić nasze małe, indywidualne postępy w efekt „,makro”, który znaczyłby o wiele więcej niż działanie jednostki.

W Pawilonie znajduje się 9 głównych instalacji, w tym między innymi Eko Kuchnia, wyposażona w szafki i sprzęt AGD czy Stacja Wostok, przybliżająca zagadnienia związane z badaniem rdzeni lodowych na Antarktydzie.
W Pawilonie znajduje się 9 głównych instalacji, w tym między innymi Eko Kuchnia, wyposażona w szafki i sprzęt AGD czy Stacja Wostok, przybliżająca zagadnienia związane z badaniem rdzeni lodowych na Antarktydzie.

Misja wrocławskiego zoo

Jednym z tych pozornie drobnych, ale robiących „swoje” gestów jest na pewno pomysł wrocławskiego ogrodu zoologicznego. Multimedialny pawilon, w którym – jako jedynym na terenie placówki – nie ma zwierząt, tylko gry, zabawy i spora porcja wiedzy – to podstawa realizowanego tu projektu „Dwa bieguny – cały świat”.

Zoo we Wrocławiu niemal od zawsze (a istnieje od lat 60. XIX wieku) było obiektem, którego nie sposób ominąć planując wyprawę do stolicy Dolnego Śląska. To nie tylko królestwo zwierząt z różnych kontynentów, ale też miejsce, gdzie wciąż wykluwają się nowe pomysły, gdzie ciągle coś się dzieje. Jeśli gdzieś można z całą powagą mówić o kwestiach klimatycznych – szczególnie tych, które wiążę się z zagrożeniami dla świata zwierząt - to właśnie tutaj.

Multimedialne zabawy edukacyjne w Pawilonie Polarnym przyciągają przede wszystkim najmłodszych zwiedzających.
Multimedialne zabawy edukacyjne w Pawilonie Polarnym przyciągają przede wszystkim najmłodszych zwiedzających.

Jak poinformowała nas Marta Zając-Ossowska, kierownik Sekcji Marketingu i Edukacji oraz koordynator ds. merytorycznych projektu. „Dwa bieguny – cały świat”, jedną z misji wrocławskiego ZOO jest prowadzenie działań edukacyjnych dotyczących ochrony gatunkowej zwierząt oraz hodowla gatunków zagrożonych, dzięki czemu możliwe jest zachowanie różnorodności biologicznej. Jako członek prestiżowego Stowarzyszenia Ogrodów Zoologicznych i Akwariów (EAZA) wrocławski ogród zoologiczny zobowiązany jest do uczestniczenia w kampaniach edukacyjnych. W roku 2013-2015 zrealizowana została kampania pod nazwą „Pole to pole”, która dotyczyła zmian klimatycznych na biegunach kuli ziemskiej, ich wpływu na wymieranie gatunków oraz zasad oszczędnego gospodarowania energią w gospodarstwie domowym, w myśl zasady: „działaj lokalnie, wpływaj globalnie”.

Edukacja w polarnym pawilonie

Pomysł wybudowania pawilonu polarnego pod nazwą „Klimat. Zwierzęta. Ludzie” pochodzi od samych pracowników zoo. Z początku nawet spotkał się ze zdziwieniem ludzi z kręgów zoologicznych – jak to, w takiej placówce pawilon bez zwierząt? Jak to ma sens? Okazało się, że sens ma, a nawet więcej – jest w tym zabawa i pole do wyobraźni. I łatwiej wyobrazić sobie wpływ człowieka na klimat, kiedy pewne zmiany można zaobserwować poprzez własne doświadczenia.

Pawilon o powierzchni 300 m2 jest dosłownie naszpikowany multimediami – od prezentacji po interaktywne gry dla odbiorców w różnym wieku. Cieszy się dużym zainteresowaniem szczególnie u dzieci, które uwielbiają wszelkie naukowe zabawy i ciekawostki. Tutaj poprzez interaktywne zabawy nauczą się, jak zmieniać swoje codzienne nawyki, by stać się bardziej przyjaznymi środowisku. Przy pomocy specjalnej budki telefonicznej mogą połączyć się m.in. z mieszkańcami Kiribati oraz Nigru i dowiedzieć się, z jakimi problemami mają oni na co dzień do czynienia. Chętni mogą wziąć udział w quizie dotyczącym segregacji śmieci, zobaczą też jak zmieniała się pokrywa lodowa na obszarach polarnych na przestrzeni ostatnich 6 dekad.

Do tej pory pawilon odwiedziło ponad 40 tys. osób – mówi Marta Zając-Ossowska. – Wystawa ma na celu zaangażowanie zwiedzających poprzez udostępnienie im paneli edukacyjnych, interaktywnych stanowisk, gier i zabaw multimedialnych. Kolejnym znaczącym elementem projektu jest przeprowadzenie warsztatów edukacyjnych dla 20.000 osób. W ramach projektu zrealizowano również szereg konkursów edukacyjnych, eventów, wyprodukowano materiały edukacyjne i promocyjne, przeprowadzono kampanię reklamową.

W Pawilonie Polarnym znajdziemy również charakterystyczne dla „skutych lodem” regionów elementy architektury, np. igloo.
W Pawilonie Polarnym znajdziemy również charakterystyczne dla „skutych lodem” regionów elementy architektury, np. igloo.

Dzięki wdrożeniu i realizacji projektu edukacyjnego na terenie wrocławskiego zoo możliwe jest dotarcie do wszystkich zwiedzających. Zwiększenie wiedzy społecznej obejmuje zagadnienia związane ze zmianami klimatycznymi w powiązaniu z prowadzoną kampanią „Pole to pole”, dotyczy również szeregu czynności, które każdy człowiek może wprowadzić do swojego życia (m.in. poprzez oszczędzanie energii, oszczędzanie wody, segregację śmieci) celem wpływania na środowiska, co wiąże się bezpośrednio z zagadnieniem ochrony bioróżnorodności oraz troską o ekosystemy.

Warto pamiętać, że zmiana klimatu odbija się bezpośrednio na życiu wszystkich gatunków roślin i zwierząt na Ziemi. Zmiany te najbardziej widoczne są właśnie w klimacie polarnym i dlatego głównie na jego przykładzie się skupiliśmy – dodaje Zając-Ossowska.

Naukowo o klimacie

Pawilon polarny nie jest jedynym projektem związanym ze zmianami klimatycznymi, który realizuje wrocławskie zoo. 9 grudnia 2015 r., niemal 200 osób spotkało się tutaj na pierwszym seminarium naukowym "Globalne zmiany klimatu - zmiany w biosferze i ich konsekwencje", zoo zorganizowało go wspólnie z Zakładem Klimatologii i Ochrony Atmosfery Uniwersytetu Wrocławskiego. W spotkaniu wzięło udział 10 prelegentów, którzy zaprezentowali swoje stanowiska, omawiając zmiany klimatyczne w kontekście zmiennej aktywności Słońca, topnienia pokrywy lodowej obszarów polarnych czy analizy dendrologicznej tysiącletnich okazów drzew. W seminarium udział wzięli zarówno przedstawiciele świata nauki, jak i studenci, uczniowie, pracownicy ogrodów zoologicznych czy osoby prywatne zainteresowane tematem globalnego ocieplenia. Podczas spotkania odbyło się również połączenie online z Polską Stacją Polarną w Hornsundzie na Spitsbergenie.

Zmiany klimatu są jednym z tematów badań Zakładu Klimatologii i Ochrony Atmosfery Uniwersytetu Wrocławskiego. Na czym polegają najważniejsze procesy związane z globalnym ociepleniem i w jaki sposób można zapobiegać niekorzystnym zmianom, wyjaśnił nam prof. Krzysztof Migała, kierownik Zakładu. Faktem jest, że klimat naszej planety podlega nieustannym zmianom, a procesy te przebiegają w różnej skali czasu: od dziesiątków milionów po tysiące, setki i dekady lat. Nic nie następuje z dnia na dzień, co nie zmienia faktu, że w przypadku klimatu „kropla drąży skałę”. Co powoduje zmiany? Przede wszystkim przyczyny naturalne, czyli między innymi: rozmieszczenie lądów i mórz, zmiany dostawy energii cieplnej drogą promieniowania słonecznego wynikające z przyczyn astronomicznych, cyrkulacja powietrza i prądów morskich, która decyduje o transporcie i wymianie ciepła. Ale... Pomimo ciągle istniejącego marginesu niepewności o roli człowieka w globalnych zmianach klimatu, obserwowanej skali zmian nie da się wytłumaczyć jedynie procesami naturalnymi.

Scenografia Pawilonu tematycznie związana jest z lodem, śniegiem, zwierzętami polarnymi i innymi elementami typowymi dla obszarów polarnych.
Scenografia Pawilonu tematycznie związana jest z lodem, śniegiem, zwierzętami polarnymi i innymi elementami typowymi dla obszarów polarnych.

Energia słoneczna docierająca do naszej planety bierze udział w różnych procesach, a przede wszystkim ogrzewa powierzchnię lądów, oceanów i zamienia się w ciepło emitowane do atmosfery – wyjaśnia prof. Krzysztof Migała. – Obecna w atmosferze para wodna i niewielkie ilości innych gazów cieplarnianych powodują, że część energii pozostaje w atmosferze, ogrzewa ją i hamuje wychładzanie Ziemi. Dzięki temu średnia temperatura powierzchni naszej planety jest dodatnia. Wspomniane wyżej przyczyny zmian klimatu powodują, że globalny bilans ciepła i temperatura zmieniają się w różnych skalach czasu.

Obserwowane od końca XIX wieku zmiany klimatu wyrażone wzrostem temperatury mają charakter globalny, a wyraźne tendencje zaznaczają się od połowy XX wieku. Mamy na to, jako mieszkańcy Ziemi, swój niebagatelny wpływ. Za najważniejszą przyczynę współczesnych zmian klimatu uznaje się emisję CO2 w wyniku spalania paliw kopalnych tj. ropy, gazu i węgla (dla przykładu: w roku 2013 w wyniku spalania paliw do atmosfery wyemitowano ponad 35 mld CO2 - 9,9 mld węgla). W minionym stuleciu globalna temperatura podniosła się 0,6 ºC-0,8ºC. W obszarach polarnych notowany jest dwukrotnie większy wzrost temperatury. Obserwowane skutki zmian są bardzo wyraźne. Topnieją lodowce, które gromadzą 70% światowych zasobów słodkiej wody. Wiele obszarów dotkniętych jest deficytem wody. We wszystkich strefach klimatycznych obserwowane są zmiany w ekosystemach, maleje bioróżnorodność gatunków roślin i zwierząt, a wielu z nich grozi po prostu wyginięcie.

Rozważania o zmianach klimatycznych i grożącym nam globalnym ociepleniu są często źródłem kontrowersji i nie do końca sprawdzonych stwierdzeń.

Nieporozumienie dotyczy stopnia naukowego zrozumienia i zidentyfikowania wszystkich przyczyn zachodzących zmian klimatu oraz wiarygodności scenariuszy zmian przewidywanych do końca XXI wieku - mówi. prof. Krzysztof Migała. – W zależności od zachowań globalnej gospodarki przewiduje się, że temperatura globalna może wzrosnąć od 3 st C do 6 st C, a najbardziej rozbieżne są oceny w skali regionalnej. Niepewność ocen i margines ciągle niewyjaśnionych procesów fizycznych nie zwalnia nas z odpowiedzialności za stan środowiska. Postawa proekologiczna i dbałość o środowisko wymusza rozwój nowych technologii i z pewnością wpływa na jakość naszego zdrowia i życia. Projekt „2bieguny” jest dobrym przykładem mądrej edukacji i kreowania myślenia proekologicznego.

Beata Michalik

Projekt „Edukacja ekologiczna w zakresie ochrony różnorodności biologicznej w obliczu zmian klimatycznych, realizowana zgodnie z misją wrocławskiego zoo” wsparty został z funduszy EOG.

REKOMENDOWANE DLA CIEBIE