Dostarczamy HUMANistycznych inspiracji - ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU! Albo od razu polub
Andy Warhol: 15 minut sławy

Andy Warhol: 15 minut sławy

Humanmag

Fascynował się celebrytami, kulturą konsumpcji i mechaniczną produkcją. Wszystko to można odnaleźć właśnie w jego sztuce – trochę z wyższych sfer, ale przy okazji niezwykle bliskiej i dostępnej dla wszystkich. Marilyn Monroe obok puszki zupy Campbell’a? U Warhola wszystko było możliwe i istniało na tych samych prawach.

Redakcja Humanmag.pl
27 stycznia 2017

  • Skomentuj

Jeśli chcesz wiedzieć wszystko o Andy Warholu, popatrz na to, co najbardziej oczywiste: na moje obrazy, filmy i na mnie. Tam właśnie jestem. I nie ma nic poza tym. To słowa samego Warhola. I rzeczywiście – nawet patrząc przez pryzmat „chowania się” za charakterystyczną srebrną peruką (artysta zaczął dość wcześnie łysieć) – trudno wątpić w szczerość tego, co prezentował w swoich pracach oraz życiu. Tworzył bowiem tak jak chciał, bez względu na oczekiwania innych, krytykowany przez tych, dla których sztuka oznaczała mistyczne przeżycia, katharsis. Wydaje się, że tworzył tak, jak żyło się w czasach, na które przypada największy rozkwit jego popularności – w pogmatwanych latach 60. XX wieku. Dekadzie rozkwitu muzyki rockowej, wolności seksualnej, narkotyków i rozbuchanego amerykańskiego konsumpcjonizmu.   

Andy Warhol, Jackie, 1963, The Andy Warhol Museum, © The Andy Warhol Foundation for the Visual Arts, Inc.

Kluczem do zrozumienia fenomenu Andiego Warhola, a przede wszystkim jego wyjątkowego uznania dla kultury popularnej, jest – jak wskazują biografowie artysty – jego pochodzenie. Wyrósł bowiem z klasy robotniczej. Warhol urodził się w 1928 roku w Pittsburgu w Pensylwanii, jako najmłodsze dziecko czechosłowackich emigrantów. Mały Andy już od najmłodszych lat przejawiał zdolności plastyczne, które dodatkowo pielęgnowała w nim jego matka. W 1949 roku ukończył ilustratorstwo na Carnegie Institute of Technology. Zaraz potem, w poszukiwaniu pracy, przeniósł się do Nowego Jorku. Szybko zasłynął jako utalentowany ilustrator magazynów i reklam.

Pomiędzy sztuką a popkulturą

Lata 50. XX wieku to czas, w którym Nowy Jork stał się światową stolicą sztuki nowoczesnej. To właśnie ona szczególnie inspirowała młodego Warhola. Prace takich twórców, jak Jasper Johns, Robert Rauschenberg, Richard Hamilton czy Roy Lichtenstein, były dla niego pewnego rodzaju objawieniem, jeśli chodzi o świadome zacieranie granic pomiędzy sztuką wysoką a popkulturą.

Andy Warhol, Heinz Tomato Ketchup Box, 1964, The Andy Warhol Museum, © The Andy Warhol Foundation for the Visual Arts, Inc.

Aby uzyskać efekt ścisłego połączenia masowej wyobraźni i swojej sztuki, Warhol sięgnął po technikę sitodruku – zdecydowanie bliższą szybkiej produkcji seryjnej niż tradycyjna praca z pędzlem. Tak powstały jego pierwsze cenione obrazy, m.in. te z banknotami dolarowymi czy butelkami Coca-Coli oraz portrety Marilyn Monroe i Elvisa Presleya. Metoda twórcza, którą przyjął spotkała się z krytyką osób uosabiających sztukę z ciężką pracą artysty – obraz miał być „dowodem” wytężonej pracy. Ale dla Warhola sprawa była prosta – korzystał z metod masowej produkcji przedstawiając symbole i wartości kulturalne społeczeństwa amerykańskiego lat 60. XX wieku. Jak tłumaczył, Elvis nie istniał wyłącznie jako osoba z krwi i kości – funkcjonował również w milionach zdjęć, okładek płyt, scen filmowych. Był nieskończenie „odtwarzalny”. Taki też był w obrazach Andiego Warhola.

Z czasem w atelier Warhola, nazwanym przez niego – może trochę przekornie – Factory („fabryka”), nad kolejnymi dziełami pracował już nie tylko sam artysta, ale również jego wieloosobowy zespół. Tak, by kreatywnej produkcji nadać tempa, a sztuka mogła dotrzeć do jak najszerszego grona odbiorców.

Andy Warhol, Campbell's Soup II, 1969, The Andy Warhol Museum, © The Andy Warhol Foundation for the Visual Arts, Inc.

Podróż na szczyt

Pierwsza wystawa prac Warhola odbyła się pod koniec 1962 roku w popularnej Stable Gallery w Upper East Side w Nowym Jorku. Zdecydowanie pomogła ona w ugruntowaniu jego pozycji jako artysty tworzącego dzięki metodzie sitodruku. Ale prawdziwa rewolucja przyszła w 1964, wraz z kolejną wystawą Warhola w Stable Gallery. Pokazał na niej ponad 400 rzeźb odwzorowujących najbardziej popularne elementy ówczesnej kultury konsumpcyjnej: keczup Heinz’a, płatki kukurydziane Kellogg, sok pomidorowy Campbell’a czy proszek Brillo. Niezależnie od tego, czy „modelami” Warhola byli ludzie czy przedmioty, wszyscy mieli dla niego taką samą wartość. Byli masowymi artykułami konsumpcyjnymi amerykańskiego społeczeństwa.

Z pewnością jednym z nich stał się w końcu i sam Warhol. W połowie lat 60. był już nie tylko artystą, ale i celebrytą, którego twarz była rozpoznawana na całym świecie. Na otwarciu jego wystawy w Institute of Contemporary Art w Filadelfii w 1965 r. pojawiło się prawie 4 tysiące osób.

Andy Warhol, Cow, 1966, The Andy Warhol Museum, © The Andy Warhol Foundation for the Visual Arts, Inc.

Niektórzy biografowie Warhola wskazują jednak także na osobiste więzi z przedmiotami, które malował. Na przykład zupa Campbell’a kojarzyła mu się z dzieciństwem, uwielbiał ją jeść także w dorosłym życiu. Miały też one posiadać dla niego znaczenie metaforyczne – np. malował pieniądze, ponieważ chciał je posiadać.

Andy Warhol to jednak nie tylko artysta-plastyk. Spora część jego dorobku to także sztuka filmowa (wyreżyserował ponad 60 filmów), by wymienić tytuły „The Chelsea Girls”, „Empire” czy „Lonesome Cowboys”. Był także managerem kultowego amerykańskiego zespołu „The Velvet Underground”, mentorem takich postaci ze świata kultury jak Keith Haring czy Jean-Michel Basquiat.

Zmarł w 1987 roku w wyniku powikłań związanych z operacją usunięcia pęcherzyka żółciowego. Podobno całe życie bał się lekarzy i szpitali.

Andy Warhol, Guns, 1981, The Andy Warhol Museum, © The Andy Warhol Foundation for the Visual Arts, Inc.

Tytułowe "15 minut sławy" to fragment jednej z najpopularniejszych wypowiedzi Andiego Warhola. Na szczęście nie dotyczyła ona samego artysty. Słowa te znalazły się w katalogu jego pierwszej, międzynarodowej retrospektywnej wystawy z 1968 r. i dotyczyły przyszłości, która miała przynieść „15 minut sławy dla każdego”. Cóż - patrząc z perspektywy dzisiejszej celebryckiej kultury, wszechobecnych reality show, Andy Warhol zdecydowanie okazał się wizjonerem. 

Andy Warhol, Self-Portrait, 1986, The Andy Warhol Museum, © The Andy Warhol Foundation for the Visual Arts, Inc.

 

REKOMENDOWANE DLA CIEBIE

Używamy ciasteczek, by ułatwić korzystanie z naszego serwisu. Klikając jakikolwiek odnośnik na tej stronie wyrażasz zgodę na ustawienie plików cookie.Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, zobacz naszą Politykę Cookies.

Tak, zgadzam się